Plagiocefalia – jakie są przyczyny i w jaki sposób leczy się zespół spłaszczonej główki u niemowlaka?
Magdalena Chrzęszczyk

Plagiocefalia – jakie są przyczyny i w jaki sposób leczy się zespół spłaszczonej główki u niemowlaka?

Plagiocefalia, czyli syndrom płaskiej główki u niemowlęcia, to zniekształcenie czaszki u małych dzieci – czaszka u noworodków i niemowląt jest miękka, a szwy czaszkowe są elastyczne, dlatego też ich głowa jest szczególnie narażona na powstawanie różnego rodzaju odkształceń. Czynniki ryzyka wystąpienia skośnogłowia to przede wszystkim: wcześniactwo, ciąża mnoga, a także niezmienna pozycja malucha podczas snu (na jednym boku lub na plecach). Jakie mogą być inne przyczyny plagiocefalii? Jak leczy się to schorzenie?

Czym jest plagiocefalia?

Plagiocefalia (łac. plagiocephalia), zwana inaczej skośnogłowiem lub zespołem spłaszczonej główki u niemowlaka, jest jedną z najczęściej występujących deformacji czaszki u małych dzieci. Czaszka niemowlaka zbudowana jest z kości połączonych ze sobą rozciągliwą błoną, która w czasie rozwoju dziecka zrasta się. Zanim do tego dojdzie kości czaszki dzięki tej błonie mogą się lekko ruszać, co ułatwia przechodzenie przez kanał rodny podczas porodu. Już wtedy może dojść do kształt głowy wraca do normy, ale jej miękka struktura nadal może być narażona na odkształcenia. 

Cechą charakterystyczną plagiocefalii jest asymetryczne spłaszczenie głowy dziecka, które najczęściej dotyczy tylnej lub bocznej części głowy. Przez to zniekształcona główka niemowlaka od góry wygląda, jak równoległobok.

Istnieją dwie główne przyczyny powstania plagiocefalii:

  • może być ona spowodowana nieprawidłowym ułożeniem, w wyniku którego dochodzi do ucisku mechanicznego na głowę dziecka – plagiocefala ułożeniowa (pozycyjna),
  • może także powstać przez zbyt wczesne jednostronne zrośnięcie szwów czaszkowych, powodując deformacje głowy.

Plagiocefalia – przyczyny

Jest wiele czynników, które mogą wpływać na prawidłowy kształt główki niemowlaka i zwiększać ryzyko pojawienia się. Zaliczyć do nich można:

  • ciążę mnogą – brak wystarczającej ilości miejsca na swobodne ułożenie dzieci w macicy zwiększa ryzyko wystąpienia ucisku na bardzo elastyczną główkę dziecka i tym samym na jego czaszkę,
  • nadmierna masa płodu,
  • nieprawidłowe ułożenie dziecka w łonie matki,
  • przedwczesny poród – jest to związane z długim przebywaniem wcześniaka w inkubatorze, który leży na plecach lub na boku i rzadko jest mu zmieniana pozycja, doprowadzając tym samym do płaskiej główki u niemowlaka z tyłu lub z jednej strony,
  • niewystarczająca lub zbyt duża ilość płynu owodniowego,
  • niezmienna pozycja do spania – powoduje nacisk na jedną część główki i często jest spowodowane układaniem dziecka w pozycji na plecach, aby zmniejszyć ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej (SIDS), 
  • brak układania dziecka na brzuchu, gdzie kości czaszki są odciążone i możliwy jest równomierny rozwój zarówno anatomiczny, jak i funkcjonalny noworodka,
  • komplikacje porodowe – główka może ulec skręceniu przy długim porodzie, jak również przy porodzie kleszczowym czy podciśnieniowym, u dziecka przebywającego w złej uciskowej pozycji może dojść do odkształceń czaszki,
  • ułożenie pośladkowe płodu,
  • wcześniactwo – u dzieci urodzonych przedwcześnie ryzyko deformacji jest znacznie większe, ponieważ stopień skostnienia czaszki głowy takiego noworodka może być znacznie obniżony w porównaniu do dzieci urodzonych o czasie, 
  • kręcz szyi – problem z ruchomością głowy i szyi, preferowanie jednej strony przy ułożeniu głowy na skutek skrócenia mięśnia mostkowo–sutkowo–obojczykowego i trwałego zgięcia bocznego i rotacji głowy, dziecko utrzymuje skręconą główkę tylko w jedną stronę, co prowadzi do spłaszczenia kości czaszki u niemowlaka i asymetrii,
  • wady wzroku – zarówno te spowodowane problemem z napięciem mięśni oka jak i ostrością widzenia.

Jak wygląda leczenie plagiocefalii?

Rodzice zaniepokojeni asymetrią główki ich dziecka powinni udać się do pediatry, który zróżnicuje przyczyny i rodzaj schorzenia, a także zaleci konsultacje z neurologiem, ortopedą, osteopatą czy fizjoterapeutą, by przeciwdziałać skutkom asymetrii u niemowląt. 

Należy zdać sobie sprawę, że plagiocefalia to nie tylko problem kosmetyczny, nieleczona może prowadzić do deformacji i asymetrii twarzy i czaszki, niesymetrycznego rozwoju ciała, wad zgryzu, skrzywień kręgosłupa. Nie jest do końca znany wpływ tego zniekształcenia na rozwój mózgu, ale zauważalne jest wolniejsze tempo rozwoju dzieci z taką deformacją. Może to być spowodowane ich skłonnością do przebywania w jednej pozycji, która uwarunkowana jest właśnie wolniejszym tempem rozwoju motorycznego, np. późne siadanie dziecka. Odpowiednia terapia wyrównuje asymetrię i niweluje płaską główkę u niemowlaka oraz poprawia rozwój maluszka. Przy terapii zalecane jest często stosowanie poduszek na krzywą główkę, które zmniejszają napięcie mięśni szyi i stanowią podporę dla prawidłowego formowania się głowy. 

W ciężkich przypadkach, jeśli rehabilitacja nie pomaga, stosowane są specjalne indywidualne kaski ortopedyczne dla niemowląt. Zakłada się je dziecku na 23 godziny dziennie, a czas trwania leczenia zależy od stopnia zniekształcenia i tempa poprawy. W plagiocefali wrodzonej, gdzie przedwcześnie dochodzi do zrośnięcia szwów czaszki, stosowane są zabiegi operacyjne w celu uwolnienia ciśnienia w czaszce. 

Jak wygląda rehabilitacja dziecka z plagiocefalią?

U każdego dziecka, u którego występuje zniekształcenie główki zalecana jest konsultacja z fizjoterapeutą, ponieważ problem dotyczy nie tylko samego ustawienia i wyglądu krzywej główki u dziecka, ale także wpływa na ułożenie reszty ciała w przestrzeni. Terapeuta zawsze musi określić czy ułożenie główki jest fizjologiczne, czy wymuszone. 

Konsekwencją nieleczonego zniekształcenia może być także asymetria tułowia, miednicy, dysfunkcje w obrębie stawów biodrowych czy stóp. Dlatego tak ważna jest wczesna interwencja mająca na celu zapobieganie ewentualnym konsekwencjom plagiocefalii oraz zniwelowanie jej. 

Jak zapobiegać plagiocefalii?

Jednym z najważniejszych czynników, które zapobiegają powstawaniu plagiocefali jest prawidłowa pielęgnacja dziecka oraz zmiana pozycji dziecka podczas snu, przez co nie doprowadzamy do spłaszczenia potylicy u dziecka. Warto przekręcać główkę i zmieniać jej położenie z jednej strony na drugą, aby równomiernie ją obciążać. Nie należy bez konsultacji z fizjoterapeutą używać jakichkolwiek klinów czy poduszek w celu unieruchomienia głowy dziecka. Rodzice, nosząc swoje dziecko na rękach muszą zwracać uwagę, aby trzymać je zarówna na prawej, jak i lewej ręce, co także zmienia ułożenie główki malucha.

Można również zmieniać pozycje zabawek w łóżeczku, zachęcając dziecko do spojrzenia w stronę przeciwną do spłaszczenia. Kolejnym ważnym elementem jest kładzenie dziecka na brzuchu. Poprawia to zarówno jego rozwój motoryczny, jak i odciąża głowę oraz mięśnie szyi, kształtuje układ wzrokowy, zwiększa świadomość otoczenia. W przypadku małych dzieci zawsze musi się to odbywać pod nadzorem opiekuna.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Zaburzenia SI – czym są zaburzenia integracji sensorycznej? Jak je rozpoznać i jak wygląda terapia SI?

    Zaburzenia SI pojawiają się w momencie, w którym układ nerwowy w sposób nieprawidłowy organizuje bodźce zmysłowe. Dysfunkcje w przetwarzaniu bodźców sensorycznych mogą obejmować systemy: czuciowy (dotyk oraz czucie głębokie), słuchowy, wzrokowy, węchowy, smakowy oraz zmysł równowagi. Zaburzenia integracji sensorycznej mogą objawiać się w rozmaity sposób, np. wzmożoną lub obniżoną wrażliwością na bodźce czy zmniejszonym bądź zwiększonym poziomem aktywności ruchowej. Jakie są przyczyny zaburzeń SI? Jak wygląda terapia SI?

  • Złamanie zielonej gałązki – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie złamania podkostnowego u dzieci

    Złamanie zielonej gałązki jest charakterystyczne dla wieku dziecięcego, dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz nastolatków. Jest to złamanie zamknięte, podkostnowe – bez przerwania ciągłości okostnej. Kość przypomina wtedy ułamaną, młodą gałązkę drzewa, stąd nazwa tego urazu. Złamania typu zielona gałązka nie są skomplikowane, nie wymagają nastawiania ani operacji, a kość zazwyczaj szybko się zrasta. Jak wygląda leczenie i rehabilitacja złamania typu torus?

  • PIMS-TS – groźny dziecięcy zespół "pocovidowy". Jakie daje objawy?

    Przeważnie, jeżeli dochodzi zakażenia SARS-CoV-2 u dzieci, to infekcja ma bezobjawowy lub łagodny przebieg. Jednak u niektórych pacjentów po przebyciu zakażenia kronawirusem (także skąpoobjawowo), obserwuje się poważny stan i  liczne powikłania – jest to wieloukładowy zespół zapalny PIM-TS, nazywany "dziecięcym zespołem pocovidowym".

  • Jąkanie u dzieci – jakie są jego przyczyny? Jak pomóc dziecku, które się jąka?

    Jąkanie u dzieci jest zaburzeniem płynności mowy, które może być wywołane przez czynniki logopedyczne, psychologiczne, genetyczne lub społeczne. Objawi się ono m.in. powtarzaniem głosek, słów lub części zdań, co nieco utrudnia komunikację dziecka z otoczeniem. Na czym polega terapia jąkania u dzieci? O czym powinni pamiętać rodzice dzieci, które się jąkają? Podpowiadamy. 

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Stulejka u dziecka – jak rozpoznać stulejkę i jak wygląda jej leczenie?

    Stulejkę definiuje się jako niezdolność do odsunięcia napletka pokrywającego żołądź prącia. Jest to niewielka wada anatomiczna występująca najczęściej u chłopców (do 3.-4. roku życia stan ten dotyczy ok. 90% dzieci płci męskiej i jest on fizjologiczny). U starszych dzieci w przypadku stulejki zaleca się zabiegi polegające na delikatnym odsuwaniu napletka i stosowaniu maści sterydowej. Stulejka patologiczna, która wymaga interwencji chirurgicznej, powstaje przeważnie na skutek stanów zapalnych bądź urazów.

  • Dyspraksja (syndrom niezdarnego dziecka) – przyczyny i objawy dyspraksji rozwojowej

    Dyspraksja, nazywana również syndromem dziecka niezdarnego, to dysfunkcja percepcyjno-motoryczna przejawiająca się zaburzeniami koordynacji rozwojowej. Dzieci dyspraktyczne mają trudności z planowaniem i wykonywaniem czynności zarówno w zakresie motoryki małej (np. z rysowaniem, pisaniem, zapinaniem guzików), jak i w zakresie motoryki dużej (np. gra w piłkę, jazda na rowerze). Dyspraksja objawia się także opóźnionym rozwojem mowy, trudnościami ze skupieniem i z nauką czy zaburzeniami równowagi. Nie wpływa ona jednak na inteligencję. Aby pomóc dziecku, warto udać się do specjalistów, m.in. terapeuty SI, logopedy, pedagoga, aby dobrać odpowiednią terapię.

  • Kołdra obciążeniowa – działanie i wskazania do stosowania kołdry sensorycznej

    Kołdra obciążeniowa jest wykorzystywana w zaburzeniach propriocepcji, które pojawiają się m.in. u osób z autyzmem, ADHD czy zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Często jest także zalecana przy bezsenności, depresji, zespołach lękowych. Kołderka sensoryczna stymuluje czucie głębokie, "wyciszając" układ nerwowy. Jej stosowanie rozluźnia, relaksuje, poprawia jakość snu, redukuje napięcie. Wyjaśniamy, jak prawidłowo używać kołdrę obciążającą oraz jak dobrać jej wagę i rozmiar do potrzeb użytkownika. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij