Z historii farmacji: leki kiedyś stosowane, dziś zapomniane
Sylwia Smolińska-Kunicka

Z historii farmacji: leki kiedyś stosowane, dziś zapomniane

Leki, które w latach 60 oraz 90 były znane i powszechnie stosowane w leczeniu otyłości (sibutramina) hamowaniu wymiotów u ciężarnych (talidomid) oraz w zwalczaniu bólu i gorączki (pabialgina) dziś już nie są dostępne w aptekach. Co się z nimi stało? Dlaczego zostały wycofane? Czy naprawdę były szkodliwe dla naszego zdrowia i życia? W dzisiejszym artykule przedstawię kontrowersyjną historię tych preparatów.

Sibutramina. Bez otyłości, ale z ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych?

Sibutramina to substancja, która była obecna w składzie preparatu stosowanego w leczeniu otyłości u pacjentów ze wskaźnikiem BMI ≥ 30 kg/m2 oraz u pacjentów z nadwagą (BMI ≥ 27 kg/m2). Pierwszy oryginalny preparat został dopuszczony do obrotu w listopadzie 1997 roku. Mechanizm działania tego leku polegał na hamowaniu wychwytu zwrotnego noradrenaliny oraz serotoniny. W dniu 21 stycznia 2010 roku zostało zawieszone pozwolenie na dopuszczenie do obrotu na rynkach Unii Europejskiej przez Komitet ds. Produktów Leczniczych u Ludzi (Comittee for Medicinal Products for Human Use), działający w ramach Europejskiej Agencji Leków (EMA, European Medicines Agency). Dlaczego tak się stało? Jaki był powód tej decyzji?

FDA zapoznała się z danymi z badań SCOUT (Sibutramine Cardiovascular Outcomes) prowadzonymi od stycznia 2003 do marca 2009 roku w Europie, Ameryce Łacińskiej i Australii, które wykazały 16% wzrost ryzyka niepożądanych zdarzeń sercowo-naczyniowych takich jak:

  • złożony atak serca niezakończony zgonem,
  • udar bez zgonu,
  • resuscytacja po zatrzymaniu krążenia,
  • zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych

u pacjentów leczonych lekiem zawierającym substancję czynną – sibutraminę – w porównaniu do pacjentów przyjmujących placebo.

Podczas przeprowadzonego badania stwierdzono również niewielką utratę masy ciała między dwoma grupami. Na podstawie powyższych danych Europejska Agencja Leków stwierdziła, że ryzyko niepożądanych zdarzeń sercowo-naczyniowych w badanej populacji przewyższa wszelkie korzyści wynikające z niewielkiej utraty masy ciała.

Mimo wszystko warto uważać również na inne produkty. Popularność preparatów na odchudzanie jest bardzo duża, szczególnie w krajach wysoko rozwiniętych lub szybko rozwijających się. Spoglądając na rynek amerykański, gdzie ponad połowa dorosłych zgłasza spożywanie suplementów diety, podjęto decyzję o zbadaniu tego obszaru. Rezultatem tego było wykazanie 776 sfałszowanych preparatów, z czego około 35% stanowiły środki na odchudzanie zawierające zakazaną i szkodliwą sibutraminę. Wyniki te opublikowała Amerykańska Agencja ds.  Żywności i Leków (FDA) w 2018 roku.

Talidomid – antidotum na poranne mdłości ciężarnych, ale…

Talidomid zyskał swoją popularność jako lek przeciwwymiotny stosowany przez kobiety w ciąży w celu zapobiegania porannym mdłościom i wymiotom. Preparat został wprowadzony w ponad 50 krajach pod różnymi nazwami handlowymi. W 1960 roku okazało się, że ma działanie teratogenne, czyli powoduje potworne wady w rozwoju płodu. Substancja ta wiąże i blokuje białko o nazwie cereblon, mające duże znaczenie w procesie kształtowania się kończyn płodu. Dzieci urodzone przez kobiety przyjmujące ten lek w ciąży urodziły się ze zbyt krótkimi i zniekształconymi rękami, nogami lub bez kończyn.  Istnieją także doniesienia, że dzieci te miały także uszkodzenia oczu, uszu, narządów płciowych i mięśnia sercowego. W listopadzie 1961 został wycofany z rynku. Jednak ofiarami tego preparatu padło około 15 tysięcy ludzkich płodów z czego 12 tysięcy zostało donoszonych i urodzonych jako dzieci z głębokimi wadami rozwojowymi.

Kontrowersyjny talidomid zyskał nowe życie. Jego historia przyczyniała się do przeprowadzania szczegółowych badań klinicznych przed dopuszczeniem do obrotu nowych leków, przez co talidomid zyskał nowe wskazania terapeutyczne. Stosowany jest w leczeniu szpiczaka mnogiego. Prowadzone są także badania, czy może być stosowany w leczeniu innych nowotworów.

Mocny lek przeciwbólowy, który uszkadzał wątrobę i uzależniał

Pabialgina to lek, który w swoim składzie zawierał aminofenazon oraz allobarbital. Połączenie tych dwóch substancji uczyniło w Polsce pabialginę kultowym, bardzo silnym lekiem przeciwbólowym. Idealnie sprawdzała się w kobiecych bólach menstruacyjnych, migrenie oraz bólu zęba. Z czasem została wycofana z polskich aptek ze względu na działanie niepożądane aminofenazonu. To właśnie ta silnie toksyczna substancja przy dłuższym stosowaniu i w dużych dawkach uszkadzała wątrobę, nerki oraz szpik kostny, wywołując leukopenię i agranulocytozę. Z kolei zawarta w preparacie pochodna barbituranów – czyli allobarbital – działa uspokajająco i nasennie. Ta grupa leków przy dłuższym stosowaniu wykazuje działanie uzależniające zarówno psychiczne jak i fizyczne. Charakteryzuje się szybkim wzrostem tolerancji, co powoduje chęć po sięgnięcie coraz większych dawek.

Wybieraj bezpieczne preparaty z wiarygodnego źródła

Krótki przegląd tych leków pokazuje, jak dużą odpowiedzialność ponoszą firmy farmaceutyczne, które wprowadzają leki do obrotu. Mam nadzieję, że artykuł będzie również pewnego rodzaju punktem wyjścia do własnych przemyśleń dla osób przyjmujących suplementy diety. Poświęćmy trochę czasu na znalezienie informacji o danym produkcie, nie kierujmy się tylko ceną. Możemy również postawić na produkty certyfikowane (np. certyfikat EISD). Suplementy diety oznaczone tym znakiem gwarantują spełnienie wymagań prawnych, jakościowych i etycznych w zakresie składu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Szczepionka 5w1 – chakraterystka, cena, skutki uboczne

    Na rynku dostępne są dwa rodzaje szczepionki 5w1, których koszt to kilkaset złotych. Jest to szczepionka wielodawkowa, podawana w różnych miesiącach życia niemowlaka lub dziecka. Skutki uboczne szczepienia nie są inwazyjne, często dotycząc jedynie podwyższonej temperatury pacjenta lub niewielkiego obrzęku w miejscu podania szczepionki 5w1. Jak wygląda to obowiązkowe szczepienie, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw pneumokokom – charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

    Pneumokoki są bardzo groźnymi bakteriami, które najczęściej wywołują zapalenie płuc i ucha środkowego, w najcięższych przypadkach infekcję opon mózgowo-rdzeniowych, szpiku, wsierdzia, a nawet sepsę (posocznicę). Szczepionka przeciwko pneumokokom jest obowiązkowa i została umieszczona w Programie Szczepień Obowiązkowych. Oprócz niemowlaków i dzieci nową grupą społeczną, której zaleca się szczepienie przeciwko pneumokokom, są osoby po 60 roku życia. Dlaczego to zalecenie dotyczy teraz także seniorów, ile kosztuje szczepionka, czy jest refundowana przez NFZ i czy jest bezpieczna? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw ospie wietrznej – charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

    Szczepionka na ospę wietrzną jest zalecana w Programie Szczepień Ochronnych. Chroni przed zachorowaniem i powikłaniami po przejściu choroby. Szczepionka na polskim rynku występuje w formie jednego preparatu i można ją podawać dzieciom, które skończyły 9 miesięcy. Kilkudziesięcioletnią oporność na ospę zapewnia podanie dwóch dawek leku, w określonych odstępach czasu. Ile kosztuje szczepionka, jak się przygotować do szczepienia przeciwko ospie wietrznej i czy jest ona bezpieczna? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka DTP – charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

    Szczepionka DTP znajduje się w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) i jest obowiązkowa. Preparat stosuje się w celu czynnego uodpornienia pacjenta przeciwko wystąpieniu błonicy, tężca i krztuśca. Szczepionka DTP zalecana jest do podania dzieciom w kilku dawkach między 6 tygodniem życia i przed ukończeniem 2 roku życia. Jaki jest skład szczepionki DTP, ile kosztuje, czy jest refundowana i jakie są przeciwwskazania do zastosowania tego preparatu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • Szczepionki skojrzaone 5w1 i 6w1 – wady i zalety. Którą szczepionkę wybrać?

    Szczepionka 5w1 oraz szczepionka 6w1 zapewniają jednoczesną ochronę przed pięcioma lub sześcioma chorobami zakaźnymi. Preparaty te nie są refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przeznaczone są dla niemowlaków od 2 miesiąca życia, zaś ostatnią dawkę dziecko przyjmuje zanim skończy 3 lata. Przed podjęciem decyzji, dotyczącej wyboru schematu szczepień i preparatu szczepionkowego, rodzice często zastanawiają się, którą szczepionkę wybrać 5w1 czy 6w1? Czy lepsze są szczepienia skojarzone, czy tradycyjne, jakie są zalety oraz wady szczepionek 6w1 oraz 5w1? Odpowiedzi na te pytania udzielamy w niniejszym artykule.

  • Domowe sposoby na przetłuszczające się włosy - płukanki, maski, peelingi

    Domowe sposoby na przetłuszczające się włosy mogą być naprawdę bardzo skuteczne. Należy tylko wiedzieć, co służy tłustym włosom, a czego lepiej w ich pielęgnacji unikać. Obecnie przemysł kosmetyczny oferuje wiele bardzo nowoczesnych i specjalistycznych produktów do dbania o różne rodzaje włosów, w tym także do włosów przetłuszczających się. Kosmetyki zostały opracowane tak, aby oczyścić gruczoły łojowe, dodatkowo normalizując ich wzmożoną aktywność. Ogromnym wsparciem dla profesjonalnych produktów mogą być również te naturalne, czyli domowe sposoby na przetłuszczające się włosy. Które domowe sposoby na tłuste włosy są skuteczne i czym należy się kierować w wyborze szamponu i odżywki do włosów z takim problemem? Odpowiedzi na te i inne pytania, porady i przepisy na domowe płukanki i odżywki znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pulsoksymetr – jaki wybrać, jak odczytać wynik, ile kosztuje urządzenie?

    Pulsoksymetr to mały i prosty w obsłudze sprzęt do mierzenia saturacji. Jeszcze kilka miesięcy temu był wykorzystywany głównie w szpitalach, poradniach pulmonologicznych lub gabinetach lekarzy pierwszego kontaktu. Jednak od kilku miesięcy cieszy się ogromnym zainteresowaniem i można śmiało powiedzieć, że właśnie trawa jego przysłowiowe 5 minut. Co to jest pulsoksymetr, na jakiej zasadzie działa i jak interpretować wyniki pomiaru? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Witamina E – gdzie występuje? Funkcje w organizmie, suplementacja, niedobór i nadmiar

    Witamina E jest silnym antyoksydantem (przeciwutleniaczem). Zapobiega nie tylko starzeniu się komórek, ale również przeciwdziała bezpłodności u mężczyzn. Potwierdzono także jej udział w procesie krzepnięcia krwi, zapobieganiu powstawianiu miażdżycy, wspomaganiu pracy mięśni oraz korzystnym wpływie na kondycję skóry i włosów. Przez wzgląd na te właściwości często nazywana jest „witaminą młodości” oraz „witaminą płodności”. Jaka jest zalecana dzienna dawka witaminy E, w których produktach się znajduje i czym charakteryzują się niedobory tej witaminy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij