Mechanizm odpowiedzialny za IBS odkryty! Co zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu jelita drażliwego?

Mechanizmy leżące u podstaw różnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych odczuwanych po spożyciu niektórych pokarmów są niejasne. Odkrycie zespołu naukowców z Belgii zbliża nas do rozwikłania zagadki oraz otwiera nowe możliwości leczenia zespołu jelita drażliwego i powiązanych z nim zaburzeń bólowych.

Odkrycie biologicznego mechanizmu stojącego za IBS 

Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS), inaczej nadpobudliwość jelita grubego, jest przewlekłym zaburzeniem przewodu pokarmowego. Objawy mogą obejmować skurcze, bóle brzucha, wzdęcia i biegunkę. Niektórzy pacjenci mogą kontrolować objawy IBS, właściwie zarządzając dietą, stylem życia i stresem. W poważniejszych przypadkach stosuje się leki na zespół jelita drażliwego 

„Bardzo często lekarze nie traktują tych pacjentów poważnie, a brak reakcji alergicznej jest używany jako argument, że to wszystko jest w ich umyśle i że nie mają problemu z fizjologią jelit” – mówi gastroenterolog, Guy Boeckx Steens. Lekarz i jego współpracownicy z Katolickiego Uniwersytetu w Lowanium, właśnie poinformowali o odkryciu mechanizmu, który wywołuje objawy zespołu jelita drażliwego i zmierzają do udowodnienia, że “mamy do czynienia z prawdziwą chorobą”. Wyniki ich najnowszego eksperymentu zostały opublikowane w czasopiśmie “Nature”.

Miejscowa odpowiedź immunologiczna na antygeny pokarmowe wywołuje reakcję bólową

Badania kliniczne sugerują, że infekcje jelit wywołane przez patogeny bakteryjne mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia objawów zespołu jelita drażliwego. Idąc tym tropem, naukowcy zainfekowali myszy laboratoryjne Citrobacter rodentium, czyli bakteriami, które powodują zatrucie pokarmowe, jednocześnie karmiąc je owoalbuminą (frakcją wysokowartościowego białka jaja kurzego, o znacznej zawartości aminokwasów egzogennych-izoleucyny, lizyny i metioniny). Po pewnym czasie, kiedy infekcja ustała, karmienie ich samą owoalbuminą aktywowało komórki odpornościowe jelita. 

Zazwyczaj układ immunologiczny nie reaguje na cząsteczki białek, które trawimy, ze względu na tzw. tolerancję doustną. Naukowcy spostrzegli, że gdy układ odpornościowy aktywuje się w odpowiedzi na infekcję, “uczy się” postrzegać pokarm jako zagrożenie i w związku z tym rozpoczyna produkcję przeciwciał. W tym przypadku białko jaja kurzego było rozpoznawane przez układ odpornościowy myszy jako obca substancja – antygen. Gdy przeciwciała ponownie napotkały na antygen, zatrzymywały go i wiązały się z komórkami tucznymi, co z kolei pobudzało komórki odpornościowe do uwalniania histaminy i początkowało procesy zapalne.

Badanie nowoodkrytego mechanizmu u ludzi

Aguilera-Lizarraga i jego współpracownicy przebadali 12 pacjentów z IBS i 8 zdrowych osób, aby sprawdzić, czy ich jelita zareagowały w ten sam sposób, co jelita myszy. Rzeczywiście, wstrzyknięcie znanych wyzwalaczy alergii pokarmowych, takich jak soja i mleko krowie do ściany jelita pacjentów z IBS spowodowało podobną miejscową odpowiedź immunologiczną. Nie zaobserwowano takich objawów u zdrowych uczestników eksperymentu.

Komórki tuczne – główny winowajca

Jako kluczowego winowajcę zapoczątkowania mechanizmów, które prowadzą do wywołania nadwrażliwości trzewnej (ang. Visceral hypersensitivity, VHS), naukowcy wskazują komórki tuczne. Wiadomo, że histaminy wydzielane przez te komórki zwiększają wrażliwość neuronów, co mogłoby wyjaśniać odczuwanie bólu brzucha przez pacjentów podczas trawienia pokarmu. Wcześniejsze badania kliniczne wykazały, że leczenie lekami przeciwhistaminowymi może złagodzić objawy IBS, co potwierdza tę tezę. Ponadto myszy zmodyfikowane genetycznie i pozbawione komórek tucznych, nie wykazywały odpowiedzi bólowej.