Nadmiar słodyczy w diecie upośledza ośrodek nagrody w mózgu

Naukowcy donoszą, że przewlekłe spożywanie nawet niskich dawek cukru i sztucznych substancji słodzących, takich jak sacharyna i sukraloza, wpływa na pracę mózgu w regionach zaangażowanych w procesy decyzyjne, trwale pogarsza funkcje poznawcze i zakłóca funkcjonowanie układu nagrody (ośrodka przyjemności), czyli struktur mózgowych odpowiadających za motywację. Co więcej, zachodzące wtedy w mózgu przemiany biochemiczne mogą być niezauważalne z perspektywy ogólnego funkcjonowania metabolizmu.

Trudno zauważyć konsekwencje długotrwałego spożywania słodyczy

W rozmowie z Państwową Agencją Prasową dr Miron Kursa stwierdził, że „nie ma słodyczy bez konsekwencji, nawet jeśli nie są one widoczne na pierwszy rzut oka”. Potwierdzają to wyniki najnowszego badania naukowców z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN oraz Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW (ICM UW) i ich współpracownicy z Francji i USA, które ukazało się w czasopiśmie „Cerebral Cortex”.

Badanie wykazało, że spożywanie napojów zawierających niewielkie ilości sacharozy w ciągu kilku tygodni upośledziło systemy nagrody myszy. Obserwacje behawioralne potwierdziły analizy biochemii mózgu, które dowiodły zaistnienia zmian w strukturach związanych z układem nagrody, podczas gdy nie wykazano istotnych różnic w ogólnym metabolizmie zwierząt laboratoryjnych.

Mysie kasyno

Badacze postanowili sprawdzić, co się dzieje, gdy ośrodek nagrody jest nieustannie pobudzany przez dostarczanie substancji słodzących. Biorące w eksperymencie myszy przez dłuższy czas miały dostęp do wody słodzonej sacharozą lub słodzikami, co było symulacją konsumpcji tych substancji przez ludzi. Naukowcy przeanalizowali zachowania zwierząt laboratoryjnych, m.in. w tzw. mysim kasynie, wzorowanym na stosowanym w psychologii Iowa Gambling Task (IGT).

Myszy musiały wybrać jedno z czterech ramion podajnika, podjęcie decyzji wiązało się z różnym stopniem ryzyka. Niektóre porcje pokarmu zawierały więcej chrupek, ale była też większa szansa, że część z nich będzie nieprzyjemnie gorzka, w innych ramionach było ich mniej, przy czym prawdopodobieństwo, że będą niejadalne, było mniejsze.

Cukier i słodziki wpływają na motywację w różny sposób

Zwierzęta z czasem przestały zważać na opłacalność swojego wyboru. Dr Miron Kursa poinformował, że „słodziki podnosiły sztywność wyboru i szybkość jego podejmowania znacznie mocniej niż cukier spożywczy”.

Przeczytaj także, jak słodziki wpływają na nasz organizm.

Wyniki badania sugerują również, że istnieją osobnicze różnice w podatności na efekty wywołane przez substancje słodzące. Niektóre myszy reagowały silniej, kiedy inne wydawały się być odporne na działanie tych substancji. Eksperci wyjaśniają, że prawdopodobnie dzieje się tak, ponieważ z ewolucyjnego punktu widzenia nie ma presji selekcyjnej na wykształcenie jednolitej odpowiedzi, gdyż obfitość wysokokalorycznego jedzenia, z jaką miały do czynienia zwierzęta w czasie eksperymentu, jest bardzo rzadka.

Co dzieje się w mózgu, gdy nadmiernie spożywamy cukier?

Lubimy słodkie pokarmy, ponieważ są one doskonałym źródłem energii. Przyczyniła się do tego ewolucja – aby zmaksymalizować szanse przetrwania gatunku, spowodowała wykształcenie w mózgu systemu nagrody i odpowiednich struktur, które są poświęcone pośredniczeniu w satysfakcjonujących doświadczeniach. Chociaż współcześnie pokarm jest łatwo dostępny, to mechanizm ten nadal funkcje, podobnie jak u naszych przodków.

Kiedy regularnie jadamy słodycze, przyzwyczajamy mózg do tego typu „nagród” i z czasem możemy doprowadzić do uzależnienia. Częste spożywanie pokarmów o wysokiej zawartości cukru wzmacnia apetyt i może prowadzić do utworzenia błędnego koła nieustannego pragnienia coraz większej ilości słodkich pokarmów. Substancje słodzące prowadzą także do zmian w hipokampie, obszarze kluczowym dla prawidłowego funkcjonowania pamięci. Przyczyniają się do ograniczenia neurogenezy i powstawania nowych komórek nerwowych.