Jak pora dnia wpływa na skuteczność szczepienia na COVID-19? - portal DOZ.pl
Dłoń w niebieskich rękawiczkach medycznych trzyma fiolkę ze szczepionką na COVID-19 i strzykawkę
Justyna Piekara

Szczepienie na COVID-19. Lepiej szczepić się rano czy po południu?

Według najnowszych wyników badań naukowych, nie tylko rodzaj przyjmowanej szczepionki, wiek i płeć pacjenta mają znaczenie w kontekście skutecznej stymulacji układu immunologicznego. Po szczepieniu powinien on wytworzyć odpowiednią ilość przeciwciał, które mają za zadanie chronić organizm przed zachorowaniem lub groźnym przebiegiem COVID-19. Okazuje się, że pora dnia, w której przyjmuje się preparat ma również ogromne znaczenie.

Naukowcy z Massachusetts General Hospital twierdzą, że odpowiedź ze strony układu immunologicznego w postaci generowania odpowiedniego stężenia (miana) przeciwciał zależy od pory dnia, w której otrzymuje się szczepienie. Badanie, opublikowane w „Journal of Biological Rythms” wykazało, że przeciw COVID-19 lepiej jest zaszczepić się po południu niż rano.

Czy pora dnia podania szczepionki ma znaczenie?

Objawy niektórych chorób i działanie licznych leków różnią się w zależności od pory dnia. Wcześniejsze prace naukowe dowodzą, że to kiedy podawana jest szczepionka, może mieć wpływ na siłę odpowiedzi immunologicznej. Nowe badanie obserwacyjne przeprowadzone przez zespół naukowców z Massachusetts General Hospital (MGH) miało na celu sprawdzenie, czy podobna zależność dotyczy szczepionki przeciw koronawirusowi SARS-CoV-2.

Dr Elizabeth Klerman, neurolog z Harvard Medical School i współautorka badania, stwierdziła, że wyniki analiz jej zespołu mogą być istotne dla optymalizacji skuteczności preparatów immunizacyjnych. Badanie opublikowane w „Journal of Biological Rythms” jest pierwszą pracą, która dowodzi, że rytmy okołodobowe mogą wpływać na odpowiedź organizmu na szczepionkę przeciwko zakażeniu wirusem SARS-CoV-2.

Praca posiada pewne ograniczenia analityczne, ponieważ naukowcy nie dysponowali danymi na temat historii medycznej uczestników, ich snu i wzorców pracy zmianowej, co również mogło wpływać na siłę odpowiedzi immunologicznej na szczepionki. Badaczka podkreśla, że zanim ostatecznie będzie można zalecić planowanie szczepień przeciw zakażeniu SARS-CoV-2 w godzinach popołudniowych, należy przeprowadzić dodatkowe badania.

Przebieg badania odpowiedzi na szczepionkę w różnych porach dnia

Naukowcy prowadzili swoje obserwacje wśród 2190 pracowników służby zdrowia w Wielkiej Brytanii. Po zaszczepieniu preparatem mRNA Pfizer/BioNTech lub adenowirusową szczepionką AstraZeneca uczestnikom pobierano krew i wykonywano badanie poziomu przeciwciał. Okazało się, że biorący udział w eksperymencie pracownicy służby zdrowia, którzy otrzymali szczepionkę przeciw zakażeniu SARS-CoV-2 po południu, mieli wyższy poziom przeciwciał, niż ci, którzy zostali zaszczepieni rano.

Model badania, oprócz czasu podania szczepionki, uwzględniał także inne parametry, takie jak typ szczepionki, płeć i wiek uczestników. Naukowcy odnotowali, że odpowiedź przeciwciał była silniejsza u osób, którym podano preparat mRNA firmy Pfizer, u kobiet i osób młodszych.

Dr Klerman i jej współpracownicy analizują obecnie dane uzyskane od osób zaszczepionych w placówkach Mass General Brigham, które dotyczą skutków ubocznych szczepionek. Badaczka stwierdziła, że skoro poziom przeciwciał jest wyższy u pacjentów, którzy otrzymują szczepionkę po południu, tak skutki uboczne po szczepieniu również będą silniej odczuwane w tej grupie.

Polecane dla Ciebie

Dlaczego jedna szczepionka działa lepiej rano, a inna po południu?

Rezultaty badania zespołu z Massachusetts kontrastują z wynikami pracy dotyczącymi szczepionki na grypę. Seniorzy (276 dorosłych w wieku powyżej 65 lat) uzyskali wyższe miana przeciwciał, gdy otrzymywali szczepionkę rano. Naukowcy z University of Birmingham zaobserwowali, że podanie jej pacjentom między 9:00 a 11:00 czterokrotnie zwiększyło poziom wytwarzanych przeciwciał, w porównaniu z osobami, które otrzymały zastrzyk później, między 15:00 a 17:00.

Dr Klerman wyjaśnia, że działanie szczepionki przeciw grypie i przeciw COVID-19, opiera się na innych mechanizmach. Badaczka zwraca też uwagę, że odpowiedź przeciwciał może się znacznie różnić w zależności od tego, czy układ odpornościowy rozpoznaje wirusa po przebytej wcześniej infekcji, czy też ma do czynienia z nowym patogenem.

Wrodzony układ odpornościowy zapewnia pierwszą linię obrony immunologicznej przed infekcją, reaguje natychmiast, ale dzieje się to w sposób nieukierunkowany. Z kolei adaptacyjny układ immunologiczny wytwarza długoterminową odpowiedź, która jest specyficzna dla każdego czynnika zakaźnego.

Niedawno naukowcy z Uniwersytetu Genewskiego (UNIGE, fr. Université de Genève) w Szwajcarii i Uniwersytetu Ludwigs-Maximilians (LMU, niem. Ludwig-Maximilians-Universität München) w Niemczech potwierdzili, że aktywacja układu odpornościowego jest modulowana w zależności od pory dnia. Badacze przyjrzeli się mechanizmom migracji komórek, które leżą u podstaw odpowiedzi immunologicznej. Obserwowali jak komórki dendrytyczne (DC, ang. Dendritic Cells), odpowiedzialne za identyfikację zagrożeń i zlokalizowane w wielu narządach obwodowych (w tym w skórze) wędrują przez naczynia limfatyczne do węzłów chłonnych. Wyniki badania opublikowane w „Nature Immunology” sugerują, że pora dnia powinna być uwzględniana przy podawaniu szczepionek, aby podnieść skuteczność szczepień.

  1. W. Wang i in., Time of Day of Vaccination Affects SARS-CoV-2 Antibody Responses in an Observational Study of Health Care Workers, „Journal of Biological Rythms 2021",  [online] https://doi.org/10.1177/07487304211059315, [dostęp:] 19.01.2022.
  2. J.E.Long i in., Morning vaccination enhances antibody response over afternoon vaccination: A cluster-randomised trial, „Vaccine 2016", 34(24), s. 2679-2685,  [dostęp:] 19.01.2022.
  3. M. Quintanilla-Dieck, Time of day matters in antibody response to COVID-19 vaccine, „massgeneral.org” [online], https://www.massgeneral.org/news/press-release/Time-of-day-matters-in-antibody-response-to-covid19-vaccine, [dostęp:] 19.01.2022.
  4. C. Melore, Getting the COVID-19 vaccine in the afternoon is better for your body’s antibody response, „studyfinds.org” [online], https://www.studyfinds.org/time-afternoon-covid-vaccine, [dostęp:] 19.01.2022.
  5. S.J  Holtkamp, Circadian clocks guide dendritic cells into skin lymphatics „Nature Immunology 2021", 22, s.1375–1381, [online] doi.org/10.1038/s41590-021-01040-x, [dostęp:] 19.01.2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij