Woda – jej rodzaje i właściwości

Woda jest źródłem życia. Stanowi główny składnik naszej planety oraz większości organizmów ją zamieszkujących. Z chemicznego punktu widzenia jest to tlenek wodoru, czyli popularne H2O. Cząsteczka zawierająca zaledwie trzy atomy ma tak ciekawe i niezastąpione właściwości, że bez niej życie na Ziemi w obecnym stanie nie miałoby prawa istnieć. Równocześnie wytłumaczenie jej niektórych właściwości nadal jest wyzwaniem, przed którym stoją naukowcy. 

Woda jest również głównym składnikiem (stanowi nawet do 90%) wielu produktów – zarówno spożywczych, jak leczniczych czy kosmetycznych – z którymi stykamy się na co dzień.

Skoro woda to H2O, to czym różnią się między sobą woda mineralna, oczyszczona, destylowana czy termalna? Czy woda wodociągowa jest gorsza od wody mineralnej? Czy każda jest dla nas dobra i czy wodą można się zatruć? Ile wody dziennie i w jaki sposób należy wprowadzić do organizmu? Czy woda wodzie jest nierówna?

Rodzaje wody, z którymi spotykamy się na co dzień

Woda w swojej najczystszej postaci to H2O, jednak uzyskanie tej substancji w postaci czystej jest nie lada wyzwaniem, ponieważ woda jest superrozpuszczalnikiem. Dlatego też każdy rodzaj wody, z którym mamy do czynienia w życiu codziennym, jest tak naprawdę wodnym roztworem różnych substancji.

Bez wątpienia woda kranowa, mineralna i źródlana to najpopularniejsze rodzaje wody, z którymi się spotykamy.

Mineralna i źródlana najczęściej są sprzedawane w postaci butelkowanej. Obydwa rodzaje czerpane są z podziemnych zbiorników, z tą różnicą, że woda mineralna pobierana jest z głębszych warstw powłoki ziemskiej niż woda źródlana. Charakteryzują się zawartością składników mineralnych pochodzenia naturalnego. Oznacza to, że w skład tych wód wchodzą makro i mikroelementy – jony metali (np. wapnia, magnezu czy sodu) oraz nieodzownie towarzyszące im aniony (np. węglany czy chlorki), które do wody dostały się ze skał otaczających ujęcie. Ilość jonów każdego rodzaju zależy od źródła, z którego woda jest pobierana, dlatego też występują wody wysoko i nisko zmineralizowane.

Zgodnie z wymogami polskiego prawodawstwa, na etykiecie wybranej wody powinien znajdować się skład określający zawartość poszczególnych jonów zawartych w produkcie.

Woda gazowana oraz woda stołowa to kolejne rodzaje wody, które tworzone są na bazie mineralnych i źródlanych. Woda gazowana jest dodatkowo nasycona dwutlenkiem węgla. Woda stołowa natomiast może być mieszaniną wody głębinowej oraz oczyszczonej wody wodociągowej, którą wzbogacono wybranymi solami mineralnymi.

Woda wodociągowa to kolejne popularne źródło H2O w naszym życiu codziennym. Może być czerpana ze źródeł podziemnych (głębinowych) oraz naziemnych (ze zbiorników wodnych takich jak rzeki, jeziora czy morza) lub oczyszczalni ścieków. Zanim woda z każdego z wymienionych źródeł trafi do sieci wodociągowej, powinna być przygotowana do spożycia w stacjach oczyszczania i uzdatniania wody. Jest tam pozbawiana zanieczyszczeń chemicznych oraz mikrobiologicznych. W tym celu stosuje się szereg filtrów oraz metody oczyszczania chemicznego, jak chlorowanie czy ozonowanie.

Podobnie jak w przypadku wód mineralnych i źródlanych, organ nadzorujący (Państwowa Inspekcja Sanitarna) i jej organy wykonawcze czuwają nad jakością surowca. Tak więc woda w wodociągach spełnia wszelkie wymagania i może być pita bez obaw.

Należy jednak pamiętać, że od stacji do naszego kranu pokonuje ona długą drogę w rurach, których stan bywa różny i może wpłynąć na jej jakość.

Wody lecznicze pochodzą ze specjalnych źródeł głębinowych uznanych za lecznicze. Zgodnie z ustawą Prawo geologiczne i górnicze wody lecznicze charakteryzują się sumaryczną zawartością rozpuszczonych składników mineralnych niemniejszą niż 1000 mg/l. Ich właściwości lecznicze zmieniają się w zależności od proporcji składników mineralnych. Co ważne, tego typu wsparcie naszego organizmu powinno być stosowane po konsultacji ze specjalistą.

Woda oczyszczona – aqua purificata – jest składnikiem kosmetyków oraz leków, a jej parametry opisane są w dokumencie nazywanym Farmakopea Polska. Dokładnie zdefiniowany jest jej dopuszczalny skład chemiczny oraz mikrobiologiczny. Oczyszczenie wody może być prowadzone różnymi metodami fizykochemicznymi, dlatego pod hasłem woda oczyszczona możemy znaleźć np. wodę destylowaną, dejonizowaną czy oczyszczoną osmotycznie. Tego rodzaju woda najczęściej pozyskiwana jest poprzez uzdatnienie wody wodociągowej. W procesie destylacji surowiec podgrzewany jest do temperatury wrzenia wody (100oC), a następnie skraplany. Ponieważ większość substancji rozpuszczonych w wodzie ma wyższe temperatury wrzenia niż 100oC, woda destylowana jest pozbawiona znacznej ilości substancji, które były rozpuszczone w niej przed procesem oczyszczania. Nie wszystkie jednak w trakcie procesu destylacji są usuwane, dlatego często dodatkowym procesem oczyszczenia jest dejonizacja. W trakcie tej procedury woda przepuszczana jest przez szereg filtrów, na których rozpuszczone w wodzie substancje zostają zatrzymane. Oczyszczanie osmotyczne wykorzystuje natomiast zjawisko odwróconej osmozy. Woda przepuszczania jest pod zwiększonym ciśnieniem przez specjalnie zaprojektowane membrany, które zatrzymują rozpuszczone w niej substancje.

Woda termalna i woda komórkowa to preparaty oferowane głównie przez firmy kosmetyczne.

Wody termalne są wodami głębinowymi. Zgodnie z definicją, ich temperatura podczas wydobycia powinna być wyższa niż średnia roczna temperatura powietrza w okolicy. Podobnie jak wody mineralne i źródlane, mają skład chemiczny zależny od miejsca wydobycia. Stosowane są zarówno w celach rekreacyjnych (kąpiele w wodach termalnych), jak i kosmetycznych czy kosmetologicznych jako preparaty służące zwilżeniu powierzchni twarzy przed profesjonalnymi zabiegami oraz w trakcie domowej pielęgnacji. Wody termalne dzielimy na hipotoniczne, wymagające osuszania po ok. 30 sekundach od zastosowania i izotoniczne, które można pozostawić na twarzy do samoistnego odparowania.

Woda komórkowa to nowość na rynku kosmetycznym i kosmetologicznym. Została opatentowana przez francuską firmę, a jej unikalność polega na tym, że obok H2O zawiera kompozycję składników identyczną z tymi znajdującymi się w naszej skórze, dzięki czemu wykazuje większą kompatybilność i przyswajalność.

Jak pić wodę, aby nawodnić organizm i czy można wypić jej za dużo?

W zależności od wieku, trybu życia i stanu zdrowia nasze zapotrzebowanie na wodę jest różne. Powinniśmy wypijać około 1,5-2 litrów wody dziennie. Cała dzienna porcja powinna być przyjmowana małymi porcjami. Dramatyczne przekroczenie zalecanej ilości może odbić się negatywnie na naszym zdrowiu. Stan przewodnienia, czyli nadmiernego rozcieńczenia płynów ustrojowych, może być efektem wypicia np. dużej ilości niskozmineralizowanej wody w krótkim czasie (np. 4 l naraz) lub gromadzenia wody w organizmie na skutek choroby – np. choroby nerek.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. Dz.U. 2001 nr 4 poz. 38. 
  2. Dz.U. 2011 nr 163 poz. 981. 
  3. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Farmakopea Polska, wyd. IX, tom 1, Warszawa 2011. 
  4. D.M. Williams, M. Gallagher, J. Handley i in., The clinical management of hyponatraemia, „Postgraduate Medical Journal”, 92 (2016) 407-411.

Podziel się: