×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Rooibos – dlaczego warto pić herbatę z czerwonokrzewu?

Herbata jest jednym z najpopularniejszych napojów na świecie. Swoją sławę zawdzięcza nie tylko walorom smakowym, ale także zawartości wielu substancji aktywnych, wpływających korzystnie na zdrowie człowieka.

Herbata – otrzymywana z liści krzewów Camellia sinensis – pochodzi z Chin. Ze względu na sposób obróbki liści można wyróżnić herbatę czarną, zieloną, czerwoną i białą. Jednakże nazwa „herbata” nie jest zastrzeżona tylko i wyłącznie do w/w napojów. W ten sposób nazywane są także napary z innych surowców roślinnych, pojedynczych lub z dodatkiem ziół czy owoców.

Przykładem tego typu herbaty jest rooibos, wywodzący się z Republiki Południowej Afryki. W Europie znany jest dopiero od lat 30 XX w. Ze względu na walory – naturalny, miodowy smak, aromat, możliwość wielokrotnego zaparzania – napój szybko zyskał zwolenników.

Surowiec i produkcja

Czerwonokrzew występuje naturalnie w Republice Południowej Afryki, w Prowincji Przylądkowej Zachodniej, w górach Cedarberg. Roślina osiąga wysokość do 2 m, posiada wiotkie, czerwono-brązowe łodygi o długości do 60 cm. Liście są pojedyncze, równowąskie, długości 2-6 cm, wyglądem przypominają igły sosnowe.

Surowcem do produkcji herbaty są liście i młode pędy czerwonokrzewu. Ich zbiór odbywa się od lata do wczesnej jesieni, co w klimacie południowoafrykańskim przypada na okres od stycznia do marca. W tym czasie wzrost krzewu zostaje zahamowany. Gałęzie przycina się ok. 40 cm nad ziemią i wiąże w pęczki. Następnie są one maszynowo cięte na kawałki o długości 5 mm, nawilżane wodą i pozostawiane do fermentacji (8-24 h). W dalszej kolejności produkt suszy się na słońcu do wilgotności 10%, przesiewa i pakuje w worki. Podczas fermentacji, w wyniku utleniania polifenoli, kolor surowca zmienia się z zielonego na czerwono-brązowy. Zielony rooibos nie jest poddawany procesowi fermentacji, zawiera większą ilość przeciwutleniaczy.

Przygotowanie herbaty w domu

W sklepach kupić można rooibos w formie suszu albo w gotowych torebkach. Herbatę zaparzamy około 5-7 min pod przykryciem, pamiętając, aby temperatura wody nie była zbyt wysoka – ok. 70 st. Wyższa temperatura powoduje utratę cennej witaminy C zawartej w napoju.

Substancje aktywne i ich działanie

Rooibos zawiera wiele składników aktywnych, wykazujących wielokierunkowe działanie. Zidentyfikowano liczne polifenole wykazujące działanie antyoksydacyjne, antymutagenne i przeciwnowotworowe. Obok przeciwutleniaczy napar zawiera także dużą ilość witaminy C, a także mikro i makroelementy – żelazo, wapń, potas, sód, fluor, cynk – składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Sód  odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego, reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową oraz wodną organizmu. Jako antagonista potasu, utrzymuje razem z nim gradient stężeń po obu stronach błony komórkowej, co warunkuje powstanie potencjału błony. Jest to niezbędne do prawidłowego funkcjonowania komórek mięśniowych oraz neuronów. Zaleca się, aby dzienne spożycie sodu wynosiło do 4 g.

Jedna filiżanka (200 mL) herbaty rooibos zawiera 9,8 mg sodu. Przy dobowym spożyciu 4 filiżanek, dostarcza  się około 1% zalecanej ilości. Zatem nawet regularne picie herbaty rooibos nie spowoduje nadmiernej podaży sodu, co jest ważne zwłaszcza dla osób z nadciśnieniem. Natomiast spożywanie jej, szczególnie latem, jest korzystne, gdyż pozwoli uzupełnić utracone elektrolity.

Potas reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową organizmu oraz odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. Poza tym bierze udział w wielu reakcjach enzymatycznych i mechanizmach regulacyjnych: uczestniczy w metabolizmie węglowodanów i białek, pobudza wydzielanie insuliny, a także odgrywa ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi. Ponadto potas wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, utrzymuje dotlenienie komórek mózgowych, przez co poprawia pamięć i zdolność koncentracji. Odpowiada również za stan skóry, funkcjonowanie układu mięśniowego oraz reguluje pracę jelit.

Jedna filiżanka (200 mL) herbaty rooibos zawiera około 13 mg potasu. Spożywając średnio 4 filiżanki na dobę pokrywa się 1,3% dziennego zapotrzebowania na potas.

Wapń, podstawowy składnik kości, jest niezbędny do procesu krzepnięcia krwi, regeneracji i gojenia ran, pobudzania komórek nerwowych, skurczu mięśni szkieletowych, gładkich i mięśnia sercowego. Pełni rolę wtórnego przekaźnika, odpowiada za syntezę i aktywację enzymów, wydzielanie hormonów i neurotransmiterów. Wykazuje również wpływ na gospodarkę tłuszczową, węglowodanową i kwasowo-zasadową organizmu.

Jedna filiżanka herbaty rooibos dostarcza 18 mg wapnia. Cztery filiżanki zapewniają, w zależności od grupy wiekowej, pokrycie 4,8-12% dziennego zapotrzebowania.

Wymienione pierwiastki regulują zatem funkcjonowanie wielu narządów i układów, a ich niedobór niesie ze sobą wiele negatywnych dla zdrowia konsekwencji. Dlatego zasadnym wydaje się spożywanie herbaty rooibos, zwłaszcza latem, gdy łatwo można doprowadzić do utraty mikroelementów poprzez odwodnienie organizmu.

Witamina C jest także przeciwutleniaczem – unieszkodliwia reaktywne formy tlenu, chroni lipidy i błony komórkowe przed atakiem wolnych rodników.

Ogromną zaletą napoju jest to, że  nie zawiera kofeiny, dlatego może być spożywany przez kobiety w ciąży, dzieci oraz przed snem. W odróżnieniu od herbaty czarnej zawiera niewielką ilość garbników, stąd jej łagodny, miodowy smak. W swoim składzie nie posiada także kwasu szczawiowego, przez co mogą go pić osoby chorujące na kamicę nerkową.

Regularne spożywanie herbaty rooibos powoduje obniżenie poziomu cukru oraz redukuje poziom cholesterolu i triglicerydów w organizmie. Wykazuje również działanie rozkurczowe, zwłaszcza w przewodzie pokarmowym, oraz przeciwbiegunkowe. Ponadto działa przeciwbakteryjnie oraz przeciwgrzybiczo.

Zastosowanie zewnętrzne naparów

Zauważono też, że wodne wyciągi mogą być stosowane zewnętrznie – w formie okładów na zmęczone, opuchnięte oczy.

Ze względu na działanie przeciwutleniające wyciągi z czerwonokrzewu znalazły zastosowanie jako składniki kremów do twarzy opóźniających starzenie się skóry. Stosuje się go także w kosmetykach na trądzik, zmiany skórne, reakcje alergiczne – działanie przeciwzapalne, łagodzące. Jest bezpieczny także dla nadwrażliwej skóry niemowląt i dzieci.

Jako składnik lotionu do włosów wykazuje działanie przyspieszające porost włosów, chroni przed ich nadmierną utratą – pomaga zachować gęstość, a także zapewnia gładkość i nabłyszczenie włosów.

Podsumowując, herbata rooibos stosowana klasycznie – jako napój do picia oraz zewnętrznie – w formie okładów bądź jako składnik kosmetyków może przynieść nam wiele korzyści, wynikających z mnogości składników aktywnych. Ponadto napar sporządzony z czerwonokrzewu jest po prostu smaczny i można go spożywać w niemalże nieograniczonych ilościach. Świetnie orzeźwia, pobudza, dostarcza niezbędnych pierwiastków oraz nawadnia, co jest ważne zwłaszcza w sezonie letnim.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. I. Matławska, Herbaty, herbatki, ziółka, Panacea, nr 4 (13) 2005.
  2. Aspalat prosty (Aspalathus linearis), www.biomedical.pl [online], http://www.biomedical.pl/rosliny/aspalat-prosty-aspalathus-linearis-17.html, [dostęp:] 13.08.2019.
  3. J. F. Morton, Rooibos tea, Aspalathus linearis, a caffeinless, low-tannin beverage, Economic Botany, nr 37 (2) 1983.
  4. J. Tiedtke, O. Marks, Rooibos – the new “white tea” for hair and skin care, Euro cosmetics, nr 19 (6) 2002.
  5. M. Kruk-Słomka, Pożądane trio czyli trzy najważniejsze pierwiastki w organizmie ludzkim, Aptekarz Polski [online], http://www.aptekarzpolski.pl/2012/01/01-2012-pozadane-trio/, [dostęp:] 13.08.2019.
  6. E. Joubert, W. C. Gelderblom, A. Louw i in., South African herbal teas: Aspalathus linearis, Cyclopia spp. and Athrixia phylicoides — A review, Journal of Ethnopharmacology, nr 119 (3) 2008.

Podziel się: