×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Skręt jądra – przyczyny, objawy i leczenie

Jądra są męskimi narządami rozrodczymi (gonadami) umiejscowionymi w mosznie. Do ich funkcji zalicza się produkcję plemników i wydzielanie męskich hormonów płciowych. W obrębie moszny może dochodzić do wielu schorzeń zaburzających prawidłową pracę gonad. Jednym z najbardziej niebezpiecznych stanów, który wymaga pilnej interwencji lekarza, jest skręt jądra.

Czym jest skręt jądra? 

Podłużna struktura, która połączona jest z jądrem i zaopatruje je w naczynia, nerwy i nasieniowód, to powrózek nasienny. Dzięki powrózkowi męskie gonady są dotlenione, odżywione i mogą spełniać swoją rolę. Gdy dochodzi do obrotu jądra wokół własnej osi, dokonuje się również skręt powrózka nasiennego. Obrót skierowany jest zazwyczaj do wewnątrz. Taki stan powoduje ucisk naczyń krwionośnych i niedotlenienie męskiej gonady. Gdy nie dokona się operacyjnego odkręcenia jądra w odpowiednio szybkim czasie, dojdzie do martwicy i konieczności jego usunięcia. 

Nieco częściej występuje skręcenie lewego jądra niż prawego – związane jest to z różnicą w długości powrózka nasiennego. 

Istnieją dwa rodzaje skrętu jądra. Podział dokonany jest na podstawie położenia skręconego powrózka względem osłonki pochwowej – wewnętrznej osłony obejmującej jądro, najądrze i część powrózka nasiennego. Wyróżniamy skręt wewnątrzosłonkowy oraz zewnątrzosłonkowy. Niektórzy wyróżniają jeszcze skręt pomiędzy najądrzem a jądrem. 

Skręt jądra występuje najczęściej w okresie dojrzewania płciowego i u najmłodszych dzieci, ale może się ujawnić w każdym wieku. 

Jakie są przyczyny skrętu jądra? 

Przyczyna tkwi w nieprawidłowej budowie anatomicznej (m.in. wada budowy osłonki pochwowej, nieprawidłowe położenie najądrza), najczęściej wrodzonej. W sytuacji fizjologicznej jądra umiejscowione są w sposób stabilny w worku mosznowym. Gdy u chłopca lub mężczyzny wykazują one nadmierną ruchomość, może dojść do ich skręcenia. Ponadto uważa się, że schorzeniu mogą sprzyjać: szybki rozwój sieci naczyń krwionośnych u nastolatków, niezstąpione jądro w przeszłości, stany zapalne i urazy moszny. 

Jakie są objawy skrętu jądra? 

Typowym obrazem klinicznym jest nagły i silny ból moszny z obrzękiem, któremu często towarzyszy uczucie nudności oraz wymioty. Ból zazwyczaj promieniuje do pachwiny. Z czasem rozwija się zaczerwienienie skóry moszny. Doświadczony lekarz stwierdza niekiedy tzw. objaw Brunzela, czyli poprzeczne ułożenie w mosznie jądra z najądrzem skierowanym do przodu. 

Nie zawsze schorzenie przebiega w sposób gwałtowny i szybko postępujący. Występuje również zjawisko okresowego skrętu jądra. Dolegliwości powracają, a następnie mijają samoistnie. Dotyczy to głównie nastoletnich chłopców. Taki stan również wymaga interwencji urologicznej. 

Jak wygląda diagnostyka skrętu jądra? 

Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na podstawie zgłaszanych objawów i badania fizykalnego. Lekarz zapyta o czas powstania dolegliwości i charakter bólu. Następnie obejrzy i wykona badanie palpacyjne moszny, aby ocenić zaczerwienienie, strukturę i bolesność. Najważniejszym badaniem dodatkowym jest USG z funkcją kolorowego dopplera. Umożliwia ono ocenę przepływu krwi przez tętnicę jądrową. Zaburzenia przepływu wskazują zatem na ucisk naczyń powrózka nasiennego. 

Skręt jądra należy zawsze różnicować z zapaleniem jądra lub najądrza. Obecność leukocytów i bakterii w badaniu ogólnym moczu, a także wysokie CRP przemawiają za stanem zapalnym. Prostym badaniem jest sprawdzenie objawu Prehna, charakterystycznego dla zapalenia jądra lub najądrza. Polega on na uniesieniu moszny i sprawdzeniu reakcji bólowych. Jeśli ból zmniejszy się, mówimy o dodatnim objawie Prehna, który wskazuje na zapalenie. W przypadku skrętu jądra uniesienie moszny nie redukuje dolegliwości bólowych. 

Inne choroby przebiegające z bólem w obrębie moszny to m.in.: skręt przyczepka jądra lub najądrza, przepuklina pachwinowa, uraz, wodniak jądra, guz, idiopatyczny obrzęk moszny, torbiel nasienna, żylaki powrózka nasiennego oraz zapalenie naczyń związane z IgA (dawniej plamica Schönleina-Henocha). 

Należy jednak podkreślić, że rozszerzona diagnostyka nie może opóźniać podjęcia interwencji chirurgicznej. Lepszym rozwiązaniem jest wykonanie operacji w sytuacji wątpliwej niż nadmierne opóźnianie zabiegu, czekając na upewnienie się co do rozpoznania. Ostateczną i pewną diagnozę stawia się dopiero po nacięciu moszny. 

Jakie są metody leczenia skrętu jądra? 

Jeśli lekarz podejrzewa skręt jądra, powinien podjąć decyzję o jak najszybszej operacji. Jest to jedyna metoda terapeutyczna. Od początku objawów do wykonania zabiegu nie powinno minąć więcej niż 6 godzin. Po tym czasie szansa na uratowanie jądra dramatycznie spada. Czas jest zatem kluczowy. 

Chirurg dotyka mosznę i odkręca chore jądro do prawidłowej pozycji. Ocenia się żywotność jądra, a gdy uległo ono martwicy, niestety, należy je usunąć. Następnie za pomocą szwów przytwierdza się obydwa jądra do ścian moszny po to, by zmniejszyć ryzyko ponownego skrętu w przyszłości. Szybko wykonany zabieg cechuje się dużą skutecznością, jednak nie daje pełnej gwarancji na brak nawrotu choroby. 

Czasami wykonuje się ręczną próbę odkręcenia jądra w trakcie badania fizykalnego. Niekiedy to działanie przynosi ulgę pacjentowi ze względu na częściowy powrót przepływu krwi w mosznie. Takie postępowanie nie zwalnia z konieczności wykonania pilnego zabiegu.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. Urologia. Ilustrowany podręcznik dla studentów i stażystów, pod red. T. Drewy, K. Juszczaka, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2018.
  2. Urologia. Podręcznik dla studentów medycyny, pod red. A. Borkowskiego, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2008.
  3. R. Dobosz, Ostre schorzenia moszny, “Postępy Nauk Medycznych”,  nr 1 2014, s. 51-53.
  4. J. M. Gatti, J.P. Murphy, Ostre choroby jąder, “Pediatria po Dyplomie”, vol. 13, nr 3 czerwiec 2009.

Podziel się: