Żywienie dojelitowe – na czym polega? Metody, refundacja, wskazania
Maria Brzegowy

Żywienie dojelitowe – na czym polega? Metody, refundacja, wskazania

Gdy dla zachowania prawidłowych czynności organizmu człowieka, żywienie drogą doustną nie jest możliwe bądź wystarczające, rozważa się włączenie leczenia żywieniowego, w pierwszej kolejności pod postacią żywienia dojelitowego. Czym jest żywienie dojelitowe? Czym różni się od pozajelitowego? Jakie są do niego wskazania, a jakie przeciwskazania? 

Żywienie dojelitowe – czym jest? 

Zgodnie z definicją podaną w Standardach Żywienia Dojelitowego i Pozajelitowego opracowanych przez Towarzystwo POLSPEN, żywienie dojelitowe lub inaczej żywienie enteralne (ang. EN, enteral nutrition) „oznacza podaż białka, źródeł energii, elektrolitów, witamin, pierwiastków śladowych w postaci diety przemysłowej do przewodu pokarmowego”, z pominięciem jamy ustnej. Ilość podanego żywienia powinno pozwolić na pokrycie zapotrzebowania pacjenta i być dostosowane do jego możliwości metabolicznych. Podczas prowadzenia żywienia dojelitowego konieczne jest także dodatkowe podawanie wody.  

Żywienie dojelitowe a pozajelitowe  

W odróżnieniu do żywienia dojelitowego, oznaczającego podaż diety do przewodu pokarmowego, w przypadku żywienia pozajelitowego, białko, energię pozabiałkową (węglowodany oraz tłuszcze), elektrolity, witaminy, pierwiastki śladowe, a także wodę – podaje się drogą dożylną. 

Przeczytaj: Kiedy stosuje się żywienie pozajelitowe?

Żywienie dojelitowe – wskazania 

Żywienie drogą sztucznego dostępu do przewodu pokarmowego stanowi metodę wsparcia z wyboru, gdy nie jest możliwym dostarczenie pożywienia drogą doustną. Według aktualnych rekomendacji, żywienie dojelitowe, będące elementem tzw. leczenia żywieniowego, zaleca się rozpocząć u wszystkich pacjentów, w przypadków których stwierdzono: 

  • obecność niedożywienia lub tzw. wysokiego ryzyka żywieniowego,
  • zagrażające niedożywienie,
  • spodziewany brak możliwości realizacji diety doustnej przez ponad 7 dni (nawet przy braku cech niedożywienia w chwili postawienia diagnozy). 
Niedożywienie to stan, który wynika z zaburzeń wchłaniania lub spożycia składników odżywczych. Jego następstwem są zmiany w zakresie m.in. beztłuszczowej masy ciała, przekładające się na upośledzenie aktywności psychofizycznej organizmu. W konsekwencji występującego niedożywienia dochodzi do pogorszenia się m.in. funkcji układu odpornościowego pacjenta, tempa i jakości gojenia się ran oraz utrudnień w procesie rehabilitacji i rekonwalescencji, co prowadzi do zmniejszenia efektywności leczenia, a co za tym idzie, mniej pomyślnego rokowania. Niedożywienie o charakterze białkowo-energetycznym może również stanowić podstawę do odroczenia danej terapii zaordynowanej przez zespół leczący.

Żywienie dojelitowe – metody

Żywienie dojelitowe obejmuje: 

  • żywienie drogą dostępu sztucznego do żołądka, tj. za pomocą zgłębnika bądź przetoki odżywczej tzw. gastrostomii, w tym gastrostomii typu PEG (ang. PEG, percutaneous endoscopic gastrostomy – przezskórna gastrostomia endoskopowa),
  • żywienie drogą dostępu sztucznego do jelita cienkiego, tj. za pomocą zgłębnika bądź przetoki odżywczej tzw. jejunostomii (PEJ).  
Do żywienia dojelitowego stosuje się specjalne preparaty przeznaczone do podaży przez zgłębnik bądź przetokę odżywczą, bezpieczne mikrobiologicznie oraz stałe pod względem ilościowym i jakościowym. Żywność medyczna jest dostępna np. w aptekach.

Wyróżnia się diety standardowe pozwalające na dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin, pierwiastków śladowych i elektrolitów oraz diety specjalne, dedykowane np. immunomodulacyjne lub przeznaczone dla cukrzyków. Żywienie jest możliwe do podawania w formie bolusów lub we wlewie ciągłym prowadzonym grawitacyjnie albo za pomocą pompy żywieniowej.  

O wyborze rodzaju diety decyduje lekarz bądź – coraz częściej w wybranych ośrodkach – wykwalifikowany dietetyk kliniczny

Żywienie dojelitowe w domu. Przygotowanie do żywienia dojelitowego w warunkach domowych 

W przypadku wybranych grup pacjentów, np. chorych onkologicznych, możliwa jest konieczność długotrwałego żywienia dojelitowego, przy jednoczesnym braku wskazania do hospitalizacji. W takiej sytuacji żywienie dojelitowe rozpoczyna się zazwyczaj podczas pobytu w szpitalu, ale kontynuuje już jako długoterminową terapię domową – w ramach tzw. domowego żywienia (ang. HEN, home enteral nutrition). 

Kwalifikacja do HEN może odbywać się zarówno w warunkach szpitalnych, jak i też ambulatoryjnych, a nawet w domu pacjenta. W jej ramach ocenia się możliwość skutecznego prowadzenia żywienia w domu, uwzględniając nie tylko aspekty takie jak stan kliniczny pacjenta, ale i jego warunki socjalne oraz rodzinne. W dalszej kolejności opracowuje się plan leczenia żywieniowego, uwzględniający m.in. krótko- oraz długoterminowe cele leczenia, zalecenia dotyczące rodzaju i sposobu podaży diety, jak również częstotliwość wymaganych wizyt oraz badań kontrolnych. Przed rozpoczęciem terapii pacjent i/lub jego opiekun muszą także zostać przeszkoleni w zakresie zasad i metod żywienia w HEN. 

Od 2007 roku żywienie dojelitowe w całości refundowane jest przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). 

Przeciwwskazania do żywienia dojelitowego 

Wśród przeciwwskazań do żywienia dojelitowego drogą dostępu sztucznego do przewodu pokarmowego wymienia się: 

  • niedrożność przewodu pokarmowego, 
  • mechaniczna przeszkoda obecna w jelitach,
  • ciężki wstrząs, 
  • niedokrwienie jelit,
  • przewlekłe, nieustępujące biegunki albo wymioty,
  • ciężkie zaburzenia wchłaniania,
  • przetoki przewodu pokarmowego bez możliwości wykorzystania do żywienia takiego odcinka jelita, który znajduje się poniżej tej przetoki i umożliwi żywienie w wystarczającym zakresie.  

Powikłania żywienia dojelitowego 

Pomimo tego, że żywienie dojelitowe stanowi cenną interwencję wspomagającą leczenie, a sam pacjent może prowadzić normalne życie, wraz z wieloma korzyściami wynikającymi z jego prowadzenia wiążą się także potencjalne skutki uboczne. Następstwa te są zwykle wynikiem powikłań klinicznych oraz błędów związanych z prowadzeniem leczenia żywieniowego. Wśród najczęstszych można wymienić: 

  • powikłania gastroenterologiczne (np. biegunka, nudności, wymioty),
  • mechaniczne (np. aspiracja diety do dróg oddechowych, zatkanie rurki zgłębnika), 
  • metaboliczne (np. przekarmienie, zaburzenia glikemii, zaburzenia lipidowe). 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Substancje w suplementach diety na odchudzanie

    Nie ma lepszego sposobu na zrzucenie zbędnych kilogramów niż odpowiednio dobrana dieta połączona z aktywnością fizyczną. Mimo to na rynku dostępna jest szeroka oferta suplementów na odchudzanie. Czy te preparaty mogą wspomóc walkę z nadwagą? Na jakiej zasadzie działają substancje, które są w składzie suplementów na odchudzanie? Przyglądamy się kilku z nich.

  • Dieta na trądzik – jakie produkty jeść, a które wykluczyć?

    W walce z trądzikiem, obok właściwej pielęgnacji, będzie pomocna także dieta. Codzienny jadłospis osoby zmagającej się z trądzikiem na twarzy, plecach lub dekolcie powinien być bogaty w produkty, które zawierają m.in. cynk, błonnik, witaminy z grupy B czy beta-karoten. Co zatem należy jeść, a czego unikać, aby pozbyć się wyprysków? 

  • Dieta przy wymiotach u dzieci i dorosłych – co można jeść i pić?

    Wymioty często pojawiają się przy zatruciu pokarmowym czy tzw. jelitówce. Na czas wymiotów warto wprowadzić odpowiednią dietę, aby odciążyć zmęczony żołądek i przyśpieszyć powrót do zdrowia. Okazuje się, że niektóre produkty pomogą złagodzić nudności i wymioty, a właściwa podaż płynów zapobiegnie odwodnieniu organizmu. Co podawać do jedzenia dziecku lub dorosłemu w trakcie wymiotów?  W jaki sposób przyrządzać posiłki dla osób po wymiotach?  Podpowiadamy.

  • Dieta FODMAP – na czym polega i kiedy ją stosować?

    Problemy z wypróżnianiem, wzdęcia i bóle brzucha to częste dolegliwości, który pojawiają się zwłaszcza przy IBS oraz zespole SIBO. Symptomy tych schorzeń można złagodzić, stosując odpowiednią dietę FODMAP. Na czym dokładnie ona polega? Które produkty należy włączyć do menu, a z których zrezygnować? 

  • Dieta w biegunce u dzieci i dorosłych – co jeść przy rozwolnieniu?

    Podczas biegunki należy stosować dietę zapierającą (tzw. dietę BRAT). Jej podstawą są łatwostrawne produkty, które pomagają zagęszczać treść pokarmową. Kolejnym i równie ważnym elementem w żywieniu w czasie biegunki jest odpowiednia podaż wody. Jak powinna wyglądać dieta podczas rozwolnienia? Które produkty można jeść, a których unikać? 

  • Termogeneza – czym jest? Jaki ma wpływ na utratę masy ciała?

    Na wartość naszego całodobowego zapotrzebowania składa się podstawowa oraz ponadpodstawowa przemiana materii, w tym m.in. termogeneza, czyli najprościej definiując – wydzielanie ciepła przez nasz organizm. Jej wartość może zależeć od składu spożywanej przez nas diety! Czym jest termogeneza? Czy ma związek z naszą masą ciała, zwłaszcza gdy potrzebujemy ją zredukować? 

  • Dieta przy SIBO – co jeść, a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego?

    Dotyczy coraz większej liczby osób. Powoduje dyskomfort podczas wykonywania codziennych czynności, często sprawia ból. Na szczęście istnieją metody żywieniowe, które pozwalają na złagodzenie, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości. SIBO – jaka dieta będzie najlepsza? Jakie produkty należy wyeliminować, a które nie będą szkodzić? 

  • Termogeniki – co to za produkty i jaki mają wpływ na spalanie tłuszczu?

    Nikogo już dziś nie dziwią coraz to nowsze diety czy specyfiki mające na celu bezproblemową redukcję nadmiernych kilogramów. Sformułowanie „termogeniki” jest jednak znane już od wielu lat, a co więcej – dalej chętnie stosowane m.in. w branży sportowej. Czym są termogeniki? Czy pomogą w odchudzaniu bez żmudnej diety i ćwiczeń? Co jest termogenikiem?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij