×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Uzależnienie tkwi w genach

Uzależnienia często miewają podłoże środowiskowe — jeśli wychowaliśmy się w rodzinie czy środowisku rówieśniczym dotkniętymi nałogiem, istnieje duże prawdopodobieństwo, że go przejmiemy. Skłonność do nałogów mogą wywołać również skrajne emocje, w tym silny stres przeżywany w dzieciństwie. Naukowcy z Uniwersytetu w Oklahomie twierdzą, że przyczyna uzależnień może tkwić w genach, konkretnie w mutacji jednego z nich.

Badania prof. Williama R. Lovallo mogą przybliżyć nas do odpowiedzi na pytanie o genezę uzależnień, zwłaszcza w odniesieniu do tych, które powstają u osób nieobciążonych nimi środowiskowo. Jego badania wskazują, że udział w tym procesie bierze gen COMT, odpowiedzialny między innymi za wydzielanie dopaminy, czyli jednego z tzw. hormonów szczęścia. Formalnie jest on przekaźnikiem w ośrodkowym układzie nerwowym i odpowiada za dobre samopoczucie, w tym „motyle w brzuchu”, charakterystyczne między innymi dla stanu zakochania, ale również za pozytywne odczucia związane z konsumpcją alkoholu czy przyjmowaniem narkotyków.

Mutacja przyczyną uzależnień?

W badaniu tym, autor skupił się na mutacji genetycznej wspomnianego genu, która ma związek z ekspozycją na stres w dzieciństwie. Osoby go posiadające znoszą sytuacje tego typu znacznie gorzej niż ludzie nieobciążeni mutacją, co może skutkować wyższą skłonnością do spożywania alkoholu czy zażywania narkotyków przed upływem 15. roku życia.

Zgodnie z badaniami, to właśnie młody wiek pierwszego kontaktu z używkami zwiększa prawdopodobieństwo późniejszego uzależnienia od substancji psychoaktywnych.

Jak twierdzi autor badania, COMT nie jest „genem uzależnienia”, ale raczej jednym z genów wrażliwym na okoliczności i środowisko, które mogą je wywołać. Mutacja genu sama w sobie nie stanie się przyczyną uzależnienia, ale połączona z konkretnymi czynnikami ryzyka jest w stanie zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia uzależnienia.

Badania profesora Lovallo z Oklahoma University są jednymi z niewielu, które badają przyczyny uzależnień w odniesieniu do osób, u których nałóg nie zdążył się rozwinąć, a więc analizuje je z punktu widzenia profilaktyki. Zazwyczaj te zagadnienia są badane już u osób, u których narkomania bądź alkoholizm już się rozwinęły — na podstawie nie przyczyn, a skutków.

Dopamina chroni przed bólem

Dopamina, której w dużej mierze dotyczyło badanie, jest nie tylko czynnikiem zaangażowanym w odczuwanie przyjemności, ale również w unikanie sytuacji potencjalnie negatywnych, w tym bólu i strachu. Drugiemu mechanizmowi w 2018 r. przyjrzeli się bliżej naukowcy z Maryland School of Medicine, którzy jako pierwsi potwierdzili kluczową rolę dopaminy w unikaniu negatywnych zdarzeń.

Do badania mającego potwierdzić tę tezę zaangażowano szczury. W ramach eksperymentu naukowcy analizowali ich mózgi, a konkretnie obszar o nazwie "jądro półleżące", związany ściśle z ośrodkiem nagrody i prowokujący odpowiedź organizmu. Badanie odbyło się metodą optogenetyki, polegającej na poddaniu neuronów działaniu światła pod postacią lasera — wiązka światła powodowała u zwierząt dodatkowy wyrzut dopaminy.

Zwierzęta były lekko i niegroźnie rażone prądem, ale nauczono je także, jak unikać porażenia. Jak się okazało, osobniki, u których stymulowano wydzielanie dopaminy znacznie szybciej uczyły się używać dźwigni, która chroniła je przed porażeniem, niż zwierzęta, u których tego nie robiono. Zdaniem autorów badania, mechanizm ten może po części tłumaczyć powstawanie stanów depresyjnych i traum. W obydwu wypadkach chorzy czują się bezradni wobec poczucia beznadziei, które odczuwają i rzadko podejmują aktywne działania, by w jakikolwiek sposób mu zapobiec. Charakterystyczne dla tych stanów jest również gwałtowne reagowanie na potencjalnie neutralne sytuacje, które u osób skłonnych do depresji wywołują irracjonalny stres i stany lękowe. W obu tych stanach dopamina jest traktowana jako lek, co sugeruje jej ważny udział w procesie leczenia chorób wpływających na nastrój.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. University of Maryland School of Medicine, Scientists identify connection between dopamine and behavior related to pain and fear, "sciencedaily.com", [online] https://www.sciencedaily.com/releases/2018/04/180419131108.htm, [dostęp:] 19.08.2019 r.
  2. J. M. Wenzel, E. B. Oleson, W. N. Gove i in., Phasic Dopamine Signals in the Nucleus Accumbens that Cause Active Avoidance Require Endocannabinoid Mobilization in the Midbrain, „Current Biology” 2018; DOI: 10.1016/j.cub.2018.03.037
  3. W. R. Lovallo, Early–Life Adversity and Blunted Stress Reactivity as Predictors of Alcohol and Drug use in Persons With COMT (rs4680) Val158Met Genotypes, "Alcoholism: Clinical and Experimental Research" 2019, DOI: 10.1111/acer.14079
  4. University of Oklahoma, Researcher discovers gene mutation that contributes to addiction, "eurekalert.org" [online], https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-08/uoo-rdg081619.php, [dostęp:] 19.08.2019 r.

Podziel się: