Dieta przemysłowa – czym jest i kiedy się ją stosuje?
Maria Brzegowy

Dieta przemysłowa – czym jest i kiedy się ją stosuje?

Gdy żywienie dietą tradycyjną nie jest możliwe bądź wystarczające, można rozważyć włączenie tzw. diety przemysłowej podawanej albo w sposób doustny, albo za pośrednictwem specjalnie wytworzonego dostępu sztucznego do przewodu pokarmowego. Dieta przemysłowa – czym jest, jakie są jej rodzaje i u których pacjentów będzie wskazana? 

Dieta przemysłowa – co to takiego? 

Dieta przemysłowa to specjalistyczne preparaty żywieniowe wykorzystywane w ramach procedur leczenia żywieniowego. Pod tym pojęciem kryją się diety przeznaczone do podaży zarówno doustnej, jak i poprzez dostęp sztuczny do przewodu pokarmowego. W przypadku sztucznego dostępu, mówi się o: 

  • żywieniu drogą dostępu sztucznego do żołądka, tj. za pomocą zgłębnika bądź przetoki odżywczej tzw. gastrostomii,
  • żywieniu drogą dostępu sztucznego do jelita cienkiego, tj. za pomocą zgłębnika bądź przetoki odżywczej tzw. jejunostomii.  

Kiedy stosuje się dietę przemysłową? 

Żywienie przy pomocy diety przemysłowej stanowi metodę wsparcia chorego z wyboru, gdy nie jest możliwym pokrycie pełnej podaży na energię i inne składniki pokarmowe w sposób tradycyjny (np. w chorobie nowotworowej, gdy pacjent traci apetyt, wymiotuje, bardzo chudnie). Według aktualnych rekomendacji żywienie dojelitowe zaleca się rozważyć u wszystkich pacjentów, w przypadku których stwierdzono: obecność niedożywienia lub tzw. wysokiego ryzyka żywieniowego, zagrażające niedożywienie lub spodziewany brak możliwości realizacji diety doustnej przez ponad 7 dni (nawet przy braku cech niedożywienia w chwili postawienia diagnozy). 

W pierwszej kolejności, jeśli pozwala na to sytuacja, rozważa się włączenie preparatów doustnych. Jeśli jednak jest to niemożliwe bądź wystarczające, zespół żywieniowy może podjąć decyzję o żywieniu za pomocą dostępu sztucznego. 

Polecane dla Ciebie

Dieta przemysłowa – gdzie kupić preparaty żywieniowe? 

Doustne preparaty żywieniowe są dostępne w aptekach bez recepty (cena rzędu ok. 6–9 zł za sztukę). Diety przemysłowe przeznaczone do podaży przez zgłębnik bądź przetokę odżywczą to z kolei elementy procedury żywienia dojelitowego/enteralnego, w całości refundowanej przez NFZ. Do leczenia żywieniowego kieruje lekarz, wystawiając skierowanie do poradni żywieniowej (bądź też, gdy pacjent jest hospitalizowany, podejmuje taką decyzję podczas jego pobytu). 

Dieta przemysłowa – rodzaje  

Jak już wcześniej wspomniano, diety przemysłowe możemy podzielić według sposobu ich podaży: 

  • drogą doustną (tzw. ONS – oral nutritional supplements, szerzej znane jako nutridrinki),
  • drogą dostępu sztucznego do przewodu pokarmowego. 

Inny podział preparatów obejmuje ich skład. Wyróżnia się zatem diety: 

  • kompletne pod względem odżywczym – używane jako jedyne źródło pożywienia lub jako uzupełnienie zwykłej diety pacjenta, wszystkie makro- i mikroskładniki,
  • niekompletne pod względem odżywczym – stosowane tylko w celu uzupełnienia diety pacjenta, a nie jako wyłączne źródło składników pokarmowych (np. białko w proszku). 

Skład można opisać także poprzez podział diet przemysłowych na: 

  • standardowe – odzwierciedlające skład i proporcje zwykłej diety doustnej, pozwalające na dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin, pierwiastków śladowych i elektrolitów,
  • specjalne – produkowane wg. wymagań żywieniowych wynikających z danych chorób, sytuacji (np. dla cukrzyków czy chorych z odleżynami). 

Wreszcie szczegółowy podział wobec składu będzie obejmować diety: 

  • polimeryczne – zawierające nienaruszone składniki pokarmowe, tj. źródłem białka są białka naturalne o wysokiej wartości odżywczej (całe cząstki białkowe), przeznaczone dla większości pacjentów,
  • oligomeryczne i monomeryczne – w których białko występuje pod postacią dwu- i tripeptydów albo wolnych aminokwasów, przeznaczone dla pacjentów z upośledzonymi funkcjami trawienia. 

Dieta przemysłowa – zalety 

Diety przemysłowe, zarówno te doustne, jak i te podawane do dostępu, cechuje szereg korzyści. To przede wszystkim:  

  • skoncentrowane źródło kalorii i składników odżywczych w małej objętości,
  • możliwość dostosowania składu preparatu do wymagań żywieniowych, 
  • brak składników potencjalnie szkodliwych (laktoza, gluten, puryny, cholesterol), 
  • jałowość – preparaty są wolne od kontaminacji bakteryjnej. 

Niepodważalną zaletą w przypadku diet doustnych jest również wygoda ich stosowania oraz możliwość łączenia z innymi produktami i dodawania do posiłków. Diety podawane do dostępu sztucznego, to w przeciwieństwie do niegdyś stosowanych miksowanych diet kuchennych – stały, ściśle określony skład oraz ich homogeniczność, która zabezpiecza właściwą podaż składników pacjentowi oraz umożliwia stosowanie cienkich, bardziej komfortowych zgłębników, które kuchenna mieszanka zapewne szybko by uniedrożnił. 

Dieta przemysłowa – przeciwwskazania  

Przeciwwskazania do żywienia dojelitowego – czy to drogą doustną czy to drogą dostępu sztucznego – obejmują brak możliwości wykorzystania do żywienia przewodu pokarmowego ogółem. Takie sytuacje to m.in.: 

  • niedrożność przewodu pokarmowego,
  • mechaniczna przeszkoda obecna w jelitach,  
  • ciężki wstrząs,  
  • niedokrwienie jelit,  
  • przewlekłe, nieustępujące biegunki albo wymioty,
  • ciężkie zaburzenia wchłaniania, 
  • przetoki przewodu pokarmowego bez możliwości wykorzystania do żywienia takiego odcinka jelita, który znajduje się poniżej tej przetoki i umożliwi żywienie w wystarczającym zakresie.  

Dieta przemysłowa – jak stosować? 

Doustne preparaty żywieniowe stanowią uzupełnienie tradycyjnie spożywanej diety albo element ją zastępujący. Ilość ONS-ów koniecznych do włączenia ustala lekarz bądź dietetyk kliniczny. Specjalista dobiera również właściwy preparat oraz omawia sposób jego podaży.  

Celem zabezpieczenia przed ewentualnymi dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego (m.in. nudnościami, wymiotami, biegunką), odżywki zaleca się pić wolno, małymi łykami, przez minimum 30 minut. Jak już wspomniano wcześniej, małymi porcjami preparaty można dodawać do innych, zwyczajowo spożywanych posiłków. Takie postępowanie poprawia ich odbiór w zakresie smaku – ONS-y są dosyć słodkie i nie zawsze akceptowane przez pacjentów, stąd ich dodatek do potraw może rozwiązać ten problem. 

W przypadku diety przemysłowej podawanej do dostępu sztucznego stosowanie obejmuje podaż: 

  • w formie bolusów, tj. porcji diety, najczęściej podawanej według harmonogramu normalnie spożywanych posiłków, tj. co 3–4 godziny, z 8-godzinną przerwą nocną,
  • we wlewie ciągłym prowadzonym grawitacyjnie albo za pomocą pompy żywieniowej. 
Sposób podaży bezwzględnie ustala zespół leczący. 

Najczęstsze problemy podczas stosowania diet przemysłowych doustnych i sposoby radzenia sobie z nimi:

  • brak akceptacji smaku → zmiana smaku odżywki, firmy, niższa temperatura (schłodzone smakują lepiej), połączenia z innymi produktami albo potrawami (np. z jogurtem, koktajlem),
  • zła tolerancja (biegunka, nudności, wymioty) → wolniejsza podaż, mniejsze porcje, połączenie z produktami albo potrawami,
  • pogorszenie profilu glikemii → zamiana na wersję odżywek „diabet” (cukrzycowe), 
  • postępujący ubytek masy ciała → sprawdzenie czy przez włączenie ONS do diety, pacjent nie zastąpił nimi posiłków, przez co finalnie je podobnie jak przed interwencją,
  • oczekiwanie natychmiastowej poprawy → edukacja chorego, że podobnie jak każde leczenie, także i prowadzenie specjalistycznego żywienia wymaga czasu, aby zaobserwować jego efekty,
  • hiperalimentacja (nadmiar) określonych składników ogółem → analiza jadłospisu pacjenta np. pod kątem spożycia kalorii/białka. 
  1. POLSPEN, Żywienie dojelitowe w domu. Podręcznik dla pacjentów, Wydawnictwo Scientifica, Kraków 2018. 
  2. POLSPEN, Standardy żywienia dojelitowego i pozajelitowego, Wydawnictwo Scientifica, Kraków 2019. 
  3. Polskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego, Standardy żywienia dojelitowego dorosłych pacjentów w warunkach domowych, Wydawnictwo Via Medica, Gdańsk 2019. 
  4. L. Sobotka, Podstawy żywienia klinicznego, Wydawnictwo Scientifica, Kraków 2013. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Głodówka oczyszczająca – co to jest? Na jakie efekty można liczyć?

    Głodówka może wydawać się skutecznym sposobem na oczyszczenie organizmu. Do niedawna głodówka oczyszczająca miała wielu zwolenników, obecnie jednak coraz więcej mówi się o jej negatywnym wpływie na organizm. Czy zatem głodówka oczyszczająca jest bezpieczna?

  • Dieta siatkarza – co jedzą zawodowi siatkarze?

    Nieadekwatna podaż energii oraz składników odżywczych w diecie siatkarza może przyczyniać się do zmniejszenia masy, siły i wytrzymałości mięśniowej, zakłócenia regeneracji potreningowej, jak również obniżenia odporności oraz zwiększenia ryzyka wystąpienia przetrenowania i kontuzji. Oznacza to, że na ostateczny sukces zawodowych siatkarzy ma istotny wpływ nie tylko systematyczna realizacja indywidualnie dobranego programu treningowego, lecz także przestrzeganie odpowiednio zbilansowanej i zróżnicowanej diety oraz jej suplementacji.

  • BCAA – czym jest i jak stosować? Na jakie efekty można liczyć?

    Aminokwasy egzogenne to grupa dziewięciu aminokwasów, których organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytwarzać i dlatego muszą być regularnie dostarczane wraz z pokarmem. Wśród nich znajdują się trzy aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach bocznych, które od wielu lat przykuwają uwagę osób systematycznie uprawiających sport. Dzieje się tak ze względu na potencjalne korzyści wynikające z ich dodatkowej suplementacji.

  • Dieta Montignaca – czym jest?

    Dieta Montignaca jest metodą walki z nadwagą i otyłością, która jeszcze do niedawna była dosyć powszechnie stosowana w wielu krajach europejskich. Jej popularność wzięła się w dużej mierze z braku potrzeby skrupulatnego liczenia kalorii oraz ograniczenia ilości spożywanego pokarmu w celu uzyskania pożądanego efektu odchudzającego. Według opinii samego autora diety, Michela Montignaca, głównym powodem rozwoju nadwagi i otyłości nie jest zbyt wysokie spożycie kalorii w diecie, lecz nadmierna konsumpcja pokarmów węglowodanowych charakteryzujących się wysokim indeksem glikemicznym (IG).

  • Terapia śmiechem – geloterapia

    „Śmiech jest ćwiczeniem fizycznym wielce dla zdrowia korzystnym”. Słowa Arystotelesa, wypowiedziane ponad dwa tysiące lat temu, są wciąż aktualne i zostały udowodnione we współczesnych badaniach naukowych.

  • Postanowienia noworoczne – jak ich dotrzymać? Czy warto je robić?

    Postanowienia noworoczne to coś, co zapewne każdy z nas robił przynajmniej raz w życiu. Każdego roku zastanawiamy się, co chcemy osiągnąć, jakie zmiany w naszym życiu wprowadzić, w czym chcemy być lepsi lub z czego chcemy zrezygnować. Niestety, jak się okazuje, nie zawsze udaje nam się w tym wytrwać. Czym są postanowienia noworoczne i jak ich dotrzymać?

  • Blue Monday – co to jest? Kiedy wypada? Czy Blue Monday to mit?

    Blue Monday to termin określający najbardziej depresyjny dzień w roku. Według wyliczeń twórcy tej teorii przypada on na trzeci poniedziałek stycznia. To właśnie w tym dniu we wszystkich mediach słyszymy o niebieskim poniedziałku. Wiele osób zastanawia się wówczas, ile jest prawdy w teorii Blue Monday.

  • Jak bezpiecznie wyjść z głodówki oczyszczającej bez efektu jojo?

    Aby zakończyć głodówkę oczyszczającą, ważne jest stopniowe wprowadzanie jedzenia w bezpieczny i kontrolowany sposób w celu uniknięcia jakichkolwiek skutków ubocznych. Należy słuchać swojego ciała i wprowadzać zmiany w razie potrzeby. Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, takie jak zawroty głowy, nudności lub bóle głowy, konieczne jest przerwanie postu i skonsultowanie się z lekarzem lub dietetykiem.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij