Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?
Agnieszka Gierszon

Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Prolaktyna to polipeptydowy hormon wydzielany przez przysadkę mózgową. Jej główną rolą jest stymulowanie gruczołów sutkowych do produkcji mleka w okresie laktacji, ale wpływa także na funkcję jajników i regulację działania układu immunologicznego. Prolaktyna badana jest najczęściej w diagnostyce niepłodności u kobiet i mężczyzn oraz przy podejrzeniu guza przysadki. W przypadku pacjentów ze zdiagnozowanym guzem przysadki mózgowej poziom prolaktyny oznacza się także w przebiegu monitorowania leczenia.

Co to jest prolaktyna?

Prolaktyna (PRL, LTH) jest polipeptydowym hormonem zbudowanym z około 199 aminokwasów, wydzielanym przez komórki laktotropowe przedniego płata przysadki mózgowej. W mniejszych ilościach wytwarzana jest również przez mięśnie macicy i komórki gruczołów sutkowych, (niektóre) komórki układu odpornościowego, prostatę, skórę i tkankę tłuszczową. Głównym zadaniem prolaktyny jest stymulacja gruczołów sutkowych kobiety do produkcji mleka, jednak wpływa ona też na funkcjonowanie jajników, a jej nadmiar może hamować wydzielanie innych hormonów gonadotropowych. U mężczyzn prolaktyna wpływa na utrzymanie prawidłowego libido i funkcji seksualnych.

Stężenie prolaktyny w warunkach fizjologicznych wzrasta pod wpływem stresu, wysiłku fizycznego, hipoglikemii, podczas snu, ciąży, drażnienia brodawek sutkowych, karmienia piersią w okresie poporodowym, a także podczas stosunku seksualnego. Na wzrost poziomu prolaktyny może wpływać też działanie hormonu tyreotropowego (TSH) i estrogenów, dieta wysokobiałkowa i wysokotłuszczowa, używki (alkohol i nikotyna) oraz przyjmowanie niektórych leków (np. antagonistów receptora dopaminowego, niektórych antydepresantów, rezerpiny, werapamilu czy cymetydyny). Działanie hamujące wydzielanie prolaktyny przez przysadkę mózgową mają z kolei dopamina, progesteron i agoniści dopaminy (np. bromokryptyna czy kabergolina, często stosowane w lekach regulujących cykl miesiączkowy, stosowanych na zatrzymanie miesiączki i łagodzących objawy zespołu policystycznych jajników – PCOS).

Jakie są przyczyny i skutki hiperprolaktynemii u kobiet i u mężczyzn?

Nadmierne wydzielanie prolaktyny ponad wartości fizjologiczne może wskazywać na podejrzenie guza przysadki (prolaktynomy), który ma zdolność do samodzielnego wytwarzania hormonu, ale także na choroby podwzgórza, regulującego funkcję przysadki, ucisk przysadki mózgowej, urazy głowy, zaburzenie funkcji gruczołu tarczowego, zespół policystycznych jajników i niewydolność nerek czy marskość wątroby.

Do objawów hiperprolaktynemii, czyli zwiększonego stężenia prolaktyny u kobiet i mężczyzn, należą przede wszystkim: bóle głowy i ograniczenie pola widzenia, niezwiązana z ciążą produkcja mleka przez gruczoły sutkowe lub mlekotok u mężczyzn, dyskomfort podczas stosunku, hirsutyzm – nietypowe owłosienie twarzy i ciała u kobiet (np. włosy na dekolcie i wokół brodawek sutkowych) i brak owłosienia u mężczyzn, problemy ze skórą (trądzik), niepłodność, spadek libido i osteoporoza oraz nieregularne miesiączki u kobiet lub zaburzenia erekcji u mężczyzn. Nadmierne stężenie prolaktyny u dziewcząt i chłopców może skutkować zaburzeniami miesiączkowania, mlekotokiem i opóźnionym dojrzewaniem płciowym.

Badanie prolaktyny – jak się przygotować? Cena/refundacja i skierowanie

Materiałem do badania prolaktyny jest krew żylna pobrana jednorazowo od pacjenta ze zgięcia łokciowego. Według dawnych zaleceń badanie poziomu prolaktyny następowało po podaniu matoklopramidu, czyli leku, który powoduje m.in. pobudzenie wydzielania PRL. Po podaniu 10 mg MTC odnotowywano najczęściej 6.–10. razy wyższe stężenie hormonu. Aktualnie nie zaleca się badania prolaktyny w testach czynnościowych, wspomnianym metoklopramidem (MTC), jednak w związku z dobową zmiennością poziomu prolaktyny zaleca się pobranie krwi od pacjenta w godzinach porannych, najlepiej między godziną 7:00 a 9:00. Przed badaniem należy odpocząć co najmniej kilkanaście minut, należy unikać wysiłku fizycznego, stresu, stosunków seksualnych, palenia papierosów i spożywania alkoholu. W miarę możliwości krew należy pobrać także bez długotrwałego uciskania naczynia, po dużym odstępie czasowym od karmienia piersią oraz po odstawieniu niektórych z przyjmowanych leków po konsultacji z lekarzem zlecającym badanie. U kobiet zaleca się wykonanie badania prolaktyny w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego. Jeśli na badanie poziomu prolaktyny skieruje pacjentkę np. lekarz ginekolog lub endokrynolog, wówczas koszt badania zostanie zrefundowany przez NFZ. Jeżeli zdecydujemy się na wykonanie badania za odpłatnością, jego cena wyniesie około 40 złotych, a na wyniki będziemy czekać około 1 dnia.

Prolaktyna – normy w wynikach badań

Wartości referencyjne stężeń prolaktyny zależą od wieku i płci pacjenta. Ponadto zawsze warto zwrócić uwagę na normy danego punktu diagnostycznego. Każda pracownia wykonuje analizy z wykorzystaniem innego sprzętu (metod) i innych odczynników, dlatego zawsze obok wyniku pacjenta, znajdują się wartości referencyjne tego laboratorium.

Normy prolaktyny dla kobiet

U kobiet obserwuje się słaby wzrost poziomu prolaktyny w drugiej połowie cyklu miesiączkowego. Norma prolaktyny dla kobiet nieciężarnych wynosi od około 102 do 496 µIU/L. W okresie ciąży poziom prolaktyny stopniowo wzrasta, by w trzecim trymestrze osiągnąć poziom o 15–20 razy wyższy od stężenia początkowego. Poziom prolaktyny po porodzie wraca do normy w ciągu mniej więcej 4–6 tygodni, natomiast karmienie piersią powoduje ponowny, gwałtowny wzrost stężenia hormonu.

Normy prolaktyny dla mężczyzn. Czy wysoka prolaktyna w wyniku badania mężczyzny powinna niepokoić?

Norma prolaktyny dla mężczyzn wynosi około 86 do 324 µIU/L. Wzrost poziomu prolaktyny ponad normę może skutkować u pacjentów niekorzystnymi objawami w postaci spadku libido, zaburzeń erekcji, niepłodności i ginekomastii, należy więc bezwzględnie skonsultować otrzymany wynik z lekarzem prowadzącym. Najmniej groźne objawy w postaci braku ochoty na seks i impotencja może stać się mniejszym problemem, dzięki suplementacji preparatów, które można kupić w aptece w formie tabletki na potencję bez recepty lub tabletki na podniesienie libido.

Czy da się skutecznie leczyć niedobór lub nadmiar prolaktyny?

Niedobór prolaktyny stanowi bardzo rzadko obserwowany stan kliniczny i nie wiąże się zwykle z poważniejszymi dolegliwościami. Jedynie u kobiet tuż po porodzie może prowadzić do niewystarczającej produkcji mleka w gruczołach sutkowych.
Nadmiar prolaktyny może wynikać z różnych przyczyn, od których należy uzależnić dalsze postępowanie kliniczne. Jeżeli wywoływany jest przez przyjmowane leki, po konsultacji z lekarzem prowadzącym można – o ile to możliwe – rozważyć ich zamianę na odpowiedniki niewywołujące hiperprolaktynemii. Jeżeli badania obrazowe wykażą u pacjenta istnienie guza odpowiedzialnego za produkcję hormonu, należy podjąć leczenie prowadzące do jego zmniejszenia i usunięcia. Jeśli hiperprolaktynemia jest spowodowana chorobami innych narządów, należy wdrożyć leczenie przyczynowe chorób ją wywołujących (np. niedoczynności tarczycy). W leczeniu niepłodności wywołanej nadmiarem prolaktyny dobrze sprawdzają się leki stanowiące agonistów dopaminy (DA, ang. Dopamine Agonists), np. wydawana na receptę bromokryptyna.

Jak stres wpływa na poziom prolaktyny? Czy niski poziom prolaktyny wpływa na libido?

Stres stanowi jeden z czynników podwyższających poziom prolaktyny, co w konsekwencji – w przypadku przewlekłego stresu – może prowadzić do dysfunkcji nabłonka jelit, tchawicy, mięśnia sercowego czy patologii sercowo-naczyniowych oraz rozwoju problemów psychicznych, spadku libido i wydolności seksualnej. Tabletki i inne preparaty uspokajające mogą pomóc wyciszyć organizm, wyrównać nieco gospodarkę hormonalną, ułatwić zasypianie i zregenerować się podczas snu, dlatego warto zastanowić się nad ich suplementacją. Szczególną można także skupić na produktach naturalnych, takich jak adaptogeny w tabletkach, kapsułkach lub wyciągach, które także pomagają osiągnąć stan równowagi wewnętrznej.

Dowiedz się więcej o adaptogenach – czym są, które adaptogeny wybrać?

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Amylaza trzustkowa (AMY) we krwi – badanie, wskazania, normy i interpretacja wyników

    Badanie poziomu amylazy trzustkowej jest przydatne podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób tego gruczołu, ponieważ AMY stanowi swoisty marker zapalenia tego narządu. Dzięki analizie wyników prób trzustkowych można także ocenić, czy organizm prawidłowo trawi skrobię i inne wielocukry, ale także ocenić ogólną kondycję układu pokarmowego. Przejściowy wzrost stężenia amylazy (trwający około dwie trzy doby) występuje także u pacjentów, którzy wykonywali gastroskopię lub badania obrazowe z użyciem kontrastu. Jak się przygotować do badania amylazy trzustkowej, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo oraz jaki wpływ na poziom AMY ma poziom adrenaliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij