Osteotomia – co to za zabieg? Wskazania, przebieg, przygotowanie

Obecnie wiele mówi się o zabiegach chirurgicznych i ortopedycznych stanowiących podstawę procesu leczenia. Niewątpliwie jedną z takich procedur jest osteotomia, możliwa do wykonania w niemal każdym wieku. Przynosi ona pozytywne rezultaty, a przeprowadzona przez fachowców może mocno zmienić życie chorego człowieka. Istnieje bardzo wiele rodzajów tego zabiegu, jak np. osteotomia Fulkersona, Akina, SCARF, metodą Chevrona, sposobem Ganza, klinowa czy korekcyjna.

Osteotomia – co to za zabieg? Na czym polega? Jakie daje efekty?

Osteotomia jest zabiegiem operacyjnym, który pozwala na cięcie i przekształcanie, a więc modelowanie, struktur kostnych. Procedura ta jest najczęściej wykorzystywana do naprawy uszkodzonego stawu. Służy także do skracania i wydłużania zdeformowanej kości, która nie przylega do stawu tak, jak powinna. Zabiegi osteotomii wykonywane są u osób w różnym wieku.

U małych dzieci wykonuje się często osteotomię miednicy w celu przywrócenia warunków anatomicznego ustawienia stawów biodrowych. U osób starszych osteotomia stawu kolanowego jest pewnego rodzaju zabiegiem odraczającym zainstalowanie endoprotezy. Procedura cieszy się bardzo dobrymi efektami i potrafi przynosić wymierne korzyści na lata, poprawiając jakość życia zarówno osób chorych, jak i otaczających pacjenta bliskich.

Osteotomia – wskazania

Wskazań do wykonania tego typu zabiegów jest bardzo dużo. Niektóre z nich to:

• konieczność korekcji nadmiernego wygięcia lub rotacji kości długich,
• konieczność korekcji nieprawidłowego ustawienia stawu w wyniku deformacji lub niewłaściwego zrostu kostnego,
• zaawansowane deformacje stawów kolanowych, takie jak koślawość, szpotawość,
• umożliwienie wydłużania lub skracania kończyn w przypadku różnicy ich długości,
• łagodzenie bólu przewlekłego w przypadku zapalenia stawów, zwłaszcza w obrębie biodra i kolana,
• specjalne wskazania, w których wykonuje się osteotomię w celach innych niż powyższe.

Osteotomia kolana

Zabieg wykonuje się najczęściej w przypadku dyslokacji i zniekształceń obejmujących rzepkę, która ochrania staw kolanowy. Ma to miejsce w wielu przypadkach, gdy towarzyszące zapalenie stawów dodatkowo pogarsza możliwości funkcjonalne pacjenta. Podczas osteotomii kość piszczelowa lub kość udowa ulega przecięciu, a następnie jest odpowiednio kształtowana. Taka procedura pomaga odciążyć uszkodzoną stronę stawu kolanowego.

Osteotomia żuchwy

Osteotomię żuchwy wykonuje się w przypadku poważnych wad zgryzu, które nie mogą być skorygowane za pomocą leczenia ortodontycznego. Taki zabieg polega na przecięciu kości żuchwy i wymodelowaniu jej w taki sposób, aby została przesunięta do nowej pozycji i tworzyła wspólnie z kością szczękową kongruentny zgryz. Jeśli korekcji podlega także kość szczękowa, mówimy wtedy o osteotomii dwuszczękowej.

Osteotomia nosa

Bardzo często wykonywana w celach estetycznych oraz w przypadku krzywej przegrody nosowej. Polega na złamaniu przegrody kostnej oraz ścian bocznych nosa. Nazywa się to osteotomią poczwórną. Zabieg wykonuje się po urazach oraz w celach korekcyjnych, przy widocznych dużych defektach kosmetycznych.

Osteotomia haluksa

Zabieg przeprowadza się w tym przypadku w momencie występowania dużych deformacji. Najczęściej jest to osteotomia korekcyjna metodą „V”. Fragment kości z dużego palca usuwa się, aby następnie wyprostować i zapobiec zakleszczeniu się na pozostałych palcach.

Osteotomia – przeciwwskazania

Jak w przypadku każdej procedury, także osteotomia ma swoje przeciwwskazania do jej wykonywania. Wśród nich wymienia się:

• rozległe zmiany zwyrodnieniowe, obejmujące cały staw, który miałby zostać poddany osteotomii,
• ciążę,
• dużą otyłość,
• osteoporozę,
• bardzo dużą degradację chrząstki stawowej w obszarze konieczności zastosowania osteotomii,
• silne przykurcze zgięciowe,
• zaawansowane zaburzenia procesu krzepnięcia krwi,
• podeszły wiek.

Przeciwwskazania mogą różnić się w zależności od przypadku, w jakim chcemy zastosować zabieg. Część z nich może być jedynie względna.

Osteotomia – powikłania

Każdy rodzaj osteotomii wiąże się z nieco innym zestawem zagrożeń. Ogólne problemy, które mogą się pojawić, są następujące:

• zakrzepy,
• infekcja,
• sztywność stawów,
• uszkodzenie struktur nerwowych,
• rozległa blizna,
• zaburzenie procesu gojenia się kości,
• chroniczny ból,
• uszkodzenie naczyń krwionośnych.

Dodatkowo mogą pojawić się nieprzewidziane komplikacje podczas samego zabiegu.

Rehabilitacja po osteotomii

Ile trwa powrót do zdrowia po zabiegu osteotomii? Kiedy można wrócić do pracy? Całkowite wyzdrowienie po zabiegu zajmuje trochę czasu. Należy wziąć pod uwagę, że samo miejsce pooperacyjne będzie z pewnością bardzo bolesne. Dodatkowo, aby umożliwić proces prawidłowego gojenia się kości, nie należy od razu wywierać na nią gwałtownego nacisku. Przykładowo po osteotomii miednicy niewskazane jest chodzenie nawet przez kilkanaście tygodni.

Dodatkowo bardzo ważne jest równoległe korzystanie z zabiegów fizjoterapeutycznych. Wykonuje się ostrożne mobilizacje stawów, ćwiczenia bierne, ćwiczenia izometryczne, pozycjonowanie pacjenta, pracę z blizną oraz naukę korzystania z kul, chodzików.

W miarę upływu czasu po przejściu do kolejnego etapu uczy się pacjenta możliwości wykorzystania funkcjonalnego zoperowanego stawu.

W przypadku osteotomii szczęki konieczne jest stosowanie całkowicie płynnej diety przez blisko 6 tygodni. Po osteotomii dużego palca trudności pojawiają się na początku nawet przy aktywnościach takich jak noszenie butów czy prowadzenie samochodu. Należy z tym zaczekać od 2 do 6 tygodni. Z kolei opuchlizna kolana po osteotomii wymaga ostrożności przy początkowym etapie nauki reedukacji chodu.

Osteotomia – prywatnie czy na NFZ?

Osteotomia może być wykonywana w ramach NFZ, ale pod warunkiem, że istnieją do tego odpowiednie, medyczne wskazania. Z pewnością nie należą do takich względy estetyczne, jak np. garbaty nos, natomiast jeśli mówimy o krzywej przegrodzie nosowej, która utrudnia właściwe oddychanie – już tak. Ceny komercyjne takich zabiegów bywają zawrotne i sięgają od kilku do kilkuset tysięcy złotych.