Jonoforeza - wszystko o aparacie, zabiegu i wskazaniach

Jonoforeza to zabieg fizykoterapeutyczny, który polega na wprowadzeniu przez nieuszkodzoną skórę prądu galwanicznego. Niewątpliwą zaletą tego zabiegu jest fakt, że zabieg ten ma działanie miejscowe, czyli wykorzystywane w nim leki nie obciążają całego organizmu (przede wszystkim przewodu pokarmowego), a działają jedynie tym w miejscu ciała, w którym są one pacjentowi potrzebne.

Na czym polega zabieg jonoforezy? 

Zabieg jonoforezy polega na wprowadzeniu w głębsze warstwy skóry leków, które podlegają dysocjacji elektrolitycznej: wprowadzana substancja rozpada się na kationy, czyli jony o ładunku dodatnim oraz aniony, czyli jony o ładunku ujemnym. Rozpad substancji na jony możliwy jest na skutek używanego do zabiegu prądu galwanicznego. Po rozpadzie jony są transportowane wraz z prądem elektrycznym do głębiej położonych tkanek. Ilość jonów, które zostaną dostarczone do głębszych warstw skóry, jest uzależniona od natężenia używanego prądu, wielkości elektrod oraz od samego czasu trwania zabiegu. 

Jakie są wskazania do wykonywania jonoforezy?

Przede wszystkim wskazaniem do wykonywania jonoforezy są wszelkiego rodzaju bóle stawów, w tym również bóle w przebiegu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Ponadto, jonoforeza wykonywana jest również w przebiegu polineuropatii oraz różnego rodzaju nerwobóli i porażeń obwodowych. Ponadto, zabieg jonoforezy bywa też często wykorzystywany w kosmetyce. Używa się go przede wszystkim do walki z bardzo uciążliwym trądzikiem pospolitym oraz trądzikiem różowatym. Dodatkowo, jonoforeza wykorzystywana jest też do walki z nadpotliwością, pomaga też zwalczać różnego rodzaju przebarwienia skóry oraz drobne zmarszczki. Bywa, że stosowana jest też u pacjentów z różnymi bliznami oraz do zamykania rozszerzonych naczynek krwionośnych. 

Czy istnieją przeciwwskazania do wykonywania zabiegu jonoforezy?

Tak. Istnieje kilka stanów, w przebiegu których wykonywania jonoforozy nie jest zalecane i może być dla pacjenta nawet niebezpieczne. 

Jakie są to przeciwwskazania do wykonywania zabiegu jonoforezy? 

Niewątpliwie, przeciwwskazaniem do wykonywania zabiegu jonoforezy jest wszczepiony rozrusznik serca - zastosowanie prądu mogłoby bowiem zaburzyć jego działanie. Ponadto, jonoforezy nie należy też wykonywać u tych pacjentów, u których na skórze stwierdza się owrzodzenia oraz ropne stany zapalne skóry i tkanek miękkich, zarówno miejscowe, jak i bardziej rozlane. Dodatkowo, wykonywanie jonoforezy jest zabronione u pacjentów z miażdżycą naczyń krwionośnych oraz u pacjentów z endoprotezami. Jeszcze jednym przeciwwskazaniem do zabiegu jonoforezy są stany gorączkowe, bowiem mogą one być zapowiedzią bardziej poważnej choroby. Także pacjenci z miejscowymi zaburzeniami czucia nie powinni być poddawani zabiegowi jonoforezy. Ponadto, zabiegu jonoforezy nie powinno się też wykonywać u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią. Zabieg jonoforezy może być również niebezpieczny dla pacjentów z różnymi stanami okołozębowymi, u pacjentów z chorobą nowotworową lub po usunięciu nowotworu oraz w przypadku uczulenia na prąd galwaniczny. 

Czy do zabiegu pacjent musi się specjalnie przygotować?

Przede wszystkim idąc na zabieg pacjent powinien być ubrany w luźne ubrania, tak, aby okolica, która będzie poddawana zabiegowi, była łatwo dostępna. Okolica skóry, gdzie będzie wykonywany zabieg, musi być pozbawiona kremów, balsamów i różnego rodzaju maści. Miejsce na skórze, które będzie poddawane zabiegowi, musi też zostać wydepilowane, bowiem obecność owłosienia może sprawić, że zabieg będzie mniej skuteczny (włosy utrudniają przepływ prądu i hamują transport leku). Ponadto, przed zabiegiem, należy też zdjąć wszelkie metalowe przedmioty: biżuterię, paski czy okulary, aby nie dopuścić do porażenia prądem. 

Jak wygląda zabieg jonoforezy?

W czasie wykonywania zabiegu jonoforezy pacjent musi wygodnie usiąść lub się położyć, tak, aby okolica poddawana zabiegowi była łatwo dostępna osobie, która będzie przeprowadzała cały zabieg. W następnej kolejności w miejscu chorobowo zmienionym układa się gazę nasączoną lekiem, na którą układa się podkład z gazy o grubości co najmniej 2 cm, który musi być nasączony roztworem chlorku sodu lub zwykłą wodą. Na taki "kompres" następnie kładzie się elektrodę czynną, zaś elektrodę bierną również na nasączonym podkładzie układa się minimum 3 cm dalej. W następnej kolejności  fizjoterapeuta podłącza prąd i zwiększa jego natężenie do momentu, kiedy pacjent nie zgłosi, że zaczyna odczuwać przyjemne mrowienie. Zabieg może trwać różnie długo, w zależności od wskazań. W czasie jego trwania pacjent nie może się gwałtownie poruszać, a po zakończonym zabiegu  nie powinno się dotykać  miejsca na skórze, w którym była wykonana jonoforeza, aby nie przenieść leku na inne okolice ciała. 

Czy po wykonaniu zabiegu jonoforezy mogą pojawić się objawy niepożądane?

Tak, czasami po wykonaniu zabiegu jonoforezy mogą pojawić się działania niepożądane, jednak na szczęście nie są one częste, a kiedy już się pojawią, to zwykle nie są one mocno nasilone. 

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po wykonaniu zabiegu jonoforozy? 

Czasami zdarza się, że pojawiają się zaczerwienie oraz pieczenie skóry. Może być obecny niewielki obrzęk oraz świąd skóry. Objawy te mogą sugerować, że do zabiegu zostało użyte zbyt duże natężenie prądu lub też, że pacjent ma uczulenie na prąd galwaniczny. Jeśli objawy niepożądane się pojawią będzie to znak, że lepiej jednak zrezygnować u pacjenta z tego rodzaju zabiegów.  

Jakie leki wykorzystywane są do zbiegów jonoforezy? Czy do jej wykonania można użyć jakiejkolwiek substancji?

Nie. Do wykonywania zabiegów jonoforezy można jedynie używać takich leków, które ulegają dysocjacji elektrolitycznej na kationy, czyli jony z ładunkiem dodatnim oraz aniony, czyli jony z ładunkiem ujemnym. 

Jakie leki można użyć? 

Do zabiegu jonoforezy mogą być miedzy innymi wykorzystywane różnego rodzaju preparaty ibuprofenu, ketoprofenu, diklofenaku, piroksykamu czy też chlorku wapnia. Ponadto do zabiegu jonoforezy można też używać preparatów lignokainy, nowokainy czy butapirazolu i naproksenu. W zależności od wskazań leki mogą być jeszcze inne.


Podziel się: