Suchość w jamie ustnej
Maciej Rek

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej (kserostomia) spowodowana jest zmniejszonym lub całkowitym zahamowaniem wydzielania śliny. Powoduje to dyskomfort, utrudnia mówienie, połykanie, używanie protez zębowych, powoduje nieprzyjemny oddech i utrudnia utrzymanie higieny jamy ustnej ze względu na obniżenie pH i sprzyja namnażaniu bakterii. Przewlekła suchość w ustach to dolegliwość często zgłaszana przez ludzi starszych, występuje u 20% ludzi w wieku podeszłym.

Do najczęstszych przyczyn suchości w jamie ustnej zalicza się:

  • stosowanie leków m.in. z grupy przeciwdepresyjnych (SSRI), przeciwwymiotnych, antyhistaminowych, przeciwlękowych, hipotensyjnych, przeciwnowotworowych, czy stosowanych w chorobie Parkinsona.
  • używki – marihuana, metamfetamina
  • radioterapię głowy i szyi – napromieniowanie ślinianek podczas radioterapii często powoduje suchość w jamie ustnej (po dawce 5200 cGy występuje ciężka, nieodwracalna suchość, mniejsze dawki mogą powodować zaburzenie przemijające.
  • choroby układowe takie jak amyloidoza, HIV, sarkoidoza, Zespół Sjogrena, gruźlica, czy niewyrównana cukrzyca.
  • inne – urazy głowy i szyi, infekcje wirusowe, palenie tytoniu

W ocenie klinicznej bardzo ważny jest wywiad, w którym należy ustalić początek choroby, jej przebieg oraz obecność czynników wywołujących, psychogennych lub sytuacyjnych, stan nawodnienia, używki, przyjmowane leki. Jeśli występują objawy suchości w jamie ustnej należy – masując ślinianki podżuchwowe, podjęzykowe i przyuszne obserwować wypływ śliny z ujść przewodów. Należy też zwrócić uwagę na próchnicę zębów, która może występować na brzegach plomb w miejscach nietypowych np. na szyjkach lub wierzchołkach zębów.

Kserostomię rozpoznaje się na podstawie objawów podmiotowych, przedmiotowych i braku wydzielania śliny podczas masażu ślinianek. Nie jest konieczna dalsza diagnostyka, jeśli zaburzenie to występuje wraz z rozpoczęciem stosowania nowego leku i ustąpiło po odstawieniu lub pojawiło się w ciągu kilku tygodni po radioterapii głowy i szyi.

Współwystępowanie suchości oczu, skóry, wysypki, bólów stawów zwłaszcza u kobiet wskazuje na zespół Sjogrena. Zaawansowana próchnica, nieadekwatna do całości obrazu klinicznego jest niekiedy wynikiem zażywania narkotyków, szczególnie metamfetaminy.

Badania dodatkowe:

W przypadkach, w których przyczyna suchości w ustach nie jest jasna, można wykonać tzw. sialometrię, umieszczając specjalne zbiorniczki w okolicach ujść dużych gruczołów ślinowych i stymulując wydzielanie kwasem cytrynowym lub żuciem parafiny. Jeśli istnieje podejrzenie choroby układowej należy wykonać dalsze badania, w tym biopsję gruczołów ślinowych mniejszych i badania w kierunku HIV.

Leczenie zależy od przyczyny. W przypadku suchości w ustach spowodowanych lekami, których nie można zamienić na inne, koryguje się schemat dawkowania, tak, aby szczyt działania leku przypadał w ciągu dnia, ponieważ suchość w ciągu nocy potęguje powstawanie próchnicy. Należy unikać podawania leków podjęzykowo. Chorzy stosujące przyrządy CPAP (w zespole bezdechu sennego) powinny zaopatrzyć się w nawilżacze powietrza.

Do leków, które wspomagają wydzielanie śliny, zalicza się cewimelinę i pilokarpinę. Głównym jednak działaniem niepożądanym tych leków są nudności, wzmożona potliwość, poliurię, napadowe zaczerwienienie twarzy. Korzystne może być częste popijanie niesłodzonych płynów, żucie gum zawierających ksylitol oraz preparatów „sztucznej śliny”. Na wargi i protezy stosuje się wazelinę, aby zmniejszyć suchość, pękanie, bolesność i urazowość błony śluzowej.

Podstawową sprawą jest jednak dokładna higiena jamy ustnej. Pacjenci powinni regularnie czyścić zęby szczoteczką do zębów i nitką dentystyczną. W ciągu dnia natomiast płyn do płukania jamy ustnej. Zaleca się też częste wizyty stomatologiczne. Pacjenci powinni unikać napojów słodkich i kwaśnych, ale również pokarmów drażniących, suchych, pikantnych, bardzo gorących i bardzo zimnych.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Światłowstręt – na czym polega i o czym świadczy? Co robić, gdy się pojawi?

    Światłowstręt jest objawem polegającym na odczuciu bólu i pieczenia oczu podczas patrzenia na źródła światła lub przebywania w nasłonecznionych pomieszczeniach. Światłowstręt nie jest odrębną jednostką chorobową, a objawem choroby, dlatego postępowanie zależne jest od przyczyny nadwrażliwości na światło. Wśród najczęstszych przyczyn światłowstrętu wymienia się zapalenie spojówek, migrenę oraz infekcje wirusowe.  

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

  • Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

    Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij