Uzależnienie tkwi w genach
Katarzyna Szulik

Uzależnienie tkwi w genach

Uzależnienia często miewają podłoże środowiskowe — jeśli wychowaliśmy się w rodzinie czy środowisku rówieśniczym dotkniętymi nałogiem, istnieje duże prawdopodobieństwo, że go przejmiemy. Skłonność do nałogów mogą wywołać również skrajne emocje, w tym silny stres przeżywany w dzieciństwie. Naukowcy z Uniwersytetu w Oklahomie twierdzą, że przyczyna uzależnień może tkwić w genach, konkretnie w mutacji jednego z nich.

Badania prof. Williama R. Lovallo mogą przybliżyć nas do odpowiedzi na pytanie o genezę uzależnień, zwłaszcza w odniesieniu do tych, które powstają u osób nieobciążonych nimi środowiskowo. Jego badania wskazują, że udział w tym procesie bierze gen COMT, odpowiedzialny między innymi za wydzielanie dopaminy, czyli jednego z tzw. hormonów szczęścia. Formalnie jest on przekaźnikiem w ośrodkowym układzie nerwowym i odpowiada za dobre samopoczucie, w tym „motyle w brzuchu”, charakterystyczne między innymi dla stanu zakochania, ale również za pozytywne odczucia związane z konsumpcją alkoholu czy przyjmowaniem narkotyków.

Mutacja przyczyną uzależnień?

W badaniu tym, autor skupił się na mutacji genetycznej wspomnianego genu, która ma związek z ekspozycją na stres w dzieciństwie. Osoby go posiadające znoszą sytuacje tego typu znacznie gorzej niż ludzie nieobciążeni mutacją, co może skutkować wyższą skłonnością do spożywania alkoholu czy zażywania narkotyków przed upływem 15. roku życia.

Zgodnie z badaniami, to właśnie młody wiek pierwszego kontaktu z używkami zwiększa prawdopodobieństwo późniejszego uzależnienia od substancji psychoaktywnych.

Jak twierdzi autor badania, COMT nie jest „genem uzależnienia”, ale raczej jednym z genów wrażliwym na okoliczności i środowisko, które mogą je wywołać. Mutacja genu sama w sobie nie stanie się przyczyną uzależnienia, ale połączona z konkretnymi czynnikami ryzyka jest w stanie zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia uzależnienia.

Badania profesora Lovallo z Oklahoma University są jednymi z niewielu, które badają przyczyny uzależnień w odniesieniu do osób, u których nałóg nie zdążył się rozwinąć, a więc analizuje je z punktu widzenia profilaktyki. Zazwyczaj te zagadnienia są badane już u osób, u których narkomania bądź alkoholizm już się rozwinęły — na podstawie nie przyczyn, a skutków.

Dopamina chroni przed bólem

Dopamina, której w dużej mierze dotyczyło badanie, jest nie tylko czynnikiem zaangażowanym w odczuwanie przyjemności, ale również w unikanie sytuacji potencjalnie negatywnych, w tym bólu i strachu. Drugiemu mechanizmowi w 2018 r. przyjrzeli się bliżej naukowcy z Maryland School of Medicine, którzy jako pierwsi potwierdzili kluczową rolę dopaminy w unikaniu negatywnych zdarzeń.

Do badania mającego potwierdzić tę tezę zaangażowano szczury. W ramach eksperymentu naukowcy analizowali ich mózgi, a konkretnie obszar o nazwie "jądro półleżące", związany ściśle z ośrodkiem nagrody i prowokujący odpowiedź organizmu. Badanie odbyło się metodą optogenetyki, polegającej na poddaniu neuronów działaniu światła pod postacią lasera — wiązka światła powodowała u zwierząt dodatkowy wyrzut dopaminy.

Zwierzęta były lekko i niegroźnie rażone prądem, ale nauczono je także, jak unikać porażenia. Jak się okazało, osobniki, u których stymulowano wydzielanie dopaminy znacznie szybciej uczyły się używać dźwigni, która chroniła je przed porażeniem, niż zwierzęta, u których tego nie robiono. Zdaniem autorów badania, mechanizm ten może po części tłumaczyć powstawanie stanów depresyjnych i traum. W obydwu wypadkach chorzy czują się bezradni wobec poczucia beznadziei, które odczuwają i rzadko podejmują aktywne działania, by w jakikolwiek sposób mu zapobiec. Charakterystyczne dla tych stanów jest również gwałtowne reagowanie na potencjalnie neutralne sytuacje, które u osób skłonnych do depresji wywołują irracjonalny stres i stany lękowe. W obu tych stanach dopamina jest traktowana jako lek, co sugeruje jej ważny udział w procesie leczenia chorób wpływających na nastrój.

  1. University of Maryland School of Medicine, Scientists identify connection between dopamine and behavior related to pain and fear, "sciencedaily.com", [online] https://www.sciencedaily.com/releases/2018/04/180419131108.htm, [dostęp:] 19.08.2019 r.
  2. J. M. Wenzel, E. B. Oleson, W. N. Gove i in., Phasic Dopamine Signals in the Nucleus Accumbens that Cause Active Avoidance Require Endocannabinoid Mobilization in the Midbrain, „Current Biology” 2018; DOI: 10.1016/j.cub.2018.03.037
  3. W. R. Lovallo, Early–Life Adversity and Blunted Stress Reactivity as Predictors of Alcohol and Drug use in Persons With COMT (rs4680) Val158Met Genotypes, "Alcoholism: Clinical and Experimental Research" 2019, DOI: 10.1111/acer.14079
  4. University of Oklahoma, Researcher discovers gene mutation that contributes to addiction, "eurekalert.org" [online], https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-08/uoo-rdg081619.php, [dostęp:] 19.08.2019 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • 5 zdrowych postanowień na Nowy Rok. Co warto zmienić?

    Istnieje kilka sfer życia, które warto uporządkować niezależnie od pory. Powoli, małymi krokami, ale zdecydowanie i sukcesywnie.  Oto kilka postanowień noworocznych –wystarczy wybrać jedno, a wiele dobrego zrobimy dla siebie i czasami też dla naszych najbliższych.

  • Jak w okresie izolacji spowodowanej koronawirusem zachować równowagę psychiczną?

    Ostatnie miesiące drastycznie ograniczyły nasze możliwości w zakresie opuszczania domów i utrzymywania standardowych kontaktów towarzyskich. Dla wielu były one więc czasem intensywnego nadrabiania zaległości serialowych, książkowych czy filmowych. Jak się okazuje, taka forma spędzania czasu jest nie tylko przyjemna i skuteczna w przyspieszaniu jego upływu – w tym trudnym czasie pozwala utrzymać równowagę psychiczną. Naukowcy nazywają to zjawisko nietradycyjną socjalizacją.

  • Przyczyny i objawy nerwicy – jakie są rodzaje i jak objawiają się zaburzenia nerwicowe?

    Nerwica to niepsychotyczne zaburzenie psychiczne, którego przyczyn najczęściej upatruje się w czynnikach środowiskowych oraz genetycznych. Objawy nerwicy nie obejmują wyłącznie sfery psychicznej (lęk, natrętne myśli), mogą także pochodzić ze strony układu oddechowego (np. trudności z oddychaniem), układu krążenia (np. przyspieszone tempo pracy serca), układu nerwowego (np. dezorientacja) czy układu pokarmowego (np. nudności i wymioty). W jaki jeszcze sposób mogą objawiać się zaburzenia nerwicowe?

  • Nerwica – leczenie. Jakie są metody walki z zaburzeniami nerwicowymi i jak długo trwa leczenie nerwicy?

    Metodą najczęściej stosowanej w ocenie nerwic jest psychoterapia, mająca na celu zrozumienie zastosowania opcji i modyfikację zachowania. W wymaganym stosowaniu lękowym należy zastosować leczenie farmakologiczne, przeważnie stosować leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe. Jak długo trwa leczenie nerwicy? Czy jesteś lekarzem, gdy zauważysz u siebie objawy towarzyszące nerwicom? 

  • Depresję można zdiagnozować na podstawie tętna

    Dzięki trwającej 24 godziny analizie rytmu serca można przewidzieć depresję z aż 90% skutecznością. Badania na ten temat zostały zaprezentowane podczas 33 Europejskiego Kongresu Neuropsychofarmakologii, a ich autorami są naukowcy z Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie. 

  • Podczas lockdownu warto mieć zwierzaka, twierdzą naukowcy

    Pandemia koronawirusa na pewien czas zamknęła nas w domach, co musiało się przełożyć na kondycję psychiczną osób zmuszonych do izolacji, często w całkowitej samotności. Druga fala pandemii nie jest wykluczona, a najnowsze badania pokazują, w jaki sposób przygotować się do niej, mając na uwadze ograniczenie obciążenia psychicznego. Okazuje się, że stres związany z lockdownem świetnie redukują czworonogi. 

  • Jak odprężyć się przed świętami? Sprawdzone sposoby na przedświąteczny relaks

    Końcówka roku to zdecydowanie jeden z najgorętszych okresów na przestrzeni dwunastu kolejnych miesięcy kalendarzowych. Niezaprzeczalnie to właśnie grudzień króluje w tym rankingu, co ma związek z obchodzonymi w tym czasie Świętami Bożego Narodzenia. Skupiamy wtedy całą swoją energię, aby jak najlepiej się do nich przygotować. Pociąga to jednak za sobą spory stres, który, kumulując się, może wpływać negatywnie zarówno na nas samych, jak i na otoczenie, w którym się znajdujemy. W dalszej części artykułu opowiem o kilku sprawdzonych sposobach na zrelaksowanie się i złapanie oddechu w tym i tak już niełatwym dla nas wszystkich czasie. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij