Kobieta w ciązy trzyma się brzuch, ma grymas na twarzy
Kamila Gniady

Zespół HELLP – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół HELLP to liczne powikłania wielonarządowe, którą wiążą się z wysoką śmiertelnością, szczególnie w sytuacji, kiedy dysfunkcje te nie zostaną rozpoznane na odpowiednio wczesnym etapie.  Leczenie obejmuje normalizację wartości ciśnienia tętniczego, terapię przeciwzakrzepową, podawanie sterydoterapii i neuroprotekcję. Konieczne jest również stałe monitorowanie stanu matki i ocenę dobrostanu płodu. Czy zespołowi HELLP da się zapobiegać? Na co zwrócić uwagę, będąc w ciąży?

Zespół HELLP charakteryzuje się triadą objawów, które pochodzą od rozwinięcia skrótów pochodzących od nazwy tej jednostki chorobowej: niedokrwistość hemolityczna (ang. Hemolytic anemia), podwyższone poziomy enzymów wątrobowych (ang. Elevated Liver enzymes), małopłytkowość (ang. Low Platelet count).

Czym jest zespół HELLP?

Pomimo że trwają dyskusje, czy zespół HELLP jest odrębną jednostką chorobową to wciąż przez wielu autorów jest on uważany za najcięższe powikłanie i następstwo stanu przedrzucawkowego. Występuje u ok 0.2–0.6% ciężarnych. Najczęściej rozwija się w drugiej połowie ciąży, ale może ujawnić się dopiero w połogu, nawet do 7. dnia po porodzie. Polega na jednoczasowym występowaniu hemolizy, podwyższonej aktywności enzymów wątrobowych i małopłytkowości. Przebieg choroby może być błtskawiczny i stanowi wskazanie do natychmiastowego rozwiązania ciąży poprzez cięcie cesarskie. Częstym i charakterystycznym objawem tego zespołu jest ból w nadbrzuszu, chociaż mogą mu towarzyszyć również inne objawy i może wystąpić bez objawów stanu przedrzucawkowego.

Stan przedrzucawkowy może obejmować liczne zmiany dotyczące narządów. Przede wszystkim charakteryzuje się ciśnieniem krwi wynoszącym przynajmniej 40/90 mmHg mierzonym dwukrotnie w odstępie 6-godzinnym po odpoczynku w łóżku w przypadku stanu łagodnego oraz przynajmniej 160/110 mmHg w przypadku stanu ciężkiego przy takich samych warunkach towarzyszących. Do wartości ciśnienia tętniczego dołącza się obecność białka w moczu – odpowiednio min. 300 mg i 2 g w ciągu doby.

Zespół HELLP – przyczyny

Przyczyny i patogeneza powstawania zespołu HELLP jest wieloczynnikowa i także nie do końca poznana. Może mieć związek z nieprawidłową implantacją trofoblastu, jego niedokrwieniem i następowym uwalnianiem czynników uszkadzających śródbłonek naczyń krwionośnych. Na uszkodzonym śródbłonku odkładają się złogi fibryny i płytki krwi oraz dochodzi do uwalniania substancji nasilających skurcz naczyń krwionośnych i agregację płytek.

Zajęcie wątroby w przebiegu zespołu HELLP również nie jest do końca poznane, jednak wiadomo, że dochodzi do ograniczonego przepływu krwi przez narząd, co prowadzi do jej niedotlenienia oraz powstawania ognisk zawałów i obszarów krwawień do miąższu wątroby.

Najczęstszymi czynnikami ryzyka wystąpienia zespołu HELLP są:

  • przebycie choroby w poprzedniej ciąży (ryzyko nawrotu w kolejnej ciąży wynosi 3–27%),
  • nadciśnienie tętnicze,
  • białkomocz w ciąży,
  • wielorództwo,
  • wiek powyżej 25 lat.

Polecane dla Ciebie

Zespół HELLP – objawy

Początkowo pacjentki zgłaszają ból w nadbrzuszu lub prawym podżebrzu, pogorszone samopoczucie czy nudności i wymioty. Dość często pojawiają się również bóle głowy czy zaburzenia widzenia. Objawy mogą nasilać się stopniowo, chociaż bywa również, że przebieg jest piorunujący.

Kryteria laboratoryjne rozpoznania zespołu HELLP obejmują:

Małopłytkowość jest uznana za dobry wykładnik zaawansowania choroby i odpowiedzi organizmu pacjentki na zastosowane leczenie.

Dowiedz się więcej o tym, czym jest małopłytkowość, jakie daje objawy i jak podnieść ilość płytek krwi?

Zespół HELLP – leczenie

Zespół HELLP stanowi duże zagrożenie zarówno dla życia matki, jak i dziecka oraz wiąże się z duża śmiertelnością. Dlatego, większość pacjentek z rozpoznanym zespołem HELLP będzie natychmiast kwalifikowana do rozwiązania ciąży poprzez cięcie cesarskie. W szczególności dotyczyć to będzie ciężarnych po zakończonym 34. tygodniu ciąży, w ciężkim stanie ogólnym albo z objawami zagrożenia płodu. Próbę porodu drogami natury można rozważyć jedynie w przypadku ciężarnych po 34. tygodniu ciąży, w dobrym stanie ogólnym, z potwierdzonym dobrostanem płodu, przygotowaną do porodu szyjką macicy oraz pod warunkiem stałego monitoringu stanu pacjentki.

Monitoring badań laboratoryjnych powinien być wykonywany co 12–24 godz. lub częściej, gdy stan pacjentki stanowi do tego przesłankę:

  • morfologia krwi z oceną liczby płytek i obrazem krwi obwodowej,
  • ocena obecności białka w moczu,
  • białkomocz dobowy,
  • posiew moczu,
  • próby wątrobowe: LDH, AlAT, AspAT, stężenie bilirubiny,
  • układ krzepnięcia: fibrynogen i d-dimery,
  • stężenie elektrolitów,
  • stężenie glukozy.
Dowiedz więcej o badaniu poziomu d-dimerów – dlaczego jest tak istotne i jak się niego przygotować?

Ze względu na wspomniane zajęcie wątroby w przebiegu zespołu HELLP i ewentualne ryzyko pęknięcia wątroby istotne jest wykonanie badania obrazowego jamy brzusznej (przynamniej USG). W przebiegu zespołu HELLP ważna jest również ocena dobrostanu płodu. Bierzemy w niej pod uwagę odczuwanie ruchów płodu przez ciężarną, KTG, profil biofizyczny w USG oraz pomiar przepływów w krążeniu łożyskowo-płodowym.

Jak wspomniano wcześniej zespół HELLP często stanowi wskazanie do natychmiastowego rozwiązania ciąży – również tej niedonoszonej. Dlatego występuje konieczność zastosowania profilaktyki zespołu zaburzeń oddychania u noworodka. W tym celu podaje się dawkę glikokortykosteroidów tj. betametazonu w dawce 12 mg co 24 h.

Zespół HELLP – powikłania

Do najczęstszych powikłań zespołu HELLP u matki zaliczono:

  • DIC (zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego),
  • rzucawkę ciążową,
  • przedwczesne oddzielanie łożyska,
  • ostra niewydolność nerek,
  • obrzęk płuc,
  • obrzęk mózgu,
  • podtorebkowy krwiak wątroby,
  • pęknięcie wątroby,
  • krwawienie śródmózgowe,
  • zgon.

Do najczęstszych powikłań zespołu HELLP u płodu zaliczono:

  • zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrastania płodu,
  • poród przedwczesny,
  • niewydolność oddechowa noworodka,
  • krwawienie śródmózgowe,
  • zgon wewnątrzmaciczny.
  1. Żółtaczka, jako pierwszy objaw zespołu HELLP – opis przypadku” Szubert Sebastian1 , Wójcicka Katarzyna, Gaca Michał, Linke Krzysztof, Sajdak Stefan, Ginekologia Polska, nr 7/2012
  2. „Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące cięcia cesarskiego” Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2018 tom 3, nr 4, strony 159–174
  3. „Zespół HELLP – patogeneza i postępowanie kliniczne” Elżbieta Poniedziałek-Czajkowska, Bożena Leszczyńska-Gorzelak, Radzisław Mierzyński, Jan Oleszczuk, Przegląd Menopauzalny 2010; 4: 252–259
  4. Grzegorz H. Bręborowicz, Położnictwa i Ginekologia tom 2, Warszawa 2014

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Małogłowie (mikrocefalia) – przyczyny, rozpoznanie i rokowanie

    Mikrocefalia (inaczej małogłowie) to wada rozwojowa charakteryzująca się zmniejszonymi wymiarami czaszki, a co za tym idzie również zmniejszonymi rozmiarami mózgu. O mikrocefalii można mówić wówczas, kiedy obwód głowy nie przekracza wartości średniej dla płci i wieku w danej populacji.

  • Zatrucie ciążowe – przyczyny, objawy, leczenie. Jak rozpoznać gestozę?

    Zatrucie ciążowe inaczej określane jest mianem gestozy. To zespół objawów, który występuje w drugiej połowie ciąży i który manifestuje się poprzez nadciśnienie tętnicze, białkomocz czy obrzęki. Nie udało się dotychczas ustalić przyczyny rozwoju zatrucia ciążowego. Pod uwagę brane są predyspozycje genetyczne kobiety ciężarnej oraz zły stan odżywienia organizmu.

  • Amniopunkcja – jak wygląda badanie? Czy jest bezpieczne dla dziecka?

    Amniopunkcja to jedno z badań z zakresu inwazyjnej diagnostyki prenatalnej. Przyszła mama, słysząc o konieczności wykonania amniopunkcji, jest najczęściej wystraszona, bojąc się o utrzymanie ciąży i zdrowie dziecka. Należy jednak podkreślić, że ryzyko poronienia po amniopunkcji nie jest większe niż 1%, a wynik badania nie jest stuprocentową gwarancją zdrowia płodu. Jak należy się przygotować do amniopunkcji, ile kosztuje badanie wykonane prywatnie i jakie są wskazania do amniopunkcji? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Stan przedrzucawkowy — przyczyny i leczenie preeklampsji

    Stan przedrzucawkowy może wywołać wiele niebezpiecznych powikłań, na które najbardziej narażone są kobiety powyżej 35. roku życia oraz matki chorujące przewlekle na nadciśnienie tętnicze wykryte jeszcze przed ciążą. Podstawowymi wartościami, które powinny zaniepokoić pacjentkę w ciąży i połogu, ale także lekarzy podczas porodu jest przede wszystkim jej wysokie ciśnienie krwi. Jak wyglądają objawy stanu przedrzucawkowego i jak zapobiegac PE?

  • Czy upławy w ciąży są niebezpieczne? Jak wygląda wydzielina z pochwy i czy jest niebezpieczna dla płodu?

    Większość upławów w trakcie ciąży, niezależnie od trymestru, nie powinno budzić niepokoju. Zagęszczenie śluzu ma na celu ochronić drogi rodne kobiety, ale także zapewnić bezpieczeństwo rozwijającemu się dziecku. Konsultacja z lekarzem ginekologiem jest wskazana tylko w przypadku wystąpienia określonych objawów, którymi z pewnością nie jest gęsta, przezroczysta lub biała wydzielina z pochwy. Które upławy powinny zwrócić uwagę przyszłej mamy i czy są bardzo niebezpieczne, a także jak wygląda leczenie infekcji intymnej w ciąży?

  • Jak spać w ciąży? Czy pozycja ma znaczenie?

    W czasie ciąży sen odgrywa szczególnie ważną rolę zarówno dla matki, jak i rozwijającego się dziecka. Wobec tego warto zadbać, aby pozycja przyjmowana podczas spoczynku była jak najbardziej odpowiednia i komfortowa. Poniżej opisano strategie oraz wskazówki dotyczące minimalizowania ewentualnego dyskomfortu związanego ze snem podczas ciąży.

  • Jak wybrać idealny moment do zajścia w ciążę?

    Jednoznaczne określenie tego, jaki wiek jest najlepszy do zajścia w ciążę, jest trudne. Związane jest to z faktem, że ciąża nierozerwalnie połączona jest również z wychowaniem dziecka, co także wymaga odpowiedniego przygotowania od obojga rodziców. Czy istnieją jednak pewne wytyczne, które pomogą odnaleźć się w tym temacie i nie popaść w manię kontrolowania idealnego wieku, optymalnego momentu owulacji czy doszukiwania się problemu, który tak naprawdę nie istnieje?

  • Jak objawia się owulacja? Czy tylko w tej fazie cyklu można zajść w ciążę?

    Owulacja to proces uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka zlokalizowanego w jajniku. Współczesna medycyna daje możliwość stymulacji owulacji. Jest to metoda stosowana w leczeniu niepłodności, która definiowana jest jako niemożność uzyskania ciąży klinicznej przez 12 miesięcy mimo regularnych stosunków płciowych. Obliczanie momentu owulacji może zatem służyć jako metoda antykoncepcyjna lub sposób na zwiększenie szans na zapłodnienie w sytuacji starań o dziecko.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij