Plagiocefalia – jakie są przyczyny i w jaki sposób leczy się zespół spłaszczonej główki u niemowlaka?
Magdalena Chrzęszczyk

Plagiocefalia – jakie są przyczyny i w jaki sposób leczy się zespół spłaszczonej główki u niemowlaka?

Plagiocefalia, czyli syndrom płaskiej główki u niemowlęcia, to zniekształcenie czaszki u małych dzieci – czaszka u noworodków i niemowląt jest miękka, a szwy czaszkowe są elastyczne, dlatego też ich głowa jest szczególnie narażona na powstawanie różnego rodzaju odkształceń. Czynniki ryzyka wystąpienia skośnogłowia to przede wszystkim: wcześniactwo, ciąża mnoga, a także niezmienna pozycja malucha podczas snu (na jednym boku lub na plecach). Jakie mogą być inne przyczyny plagiocefalii? Jak leczy się to schorzenie?

Czym jest plagiocefalia?

Plagiocefalia (łac. plagiocephalia), zwana inaczej skośnogłowiem lub zespołem spłaszczonej główki u niemowlaka, jest jedną z najczęściej występujących deformacji czaszki u małych dzieci. Czaszka niemowlaka zbudowana jest z kości połączonych ze sobą rozciągliwą błoną, która w czasie rozwoju dziecka zrasta się. Zanim do tego dojdzie kości czaszki dzięki tej błonie mogą się lekko ruszać, co ułatwia przechodzenie przez kanał rodny podczas porodu. Już wtedy może dojść do kształt głowy wraca do normy, ale jej miękka struktura nadal może być narażona na odkształcenia. 

Cechą charakterystyczną plagiocefalii jest asymetryczne spłaszczenie głowy dziecka, które najczęściej dotyczy tylnej lub bocznej części głowy. Przez to zniekształcona główka niemowlaka od góry wygląda, jak równoległobok.

Istnieją dwie główne przyczyny powstania plagiocefalii:

  • może być ona spowodowana nieprawidłowym ułożeniem, w wyniku którego dochodzi do ucisku mechanicznego na głowę dziecka – plagiocefala ułożeniowa (pozycyjna),
  • może także powstać przez zbyt wczesne jednostronne zrośnięcie szwów czaszkowych, powodując deformacje głowy.

Plagiocefalia – przyczyny

Jest wiele czynników, które mogą wpływać na prawidłowy kształt główki niemowlaka i zwiększać ryzyko pojawienia się. Zaliczyć do nich można:

  • ciążę mnogą – brak wystarczającej ilości miejsca na swobodne ułożenie dzieci w macicy zwiększa ryzyko wystąpienia ucisku na bardzo elastyczną główkę dziecka i tym samym na jego czaszkę,
  • nadmierna masa płodu,
  • nieprawidłowe ułożenie dziecka w łonie matki,
  • przedwczesny poród – jest to związane z długim przebywaniem wcześniaka w inkubatorze, który leży na plecach lub na boku i rzadko jest mu zmieniana pozycja, doprowadzając tym samym do płaskiej główki u niemowlaka z tyłu lub z jednej strony,
  • niewystarczająca lub zbyt duża ilość płynu owodniowego,
  • niezmienna pozycja do spania – powoduje nacisk na jedną część główki i często jest spowodowane układaniem dziecka w pozycji na plecach, aby zmniejszyć ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej (SIDS), 
  • brak układania dziecka na brzuchu, gdzie kości czaszki są odciążone i możliwy jest równomierny rozwój zarówno anatomiczny, jak i funkcjonalny noworodka,
  • komplikacje porodowe – główka może ulec skręceniu przy długim porodzie, jak również przy porodzie kleszczowym czy podciśnieniowym, u dziecka przebywającego w złej uciskowej pozycji może dojść do odkształceń czaszki,
  • ułożenie pośladkowe płodu,
  • wcześniactwo – u dzieci urodzonych przedwcześnie ryzyko deformacji jest znacznie większe, ponieważ stopień skostnienia czaszki głowy takiego noworodka może być znacznie obniżony w porównaniu do dzieci urodzonych o czasie, 
  • kręcz szyi – problem z ruchomością głowy i szyi, preferowanie jednej strony przy ułożeniu głowy na skutek skrócenia mięśnia mostkowo–sutkowo–obojczykowego i trwałego zgięcia bocznego i rotacji głowy, dziecko utrzymuje skręconą główkę tylko w jedną stronę, co prowadzi do spłaszczenia kości czaszki u niemowlaka i asymetrii,
  • wady wzroku – zarówno te spowodowane problemem z napięciem mięśni oka jak i ostrością widzenia.

Jak wygląda leczenie plagiocefalii?

Rodzice zaniepokojeni asymetrią główki ich dziecka powinni udać się do pediatry, który zróżnicuje przyczyny i rodzaj schorzenia, a także zaleci konsultacje z neurologiem, ortopedą, osteopatą czy fizjoterapeutą, by przeciwdziałać skutkom asymetrii u niemowląt. 

Należy zdać sobie sprawę, że plagiocefalia to nie tylko problem kosmetyczny, nieleczona może prowadzić do deformacji i asymetrii twarzy i czaszki, niesymetrycznego rozwoju ciała, wad zgryzu, skrzywień kręgosłupa. Nie jest do końca znany wpływ tego zniekształcenia na rozwój mózgu, ale zauważalne jest wolniejsze tempo rozwoju dzieci z taką deformacją. Może to być spowodowane ich skłonnością do przebywania w jednej pozycji, która uwarunkowana jest właśnie wolniejszym tempem rozwoju motorycznego, np. późne siadanie dziecka. Odpowiednia terapia wyrównuje asymetrię i niweluje płaską główkę u niemowlaka oraz poprawia rozwój maluszka. Przy terapii zalecane jest często stosowanie poduszek na krzywą główkę, które zmniejszają napięcie mięśni szyi i stanowią podporę dla prawidłowego formowania się głowy. 

W ciężkich przypadkach, jeśli rehabilitacja nie pomaga, stosowane są specjalne indywidualne kaski ortopedyczne dla niemowląt. Zakłada się je dziecku na 23 godziny dziennie, a czas trwania leczenia zależy od stopnia zniekształcenia i tempa poprawy. W plagiocefali wrodzonej, gdzie przedwcześnie dochodzi do zrośnięcia szwów czaszki, stosowane są zabiegi operacyjne w celu uwolnienia ciśnienia w czaszce. 

Jak wygląda rehabilitacja dziecka z plagiocefalią?

U każdego dziecka, u którego występuje zniekształcenie główki zalecana jest konsultacja z fizjoterapeutą, ponieważ problem dotyczy nie tylko samego ustawienia i wyglądu krzywej główki u dziecka, ale także wpływa na ułożenie reszty ciała w przestrzeni. Terapeuta zawsze musi określić czy ułożenie główki jest fizjologiczne, czy wymuszone. 

Konsekwencją nieleczonego zniekształcenia może być także asymetria tułowia, miednicy, dysfunkcje w obrębie stawów biodrowych czy stóp. Dlatego tak ważna jest wczesna interwencja mająca na celu zapobieganie ewentualnym konsekwencjom plagiocefalii oraz zniwelowanie jej. 

Jak zapobiegać plagiocefalii?

Jednym z najważniejszych czynników, które zapobiegają powstawaniu plagiocefali jest prawidłowa pielęgnacja dziecka oraz zmiana pozycji dziecka podczas snu, przez co nie doprowadzamy do spłaszczenia potylicy u dziecka. Warto przekręcać główkę i zmieniać jej położenie z jednej strony na drugą, aby równomiernie ją obciążać. Nie należy bez konsultacji z fizjoterapeutą używać jakichkolwiek klinów czy poduszek w celu unieruchomienia głowy dziecka. Rodzice, nosząc swoje dziecko na rękach muszą zwracać uwagę, aby trzymać je zarówna na prawej, jak i lewej ręce, co także zmienia ułożenie główki malucha.

Można również zmieniać pozycje zabawek w łóżeczku, zachęcając dziecko do spojrzenia w stronę przeciwną do spłaszczenia. Kolejnym ważnym elementem jest kładzenie dziecka na brzuchu. Poprawia to zarówno jego rozwój motoryczny, jak i odciąża głowę oraz mięśnie szyi, kształtuje układ wzrokowy, zwiększa świadomość otoczenia. W przypadku małych dzieci zawsze musi się to odbywać pod nadzorem opiekuna.

  1. Deformidades de la cabeza: la plagiocefalia postural, www.enfamilia [online], https://enfamilia.aeped.es/temas-salud/plagiocefalia-postural, [dostęp:] 29.05.2020.
  2. R. Lipina, E. Kaleta, J. Rosický, Orteza kranialna jako metoda leczenia deformacji pozycyjnych, „Nowa Pediatria” 2016, nr 20(4), s. 153–160.
  3. J. Laughlin, T. G. Laurssen, M. S. Dias, Prevention and management of positional skull deformities in infants, „American Academy of Pediatrics”, 2011.
  4. A. Kuo, J. Graham, Congenital muscular torticollis and positional plagiocephaly, „Pediatric in Review” 2014, s. 35–79.
  5. B. Ortega, Unkind cut: some physicians do unnecessary surgery on heads infants, „Wall St J” 1996, s. 1–5.
  6. R. I. Miller, S. K Clarren, Long–term developmeny outcomes in patients qith deformational plagiocephaly, „Pediatrics” 2000, s. 105.
  7. S. E. Vergara–Acevedo, J. L. Criales–Corts, Plagiocefalia, „Gaceta Medica de Mexico” 2001, nr 137(4), s. 371–372.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • High Need Baby – kiedy warto udać się do pediatry? Jakie choroby należy wykluczyć u dzieci wymagających?

    High Need Baby to pojęcie stworzone przez Marthę i Williama Searsów, określające dzieci wymagające, których specyficzne zachowanie wynika ze sposobu odbierania przez ich układ nerwowy bodźców z otoczenia. HNB są nadwrażliwe, hiperaktywne, mają wysoką potrzebę bliskości z rodzicem, zarówno podczas zasypiania, jak i aktywności – wymagają niemal nieustannego współtowarzyszenia podczas zabaw. Domagają się częstego karmienia, są płaczliwe, często bywają rozdrażnione i niezadowolone. Zdarza się, że takie zachowanie niemowlęcia nie jest jedynie kwestią temperamentu, a świadczy o chorobie bądź alergii, dlatego też wymaga ono konsultacji z pediatrą.

  • Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie spojówek u dzieci może mieć kilka przyczyn. Przeważnie ma ono podłoże bakteryjne, rzadziej wirusowe, dość często występuje także alergiczne zapalenie spojówek. Objawy, które się wówczas pojawiają to przede wszystkim świąd oczu, przekrwienie spojówek, obrzęk powiek oraz śluzowa lub ropna wydzielina sklejająca rzęsy. Leczenie zapalenia spojówek u pacjentów pediatrycznych jest uzależnione od czynnika, który go wywołał i może trwać od 5 dni do nawet kilku tygodni.

  • Co zrobić, gdy dziecko zwymiotowało lek?

    Wymioty są częstą dolegliwością dzieci po spożyciu leku i są spowodowane nietolerancją jego smaku przez malucha. Decyzję o ewentualnym powtórzeniu dawki leku należy podjąć, biorąc pod uwagę formę leku, czas, jaki upłynął od jego podania, oraz miejsce wchłaniania leku w organizmie. Podpowiadamy, co zrobić, gdy dziecko zwymiotowało lek. 

  • Skoki rozwojowe dziecka – z czego wynikają i jak sobie z nimi radzić?

    Każdy skok to moment zdobywania kolejnych zdolności przez malucha, poprzedzony okresem nagłego „regresu”, kiedy to istotnie zmienia się zachowanie dziecka. Może być ono wtedy rozdrażnione, płaczliwe, niechętne do zabawy i wykorzystywania zdobytych już umiejętności, łaknące bliskości z rodzicami.

  • WWR – czym jest wczesne wspomaganie rozwoju? Jak przebiega terapia WWR u dzieci?

    WWR (wczesne wspomaganie rozwoju) to zespół działań diagnostycznych oraz terapeutycznych skierowany do dzieci od urodzenia do lat 7, który ma celu poprawę funkcjonowania w obszarze rozwojowym, w którym maluch prezentuje opóźnienia, zaburzenia. WWR prowadzone jest jednocześnie przez wielu specjalistów, dzięki czemu skuteczność terapii jest bardzo wysoka. Wskazania do wczesnego wspomagania rozwoju obejmują m.in. opóźnienia mowy, opóźnienia rozwoju psychoruchowego, zaburzenia emocjonalne, autyzm, ADHD, niepełnosprawność intelektualną.

  • Zaburzenia hormonalne u dzieci i nastolatków – jak się objawiają? Najczęstsze zaburzenia endokrynologiczne u dzieci

    Zaburzenia hormonalne u dzieci mogą mieć różne przyczyny, ponieważ układ hormonalny buduje wiele narządów kontrolujących rozmaite funkcje w organizmie. Najczęściej występującymi schorzeniami endokrynologicznymi u pacjentów pediatrycznych są zaburzenia związane z nieprawidłowym wydzielaniem hormonów przysadki mózgowej, hormonów wzrostu oraz hormonów płciowych. Jak rozpoznać zaburzenia hormonalne u dziecka?

  • Jakich produktów nie podawać niemowlakowi? Jadłospis dziecka do ukończenia 1. roku życia

    Rozszerzanie diety dziecka to niezwykle stresujący moment w życiu każdego młodego rodzica. Rozmaite, często znacznie różniące się od siebie, zalecenia dotyczące żywienia niemowląt mogą sprawiać, że łatwo zagubić się w gąszczu wytycznych. Wyjaśniamy, jakich produktów nie należy podawać dziecku, które nie ukończyło 1. roku życia i dlaczego. 

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij