Czy od biegania można się uzależnić? Czym to grozi?

Bieganie może pomóc rozładować stres, wpływa też pozytywnie na zdrowie fizyczne. Jednak niektórzy biegacze rekreacyjni wykazują oznaki uzależnienia od ćwiczeń, które wpływa destrukcyjnie na ich codzienne funkcjonowanie.

1. Kiedy bieganie może stać się groźnym uzależnieniem?
2. Wysiłek fizyczny jako forma eskapizmu
3. Mechanizmy uzależnienia od biegania
4. Skutki uzależnienia od sportu

Kiedy bieganie może stać się groźnym uzależnieniem?

Bieganie rekreacyjne jest świetnym sposobem na poprawę zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Istnieje jednak ryzyko, że hobby może przerodzić się w pewną formę uzależnienia, które może skutkować problemami z funkcjonowaniem w społeczeństwie. Oznaki uzależnienia od ćwiczeń są powszechne nawet u biegaczy rekreacyjnych – bieganie często bywa bowiem odskocznią od problemów i wszechobecnego stresu, którego dostarcza nam codzienność. Zespół naukowców z Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego w Trondheim postanowił przyjrzeć się bliżej temu zagadnieniu.

Uczestnicy byli zapraszani z serwisów społecznościowych dla osób szczególnie zainteresowanych bieganiem. Dodatkowo, aby zebrać większą grupę, opublikowano sponsorowany post na Facebooku z pytaniem: Czy jesteś regularnym biegaczem? Jeśli ktoś odpowiedział „tak”, został wtedy przekierowany do kwestionariusza. Łącznie grupa składała się z 227 regularnych biegaczy, w tym 115 kobiet i 112 mężczyzn, o średniej wieku 42,7 lat. Spędzali oni około 5 godzin tygodniowo na bieganiu. Dziewięciu uczestników biegało powyżej 10 godzin tygodniowo.

Wyniki badania pokazały korelacje między uzależnieniem od ćwiczeń i subiektywnym samopoczuciem. Podsumowując, wyniki sugerują, że eskapizm jest istotnym zjawiskiem w ćwiczeniach.

Wysiłek fizyczny jako forma eskapizmu

Eskapizm definiuje się jako czynność lub formę rozrywki, która jest w stanie pomóc zapomnieć o rzeczach nieprzyjemnych lub powodujących uczucie nudy. Może ułatwiać przywrócenie sensu i celu działań, może jednak również działać jako odwrócenie uwagi od problemów, z którymi trzeba się zmierzyć na co dzień. Możemy wyróżnić eskapizm adaptacyjny i nieadaptacyjny. Pierwszy z wymienionych można zdefiniować jako poszukiwanie pozytywnych doświadczeń (jest to tzw. ekspansja własna), z kolei eskapizm nieadaptacyjny to unikanie negatywnych doświadczeń.

Mechanizmy uzależnienia od biegania

Zdarza się, że niektórzy traktują bieganie jako cel nadrzędny w życiu, skreślając inne formy aktywności w czasie wolnym. Takie osoby biegają regularnie, niezależnie od zaistniałych okoliczności, również wtedy, kiedy dotyka je choroba, doznały urazu czy wbrew zaleceniom lekarskim. Aktywność fizyczna wpływa wówczas niekorzystnie na inne strefy funkcjonowania, jak obszar zawodowy, sfera rodzinna czy kontakty towarzyskie.

Badacze wskazują zarówno na mechanizmy fizjologiczne, jak i psychologiczne uzależnienia od sportu. Mechanizmem fizjologicznym jest wzrost poziomu endorfin, który wywołuje u biegacza efekt euforii, a w konsekwencji prowadzi do stopniowego zwiększania aktywności fizycznej, aby podtrzymać ten stan. Mechanizmem psychologicznym jest doskonała przeciwwaga dla problemów dotykających nas w życiu codziennym, pewien rodzaj odskoczni, który jest pomocny w zażegnaniu negatywnego nastroju.

Osoby uzależnione ćwiczą dużo i intensywnie, ponieważ oczekują euforycznego uczucia radości. Zwykle skutkuje to przetrenowaniem i kontynuacją aktywności pomimo wystąpienia kontuzji. Brak aktywności powoduje u osoby uzależnionej stany zwiększonego zdenerwowania i apatię. Pojawiają się również objawy charakterystyczne dla odstawienia czynnika uzależniającego, takie jak: ataki paniki, silne bóle głowy, drgawki i nudności oraz ogólne rozdrażnienie.

Skutki uzależnienia od sportu

Uzależnienie od aktywności sportowej następuje w momencie, kiedy dana osoba stawia trening jako nadrzędny cel każdego dnia i jest w stanie poświęcić na aktywność czas przeznaczony na wykonywanie obowiązków zawodowych czy życie rodzinne. Nadmiar sportowej aktywności może prowadzić do zbyt dużego obciążenia organizmu, co w konsekwencji przekłada się na osiąganie znacznie gorszych rezultatów niż zamierzone. Zwykle powoduje to uczucie frustracji i znacznie pogarsza relacje międzyludzkie oraz prowadzi do obniżenia nastroju.