Uzależnienie tkwi w genach
Katarzyna Szulik

Uzależnienie tkwi w genach

Uzależnienia często miewają podłoże środowiskowe — jeśli wychowaliśmy się w rodzinie czy środowisku rówieśniczym dotkniętymi nałogiem, istnieje duże prawdopodobieństwo, że go przejmiemy. Skłonność do nałogów mogą wywołać również skrajne emocje, w tym silny stres przeżywany w dzieciństwie. Naukowcy z Uniwersytetu w Oklahomie twierdzą, że przyczyna uzależnień może tkwić w genach, konkretnie w mutacji jednego z nich.

Badania prof. Williama R. Lovallo mogą przybliżyć nas do odpowiedzi na pytanie o genezę uzależnień, zwłaszcza w odniesieniu do tych, które powstają u osób nieobciążonych nimi środowiskowo. Jego badania wskazują, że udział w tym procesie bierze gen COMT, odpowiedzialny między innymi za wydzielanie dopaminy, czyli jednego z tzw. hormonów szczęścia. Formalnie jest on przekaźnikiem w ośrodkowym układzie nerwowym i odpowiada za dobre samopoczucie, w tym „motyle w brzuchu”, charakterystyczne między innymi dla stanu zakochania, ale również za pozytywne odczucia związane z konsumpcją alkoholu czy przyjmowaniem narkotyków.

Mutacja przyczyną uzależnień?

W badaniu tym, autor skupił się na mutacji genetycznej wspomnianego genu, która ma związek z ekspozycją na stres w dzieciństwie. Osoby go posiadające znoszą sytuacje tego typu znacznie gorzej niż ludzie nieobciążeni mutacją, co może skutkować wyższą skłonnością do spożywania alkoholu czy zażywania narkotyków przed upływem 15. roku życia.

Zgodnie z badaniami, to właśnie młody wiek pierwszego kontaktu z używkami zwiększa prawdopodobieństwo późniejszego uzależnienia od substancji psychoaktywnych.

Jak twierdzi autor badania, COMT nie jest „genem uzależnienia”, ale raczej jednym z genów wrażliwym na okoliczności i środowisko, które mogą je wywołać. Mutacja genu sama w sobie nie stanie się przyczyną uzależnienia, ale połączona z konkretnymi czynnikami ryzyka jest w stanie zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia uzależnienia.

Badania profesora Lovallo z Oklahoma University są jednymi z niewielu, które badają przyczyny uzależnień w odniesieniu do osób, u których nałóg nie zdążył się rozwinąć, a więc analizuje je z punktu widzenia profilaktyki. Zazwyczaj te zagadnienia są badane już u osób, u których narkomania bądź alkoholizm już się rozwinęły — na podstawie nie przyczyn, a skutków.

Dopamina chroni przed bólem

Dopamina, której w dużej mierze dotyczyło badanie, jest nie tylko czynnikiem zaangażowanym w odczuwanie przyjemności, ale również w unikanie sytuacji potencjalnie negatywnych, w tym bólu i strachu. Drugiemu mechanizmowi w 2018 r. przyjrzeli się bliżej naukowcy z Maryland School of Medicine, którzy jako pierwsi potwierdzili kluczową rolę dopaminy w unikaniu negatywnych zdarzeń.

Do badania mającego potwierdzić tę tezę zaangażowano szczury. W ramach eksperymentu naukowcy analizowali ich mózgi, a konkretnie obszar o nazwie "jądro półleżące", związany ściśle z ośrodkiem nagrody i prowokujący odpowiedź organizmu. Badanie odbyło się metodą optogenetyki, polegającej na poddaniu neuronów działaniu światła pod postacią lasera — wiązka światła powodowała u zwierząt dodatkowy wyrzut dopaminy.

Zwierzęta były lekko i niegroźnie rażone prądem, ale nauczono je także, jak unikać porażenia. Jak się okazało, osobniki, u których stymulowano wydzielanie dopaminy znacznie szybciej uczyły się używać dźwigni, która chroniła je przed porażeniem, niż zwierzęta, u których tego nie robiono. Zdaniem autorów badania, mechanizm ten może po części tłumaczyć powstawanie stanów depresyjnych i traum. W obydwu wypadkach chorzy czują się bezradni wobec poczucia beznadziei, które odczuwają i rzadko podejmują aktywne działania, by w jakikolwiek sposób mu zapobiec. Charakterystyczne dla tych stanów jest również gwałtowne reagowanie na potencjalnie neutralne sytuacje, które u osób skłonnych do depresji wywołują irracjonalny stres i stany lękowe. W obu tych stanach dopamina jest traktowana jako lek, co sugeruje jej ważny udział w procesie leczenia chorób wpływających na nastrój.

  1. University of Maryland School of Medicine, Scientists identify connection between dopamine and behavior related to pain and fear, "sciencedaily.com", [online] https://www.sciencedaily.com/releases/2018/04/180419131108.htm, [dostęp:] 19.08.2019 r.
  2. J. M. Wenzel, E. B. Oleson, W. N. Gove i in., Phasic Dopamine Signals in the Nucleus Accumbens that Cause Active Avoidance Require Endocannabinoid Mobilization in the Midbrain, „Current Biology” 2018; DOI: 10.1016/j.cub.2018.03.037
  3. W. R. Lovallo, Early–Life Adversity and Blunted Stress Reactivity as Predictors of Alcohol and Drug use in Persons With COMT (rs4680) Val158Met Genotypes, "Alcoholism: Clinical and Experimental Research" 2019, DOI: 10.1111/acer.14079
  4. University of Oklahoma, Researcher discovers gene mutation that contributes to addiction, "eurekalert.org" [online], https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-08/uoo-rdg081619.php, [dostęp:] 19.08.2019 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak odprężyć się przed świętami? Sprawdzone sposoby na przedświąteczny relaks

    Końcówka roku to zdecydowanie jeden z najgorętszych okresów na przestrzeni dwunastu kolejnych miesięcy kalendarzowych. Niezaprzeczalnie to właśnie grudzień króluje w tym rankingu, co ma związek z obchodzonymi w tym czasie Świętami Bożego Narodzenia. Skupiamy wtedy całą swoją energię, aby jak najlepiej się do nich przygotować. Pociąga to jednak za sobą spory stres, który, kumulując się, może wpływać negatywnie zarówno na nas samych, jak i na otoczenie, w którym się znajdujemy. W dalszej części artykułu opowiem o kilku sprawdzonych sposobach na zrelaksowanie się i złapanie oddechu w tym i tak już niełatwym dla nas wszystkich czasie. 

  • Syndrom paryski – co to jest, na czym polega?

    Wizyta w Paryżu to dla wielu turystów spełnienie odwiecznego marzenia. Niestety, czasem potęgowane przez lata emocje, oczekiwania i wyidealizowane wyobrażenia potrafią odbić się negatywnie na zdrowiu. Przekonały się o tym osoby, które doświadczyły tajemniczego syndromu paryskiego. 

  • Paraliż senny – czym jest i jak się przejawia?

    Zaburzenia snu są powszechnym zjawiskiem dotykającym co drugą osobę na świecie. Wśród nich wyróżnić można bardzo nieprzyjemne doznanie, jakim jest paraliż senny. Charakteryzuje się on uczuciem całkowitego bezwładu ciała przy zachowaniu pełnej świadomości. Co jest przyczyną powstawania tego niepokojącego zjawiska, które w potocznym wyobrażeniu kojarzy się z obecnością demonów?

  • Labilność emocjonalna – czym jest, w jaki sposób się przejawia, jak sobie z nią radzić?

    Nagłe wybuchy gniewu, płaczu czy złości, chwiejność nastrój i stanów psychicznych oraz przesadna wrażliwość to jedne z najważniejszych cech wyróżniających osoby labilne emocjonalnie. Warto znać przyczyny tego stanu oraz proponowane sposoby radzenia sobie z nim.

  • Osobowość histrioniczna – czym jest? Jak ją rozpoznać?

    Masz wrażenie, że bliska ci osoba regularnie odgrywa przed tobą swoisty „teatrzyk”, a wszystko to tylko po to, by zwrócić na siebie uwagę? Sprawdź, czy nie przejawia ona cech osobowości histrionicznej.

  • Prokrastynacja – jak ją zwalczyć?

    Coraz częściej słyszy się o prokrastynacji jako o fachowym określeniu na pewne zjawisko znane dobrze wielu ludziom. Chodzi o przypadłość ciągłego odwlekania w czasie różnych decyzji, obowiązków czy wydarzeń. Nie chodzi jednak o jednorazowe przeniesienie terminu realizacji jakiegoś zadania, ale nałogowe wręcz przekładanie go wciąż na inny dzień.

  • Choreomania, taneczna mania – na czym polega to zjawisko?

    Taniec kojarzy się zwykle z czymś przyjemnym, radosnym i pozytywnym. Co jednak, gdy jest on objawem dziwnej choroby i... posiada bezwolny charakter? Poznaj historię tajemniczej tanecznej manii, która nawiedzała przed wiekami Europę.

  • Czy witamina D wpływa na nasze samopoczucie?

    Witamina D od dawna nazywana jest witaminą słońca. Wynika to z faktu, że jej synteza w organizmie odbywa się w naszej skórze pod wpływem promieniowania słonecznego. Ale czy witamina słońca może okazać się także witaminą szczęścia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij