Czy izotretynoina to jedyny skuteczny sposób na trądzik? - portal DOZ.pl
Kobieta profilem, na policzku której znajują się blisny potrądzikowe i zmiany tradzikowe
Alicja Świątek

Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

Przyjęło się myśleć, że trądzik jest głównie dolegliwością nastolatków. To prawda, niemniej średnia wieku pacjentów, którzy zgłaszają się do dermatologa z tym problemem, jest wyższa niż jeszcze kilka lat temu. Obecnie coraz częściej również dorośli mają z nim problem. W uporczywych postaciach trądziku, gdy inne metody są nieskuteczne, lekarz może zalecić terapię izotretynoiną. Izotretynoina jest składnikiem czynnym doustnych leków stosowanych w opornych na leczenie postaciach trądziku. Podjęcie terapii z izotretyoniną wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, dlatego o jej wdrożeniu decyduje tylko lekarz. Leki zawierające izotretynoinę wydawane są wyłącznie na receptę.

Co to jest izotretynoina?

Izotretynoina jest składnikiem leków doustnych stosowanych głównie w leczeniu ciężkich postaci trądziku, który jest oporny na standardowe leczenie. Ze względu na strukturę chemiczną izotretynoina jest syntetyczną pochodną witaminy A. Preparaty z izotretynoiną wydawane są wyłącznie na receptę. W aptekach dostępne są leki zawierające izotretynoinę w tabletkach lub w formie maści.

Leczenia izotretynoiną nie należy rozpoczynać samodzielnie, ponieważ może stanowić to zagrożenie dla zdrowia. Przed rozpoczęcie kuracji należy skonsultować się z lekarzem, który dobierze odpowiednią dawkę oraz poinformuje o konsekwencjach związanych ze stosowaniem leku. Izotretynoiny bezwzględnie nie wolno stosować w ciąży, w okresie karmienia piersią oraz starania się o powiększenie rodziny, ponieważ ma działanie teratogenne (toksyczne na zarodek, płód).

Jak działa izotretynoina?

Dokładny mechanizm działania izotretynoiny nie został dotychczas w pełni poznany. Wiadomo, że w wyniku przyjmowania izotretynoiny następuje zmniejszenie aktywności wydzielniczej gruczołów łojowych, zahamowanie ich nadmiernego rozrostu oraz normalizacja ich różnicowania. Izotretynoina działa łagodnie przeciwzapalnie, ograniczając stan zapalny związany z trądzikiem, zmniejsza tendencję do powstawania zaskórników, ogranicza kolonizację oraz namnażanie się bakterii Propionibacterium acnes, które odgrywają kluczową role w powstawaniu trądziku.

Polecane dla Ciebie

Izotretynoina w leczeniu trądziku – zasady stosowania.  Jak obliczyć dawkę skumulowaną?

Warto podkreślić, że izotretynoina powinna być stosowana wyłącznie w ciężkich postaciach trądziku (trądzik guzkowy, skupiony lub trądzik z ryzykiem powstania trwałych blizn), wówczas gdy inne łagodniejsze metody leczenia były nieskuteczne. Często jej stosowanie jest nadużywane i przepisywana jest również w umiarkowanych postaciach trądziku. Zastosowanie izotretynoiny wskazane jest jedynie wówczas, gdy trądzik jest oporny na właściwie przeprowadzoną doustną antybiotykoterapię o działaniu ogólnym oraz podawane miejscowo leki zewnętrzne.

Leki zawierające izotretynoinę wydawane są wyłącznie z przepisu lekarza, który jako specjalista ustala odpowiednie dawkowanie dobrane indywidualnie do stanu pacjenta i jego masy ciała. Preparaty z izotretynoiną stosuje się łącznie z jedzeniem, 1–12 razy na dobę. Kurację rozpoczyna się od dawki początkowej 0,5 mg/kg masy ciała na dobę. Zazwyczaj w przypadku większości pacjentów właściwa, skuteczna dawka wynosi od 0,5 mg/kg masy ciała do 1 mg/kg masy ciała na dobę. Odpowiedź na zastosowaną dawkę leku różni się u poszczególnych pacjentów, dlatego tak ważne jest dobranie dawki do konkretnej osoby. Na początku stosowania terapii izotretynoiną może wystąpić pogorszenie stanu cery i nasilenie trądziku, które może utrzymywać się nawet do 2 miesięcy. Długość terapii z wykorzystaniem izo jest kwestią indywidualną, a nie uniwersalną. W przypadku braku efektów lub nawrotów choroby cykl leczenia można wykonać ponownie po upływie co najmniej 8 tygodni od zakończenia ostatniego schematu podawania izotretynoiny. W trakcie kuracji izotretynoiną należy zaprzestać spożywania alkoholu i tłustych potraw, ponieważ te produkty mogą dodatkowo obciążać wątrobę. Badaniem, które należy wykonywać regularnie podczas terapii izotretynoiną, są próby wątrobowe (ALAT, aspAT). W przypadku osób otyłych i cukrzyków należy również monitorować poziom glukozy. Podczas terapii izotetynoiną pomocne jest stosowanie preparatów regenerujących wątrobę, z ekstraktem z ostropestu plamistego lub fosfolipidami sojowymi oraz uzupełnienie diety w kwasy omega-3, co może ograniczyć niepożądane efekty kuracji.

Lek wykazuje działanie teratogenne (toksyczne na płód oraz może być przyczyną ciężkich wad wrodzonych u dziecka), dlatego jego stosowanie jest niedozwolone u kobiet w wieku rozrodczym, z wyjątkiem zastosowania programu zapobiegania ciąży.

Wówczas, nawet jeśli pacjentka nie jest aktywna seksualnie, musi wyrazić zgodę na stosowanie antykoncepcji, rozpoczynając ją miesiąc przed początkiem terapii, a jak następnie stosując skuteczną metodę zapobiegania ciąży w trakcie leczenia izotretynoiną oraz 1 miesiąc po jej zakończeniu. Dodatkowo pacjentka potwierdza przestrzeganie wymagań dotyczących zapobiegania ciąży oraz świadomość konsekwencji zajścia w ciąże podczas terapii i ryzyko działania teratogennego. Miesiąc przed rozpoczęciem terapii izotretynoiną należy wykonać test ciążowy, następnie powtarza się go w trakcie leczenia oraz miesiąc po jego zakończeniu.  W sytuacji zajścia w ciążę podczas stosowania izotretynoiny należy niezwłocznie zaprzestać jej podawania oraz skierować ciężarną do lekarza zajmującego się badaniem teratogenności.

Izotretynoina – przeciwskazania do stosowania

Bezwzględnie nie należy stosować izotretynoiny u kobiet będących lub planujących zajście w ciążę i karmiących piersią. Izotretynoina jest przeciwwskazana u osób z nadwrażliwością na tę substancję lub którąkolwiek substancję pomocniczą, dzieci poniżej 12. roku życia oraz młodzieży przed okresem dojrzewania. Leku nie należy podawać pacjentom leczonym tetracyklinami, z niewydolnością wątroby, z podwyższonym poziomem lipidów we krwi i nadmiarem witaminy A. Należy zachować ostrożność u osób z zaburzeniami psychicznymi (np. depresją). W trakcie leczenia izotretynoiną oraz 1 miesiąc po zakończeniu kuracji przeciwwskazane jest oddawanie krwi.

Izotretynoina – skutki ubczone i działania niepożądane podczas i po stosowaniu leku

Podczas stosowania izotretynoiny mogą wystąpić działania niepożądane typowe dla hiperwitaminozy witaminy A, takie, jak:

  • nadmierna suchość skóry i błon śluzowych (błony śluzowej nosa, warg),
  • krwawienia z nosa,
  • zapalenie spojówek wywołane przesuszeniem,
  • odwracalne zmętnienie rogówek,
  • nietolerancja soczewek kontaktowych.

Ponadto mogą pojawić się inne objawy niepożądane w postaci:

  • zaburzeń morfologii krwi (obniżony poziom płytek krwi, przyśpieszone opadanie krwinek czerwonych – OB, niedokrwistość, trombocytopenia, neutropenia),
  • zaburzeń metabolicznych (wzrost aktywności aminotrasferaz, czyli enzymów metabolizujących aminokwasy, wzrost poziomu trójglicerydów, obniżenie ilości frakcji HDL cholesterolu (tzw. dobrego cholesterolu), cukrzyca),
  • stanów zapalnych  i nadwrażliwości skóry, swędzenia, wysypki, miejscowego złuszczania naskórka,
  • bólu mięśni i stawów,
  • zaburzeń psychicznych (depresja, wahania nastroju, lęki),
  • zaburzeń neurologicznych (bóle i zawroty głowy, senność, upośledzenie słuchu),
  • zapalenia powiek, zapalenia spojówek, zespołu suchego oka, podrażnienia oka, kurza ślepota,
  • infekcji bakteryjnych skóry i błon śluzowych,
  • ból kości i stawów
  • wypadanie włosów.
Sprawdź, jakie maści, kremy i żele do cery trądzikowej znajdziesz na DOZ.pl

Skutki uboczne przeważnie ustępują w trakcie lub po zakończonej kuracji izotretynoiną, jednak niekiedy mogą pozostać nawet po zaprzestaniu stosowania leku. Wówczas należy zgłosić się do lekarza prowadzącego leczenie, który powinien znaleźć metodę na wyprowadzenie pacjenta z tych dolegliwości.

  1. A. Kaszuba, K. Kisiel, S. Uczniak, Izotretinoina doustna w leczeniu różnych odmian klinicznych trądziku pospolitego, „journals.viamedica.pl” [online], https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFile/10138/8638,  [dostęp:] 22.02.2022 r.
  2. A. Krawiec, A. Piotrowska, Dysfunkcje seksualne a leczenie izotretynoiną, „aestheticcosmetology.com” [online], http://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2019/12/ke2019.6-6.pdf, [dostęp:] 22.02.2022 r.
  3. H. Marona, A. Gunia, E.Pękala, Retinoidy – rola w farmakoterapii w aspekcie komórkowego mechanizmu działania, „ptfarm.pl” [online], https://www.ptfarm.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2010/03-2010/06%20%20Retinoidy.pdf, [dostęp:] 22.02.2022 r.
  4. A. Kaźmierska, I. Bolesławska, J. Przysławski, Wpływ retinoidów na skórę i zapobieganie ich skutkom ubocznym, „h-ph.pl” [online], http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2019/hyg-2019-3-165.pdf, [dostęp:] 22.02.2022 r.
  5. E.Ring, Izotretynoina w leczeniu trądziku, „aesthetica.com.pl” [online], http://aesthetica.com.pl/clients/25/pdf/AE_12_54-60.pdf, [dostęp:] 22.02.2022 r.
  6. Charakterystyka produktu leczniczego, [online], http://chpl.com.pl/data_files/Aknenormin_20.pdf, [dostęp:] 22.02.2022 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Endoproteza kolana – wskazania, przebieg zabiegu, rehabilitacja po endoprotezoplastyce stawu kolanowego

    Endoprotezoplastyka kolana to zabieg chirurgiczny polegający na wymianie niesprawnego stawu kolanowego na implant. Operację przeprowadza się, gdy dochodzi do poważnych, nieodwracalnych zmian degeneracyjnych chrząstki stawowej (ma to miejsce na przykład w przebiegu choroby zwyrodnieniowej kolana). Pacjentowi towarzyszy wówczas silny ból kolana, upośledzenie ruchomości stawu, sztywność, znaczne obniżenie komfortu życia. Jak wygląda wszczepienie endoprotezy kolana? Jak przebiega rekonwalescencja?

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF, nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Jak działa solpadeina? Kiedy ja stosować i jak dawkować?

    Solpadeina jest lekiem przeciwbólowymi przeciwgorączkowym. Występuje w formie kapsułek oraz tabletek dojelitowych i tych, które można rozpuścić w wodzie. Można ją podać osobom, które ukończyły dwunasty rok życia, niemniej nie podczas przeziębienia z zajęciem układu oddechowego. Jak dawkować solpadeinę, czy kobiety w ciąży mogą zażywać lek i z czym nigdy nie łączyć połączenia paracetamolu, fosforanu kodeiny oraz kofeiny? Na te i inne pytania odpowiedź znajduje się w niniejszym artykule.

  • Makrogole – czym są? Działanie przeczyszczające, zastosowanie, przeciwwskazania

    Makrogole to dobrze tolerowane i bezpieczne w stosowaniu preparaty, które wykorzystuje się w przypadku zaparć zarówno tych długotrwałych, jak i sporadycznych. Powodują zwiększenie objętości płynów w świetle jelit oraz wywołują działanie przeczyszczające. Czy kobiety w ciąży i dzieci mogą stosować makrogole, jakie są skutki uboczne zażywania tych leków, a także jak długo może być prowadzona terapia z wykorzystaniem PEG?

  • Oparzenie meduzy – co robić?

    Wakacyjna kąpiel dla niektórych może skończyć się przykrym i dość bolesnym doświadczeniem za sprawą parzących, galaretowatych parasolek, swobodnie pływających w toni wodnej, czyli meduz. Do obrony oraz chwytania pokarmu używają parzydełek, zawierających jad, którego siła działania jest zróżnicowana w zależności od rodzaju meduzy. Po czym można rozpoznać, że oparzyła nas meduza? Dowiedz się, co zrobić po oparzeniu meduzą, zwłaszcza jeśli planujesz zagraniczne wakacje nad wodą.    

  • DEET – co to jest, dlaczego odstrasza komary i kleszcze? Bezpieczeństwo sprayu na owady

    DEET jest repelentem otrzymanym syntetycznie. Działanie tego preparatu polega na zaburzaniu węchu owadów, które nie są w stanie odebrać i zakodować zapachu kwasu mlekowego, będącego składnikiem potu potencjalnego żywiciela. Jak poprawnie stosować DEET, czy dzieci i kobiety w ciąży mogą bezpiecznie z niego korzystać i czy DEET na komary może być szkodliwy dla zdrowia?

  • Zastrzyki z kwasu hialuronowego – czym są iniekcje dostawowe i kiedy należy je stosować?

    W niechirurgicznym leczeniu artrozy i chorób chrząstki stawowej stosowana jest dostawowa suplementacja kwasu hialuronowego (HA), czyli wiskosuplementacja. Zazwyczaj iniekcje dostawowe dotyczą stawów kolanowego oraz biodrowego. W aptekach oraz przychodniach dostępne są liczne preparaty do wiskosuplementacji kwasem hialuronowym. Produkty te różnią się usieciowaniem oraz masą cząsteczkową HA. Który preparat wybrać, jaka jest różnica między zastrzykami z kwasem hialuronowym a preparatami zawierającymi kolagen?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij