morze
Marta Pietroń

Przecinkowce – jak dochodzi do zakażenia mięsożernymi bakteriami Vibrio?

Bakterie Vibrio, znane również jako mięsożerne bakterie, należą do rodziny przecinkowców. Choć głównie występują w ciepłych wodach, to od kilku lat pojawiają się także w polskim morzu. Infekcje i dolegliwości, które wywołują, na ogół nie są zagrożeniem dla zdrowia. Jednak w najcięższych przypadkach powiązanych z czynnikami ryzyka mogą prowadzić do śmierci. Jakie zatem są objawy zakażenia bakteriami Vibrio? Jak wygląda leczenie wibriozy?

Przecinkowce, czyli bakterie Vibrio, są jedną z przyczyn zamykania polskich plaż w okresie wakacyjnym. Kontakt uszkodzonej skóry z nimi nie jest jedyną drogą zakażenia. Ryzyko istnieje również podczas spożywania surowych lub źle przyrządzonych owoców morza. Czym to grozi?

Przecinkowce – co to za bakterie? Gdzie można je spotkać?

Przecinkowce to rodzaj bakterii gram-ujemnych. Wybarwiają się na czerwono w barwieniu metodą Grama, co wynika z różnic w budowie ściany komórkowej bakterii. Zaliczane są do rodziny Vibrionaceae. Swoją nazwę zawdzięczają kształtowi zakrzywionej pałeczki przypominającej przecinek. Ruch umożliwia im występująca biegunowo pojedyncza rzęska.

Wyróżnia się kilkadziesiąt gatunków przecinkowców, z czego niektóre z nich są wyjątkowo niebezpieczne dla człowieka. Najistotniejsze z punktu widzenia chorobotwórczego dla ludzi są:

  • bakterie Vibrio cholerae (przecinkowiec cholery) będące czynnikiem etiologicznym cholery,
  • bakterie Vibrio parahaemolyticus wywołujące ostre zapalenie przewodu pokarmowego,
  • bakterie Vibrio vulnificus odpowiedzialne za zapalenia tkanek miękkich oraz sepsę (posocznicę).

Bakterie Vibrio naturalnie występują w środowisku wodnym na całym świecie. Tolerują zasolenie wody oraz temperaturę od 10 do 30°C, co sprawia, że można je spotkać zarówno w morzach, jak i ujściach rzek oraz stawach. Do tej pory przecinkowce spotykane były w ciepłych wodach strefy tropikalnej, jednak od paru lat pojawiają się również w Bałtyku, pomimo iż jest on chłodnym morzem. To efekt ocieplania się Bałtyku i tym samym zmniejszania zasolenia, przez co jego wody stają się idealnym środowiskiem do rozwoju i bytowania bakterii Vibrio.

Jak dochodzi do zakażenia przecinkowcami?

Do zakażenia przecinkowcami dochodzi na skutek:

  • spożycia skażonych owoców morza – zwłaszcza surowych lub niewłaściwie przyrządzonych ostryg, ale również krewetek lub krabów;
  • kontaktu ze skorupiakiem, który jest nosicielem bakterii Vibrio;
  • kontaktu uszkodzonej skóry ze skażoną wodą;
  • połknięcia skażonej wody.
U osób zdrowych bakterie Vibrio nie stanowią większego zagrożenia, natomiast w grupach ryzyka jest ona wysoce niebezpieczna, a nawet zagrażająca życiu.

Czynnikami ryzyka zakażenia przecinkowcami są:

  • wiek – narażone są zwłaszcza osoby starsze, dzieci i niemowlęta;
  • osłabiony układ odpornościowy;
  • podwyższony poziom żelaza w surowicy, wynikający z przewlekłych schorzeń wątroby (marskość wątroby, wirusowe zapalenie wątroby);
  • choroby przewlekłe: cukrzyca, choroby serca;
  • zakażenie wirusem HIV, choroba AIDS;
  • używki: alkohol, narkotyki, papierosy.

Wiadomo również, że do zakażenia przecinkowcami o wiele częściej dochodzi u mężczyzn, których średni wiek przekracza 50 lat.

Dlaczego nie należy bagatelizować ryzyka zakażenia bakteriami Vibrio? Jak się okazuje, odpowiadają one za 95% zgonów związanych z owocami morza na terenie Stanów Zjednoczonych. To sprawia, że mają najwyższy wskaźnik śmiertelności spośród wszystkich patogenów przenoszonych z żywnością. Jeśli dojdzie do wystąpienia sepsy, wskaźnik śmiertelności dla przecinkowców jest podobny jak w przypadku dżumy, wąglika czy gorączki Ebola.

Polecane dla Ciebie

Objawy zakażenia bakteriami Vibrio

Pierwsze objawy zakażenia bakteriami Vibrio pojawiają się zazwyczaj po 24h od momentu spożycia zainfekowanego pokarmu (po spożyciu surowych ostryg może być to zaledwie 7h) lub wypicia skażonej wody. Główne symptomy występują ze strony układu pokarmowego, są to: ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka. Towarzyszyć mogą im ból głowy, gorączka czy dreszcze.

Objawy skórne zakażenia – ból, obrzęk, rumień – występują, gdy do zakażenia doszło w wyniku kontaktu uszkodzonej skóry ze skażoną wodą lub skorupiakiem. W najcięższych przypadkach dochodzi do bardzo szybkiego powiększenia rumienia, pojawienia się pęcherzy krwotocznych, które ostatecznie przekształcają się w zmiany martwicze. Odpowiedzialne są za to silnie działające toksyny i enzymy przecinkowców. Dochodzi do zniszczenia tkanki, dlatego bakteria Vibrio potocznie nazywana jest mięsożerną.

Najcięższą postacią zakażenia przecinkowcami jest sepsa (posocznicza), która w bardzo wielu przypadkach prowadzi do śmierci osoby zakażonej.

Leczenie wibriozy – jak wygląda? Co robić?

Wibriozy to wszystkie zakażenia wywołane bakteriami z rodzaju Vibrio, poza szczepem odpowiedzialnym za rozwój cholery. Kiedyś nazwa ta stosowana była tylko w odniesieniu do zakażeń obejmujących zwierzęta, natomiast obecnie obejmuje ona również infekcje u ludzi.

Większość wibrioz nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego – symptomy są łagodne, a leczenie ma charakter objawowy. 

W przypadku dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego zaleca się nawadnianie organizmu poprzez stosowanie elektrolitów do picia. Powstałe lub istniejące zranienia należy regularnie przemywać, dezynfekować oraz zmieniać opatrunki.

Cięższy przebieg zakażenia wymaga natychmiastowego leczenia za pomocą antybiotyków, ponieważ enzymy i toksyny bakterii działają bardzo szybko, niszcząc tkanki. Jeśli dojdzie do powstania martwicy, wskazane jest chirurgiczne i jak najszybsze jej usunięcie. 

Najcięższym przypadkiem martwicy wywołanej bakteriami Vibrio jest martwicze zapalenie powięzi będące ostrym zakażeniem podskórnej tkanki łącznej. 

Przecinkowce – profilaktyka 

Powszechność występowania przecinkowców w środowiskach wodnych sprawia, że dość trudno jest się ustrzec przed kontaktem z nimi. Najlepszą formą ochrony zatem będzie profilaktyka, która w przypadku bakterii Vibrio polega przede wszystkim na przestrzeganiu podstawowych zasad higieny oraz prawidłowym spożywaniu i przygotowaniu owoców morza.

Jeśli na skórze widoczne są zranienia lub otarcia, warto przed wejściem do wody zabezpieczyć je opatrunkiem, a po skończonej kąpieli dokładnie umyć dłonie wodą z mydłem.

Nie należy połykać wody morskiej ani używać jej do celów spożywczych, w tym do picia czy mycia owoców lub warzyw. Zwiększoną czujność i higienę powinno zachować się, gdy do zranienia doszło podczas kąpieli lub przygotowywania surowych owoców morza. Działania profilaktycznie obejmują również unikanie spożywania surowych oraz niedogotowanych owoców morza.

Jeśli po kąpieli w wodzie lub po spożyciu owoców morza wystąpiły niepokojące objawy, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.
  1. M. Bulanda, S. Szostek, Podstawy mikrobiologii i epidemiologii szpitalnej, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2020.
  2. T. Wołkowicz, R. Gierczyński, Wibriozy – zwięzłe kompendium wiedzy dla społeczeństwa i pracowników ochrony zdrowia, Narodowy Instyt Zdrowia Publicznego, Warszawa 2019.
  3. M. K. Jones, J. D. Oliver, Vibrio vulnificus: disease and pathogenesis, „Infection and Immunity”, nr 77 (5) 2009.
  4. D. A. Linkous, J. D. Oliver, Pathogenesis of Vibrio vulnificus, „FEMS Microbiology Letters”, nr 174 (2) 1999.
  5. C. Baker-Austin, J. D. Oliver, Vibrio vulnificus: new insights into a deadly opportunistic pathogen, „Environmental Microbiology”, nr 20 (2) 2017.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypoominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głownie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij