Suchość w jamie ustnej
Maciej Rek

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej (kserostomia) spowodowana jest zmniejszonym lub całkowitym zahamowaniem wydzielania śliny. Powoduje to dyskomfort, utrudnia mówienie, połykanie, używanie protez zębowych, powoduje nieprzyjemny oddech i utrudnia utrzymanie higieny jamy ustnej ze względu na obniżenie pH i sprzyja namnażaniu bakterii. Przewlekła suchość w ustach to dolegliwość często zgłaszana przez ludzi starszych, występuje u 20% ludzi w wieku podeszłym.

Do najczęstszych przyczyn suchości w jamie ustnej zalicza się:

  • stosowanie leków m.in. z grupy przeciwdepresyjnych (SSRI), przeciwwymiotnych, antyhistaminowych, przeciwlękowych, hipotensyjnych, przeciwnowotworowych, czy stosowanych w chorobie Parkinsona.
  • używki – marihuana, metamfetamina
  • radioterapię głowy i szyi – napromieniowanie ślinianek podczas radioterapii często powoduje suchość w jamie ustnej (po dawce 5200 cGy występuje ciężka, nieodwracalna suchość, mniejsze dawki mogą powodować zaburzenie przemijające.
  • choroby układowe takie jak amyloidoza, HIV, sarkoidoza, Zespół Sjogrena, gruźlica, czy niewyrównana cukrzyca.
  • inne – urazy głowy i szyi, infekcje wirusowe, palenie tytoniu

W ocenie klinicznej bardzo ważny jest wywiad, w którym należy ustalić początek choroby, jej przebieg oraz obecność czynników wywołujących, psychogennych lub sytuacyjnych, stan nawodnienia, używki, przyjmowane leki. Jeśli występują objawy suchości w jamie ustnej należy – masując ślinianki podżuchwowe, podjęzykowe i przyuszne obserwować wypływ śliny z ujść przewodów. Należy też zwrócić uwagę na próchnicę zębów, która może występować na brzegach plomb w miejscach nietypowych np. na szyjkach lub wierzchołkach zębów.

Kserostomię rozpoznaje się na podstawie objawów podmiotowych, przedmiotowych i braku wydzielania śliny podczas masażu ślinianek. Nie jest konieczna dalsza diagnostyka, jeśli zaburzenie to występuje wraz z rozpoczęciem stosowania nowego leku i ustąpiło po odstawieniu lub pojawiło się w ciągu kilku tygodni po radioterapii głowy i szyi.

Współwystępowanie suchości oczu, skóry, wysypki, bólów stawów zwłaszcza u kobiet wskazuje na zespół Sjogrena. Zaawansowana próchnica, nieadekwatna do całości obrazu klinicznego jest niekiedy wynikiem zażywania narkotyków, szczególnie metamfetaminy.

Badania dodatkowe:

W przypadkach, w których przyczyna suchości w ustach nie jest jasna, można wykonać tzw. sialometrię, umieszczając specjalne zbiorniczki w okolicach ujść dużych gruczołów ślinowych i stymulując wydzielanie kwasem cytrynowym lub żuciem parafiny. Jeśli istnieje podejrzenie choroby układowej należy wykonać dalsze badania, w tym biopsję gruczołów ślinowych mniejszych i badania w kierunku HIV.

Leczenie zależy od przyczyny. W przypadku suchości w ustach spowodowanych lekami, których nie można zamienić na inne, koryguje się schemat dawkowania, tak, aby szczyt działania leku przypadał w ciągu dnia, ponieważ suchość w ciągu nocy potęguje powstawanie próchnicy. Należy unikać podawania leków podjęzykowo. Chorzy stosujące przyrządy CPAP (w zespole bezdechu sennego) powinny zaopatrzyć się w nawilżacze powietrza.

Do leków, które wspomagają wydzielanie śliny, zalicza się cewimelinę i pilokarpinę. Głównym jednak działaniem niepożądanym tych leków są nudności, wzmożona potliwość, poliurię, napadowe zaczerwienienie twarzy. Korzystne może być częste popijanie niesłodzonych płynów, żucie gum zawierających ksylitol oraz preparatów „sztucznej śliny”. Na wargi i protezy stosuje się wazelinę, aby zmniejszyć suchość, pękanie, bolesność i urazowość błony śluzowej.

Podstawową sprawą jest jednak dokładna higiena jamy ustnej. Pacjenci powinni regularnie czyścić zęby szczoteczką do zębów i nitką dentystyczną. W ciągu dnia natomiast płyn do płukania jamy ustnej. Zaleca się też częste wizyty stomatologiczne. Pacjenci powinni unikać napojów słodkich i kwaśnych, ale również pokarmów drażniących, suchych, pikantnych, bardzo gorących i bardzo zimnych.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij