Zapalenie otrzewnej
Michał Posmykiewicz

Zapalenie otrzewnej

Zapalenie otrzewnej jest zlokalizowanym lub rozlanym procesem zapalnym, który rozwija się w otrzewnej. Dzieje się to na skutek przedostania się do jamy otrzewnej bakterii lub też niezakażonego płynu ustrojowego.

Czym jest otrzewna?

Otrzewna jest surowiczą błoną, która wyściela ścianę jamy brzusznej i jamę miednicy oraz pokrywa całkowicie lub częściowo położone w tych jamach narządy. Otrzewną można podzielić na dwa rodzaje: jest to zatem otrzewna ścienna, która wyścieła od wewnątrz ściany jamy brzusznej i miednicy oraz otrzewna trzewna, która pokrywa narządy znajadujące się w jamie brzusznej i w miednicy. Zdarzają się sytuacje, w których dochodzi do zapalenia otrzewnej.

Jakie czynniki mogą przyczynić się do powstania zapalenia otrzewnej?

Przede wszystkim za powstanie zapalenia otrzewnej odpowiedzialne są bakterie – mówi się wtedy o bakteryjnym zapaleniu otrzewnej. Jednak zapalenie otrzewnej może też być jałowe (inaczej chemiczne, niebakteryjne zapalenie otrzewnej) – do tego rodzaju zapalenia dochodzi na skutek przedostania się do otrzewnej niezakażonych pyłnów ustrojowych, takich jak krew, żółć czy też enzymy trzustkowe.

W jakich sytuacjach może dojść do zapalenia otrzewnej?

Zdecydowanie najczęściej do zapalenia otrzewnej dochodzi na skutek perforacji, czyli przedziurawienia, ściany przewodu pokarmowego. Kiedy zatem może dojść do perforacji przewodu pokarmowego? Zdarza się, że do pęknięcia ściany przewodu pokramowego i rozwoju zapalenia otrzewnej dochodzi w przebiegu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy – mówi się wtedy o perforacji wrzodu, ponadto zdarza się też perforacja wyrostka robaczkowego w przebiegu jego zapalenia, perforacja uchyłka jelit czy też perforacja guza nowotworowego. Do perforacji na skutek osłabienia ściany jelita pod wpływem procesu zapalnego może też dojść w przebiegu nieswoistych zapaleń jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego – colitis ulcerosa). Zdarza się też, że do perforacji jelita dochodzi pod wpływem błędu jatrogennego – na przykład w przebiegu kolonoskopii może dojść do uszkodzenia ściany jeltia (bardzo rzadkie przypadki). W sytuacji, kiedy dochodzi do przerwania ciągłości ściany przewodu pokarmowego i perforacji, do jamy otrzewnej przedostają się bakterie, które wywołują zapalenie otrzewnej. Zdarzają się też jednak sytuacje, w których bakterie przemieszczają się do jamy otrzewnej, a ciągłość przewodu pokarmowego jest zachowana (nie doszło do perforacji). Taka sytuacja może mieć miejsce w przebiegu niedrożności jelit, w przypadku zapalenia pęcherzyka żółciowego, zapalenia wyrostka robaczkowego, nieswoistych zapaleń jelit oraz zapalenia przydatków. Ponadto, do zapalenia otrzewnej może też doprowadzić uraz, posocznica czy ostre zapalenie trzustki. Zdarza się też, że do zapalenia otrzewnej dochodzi na skutek nieprawidłowo przeprowadzonej z innego powodu operacji na narządach jamy brzusznej. Inną przyczyną zapalenia otrzewnej może też być przebicie się do niej i pęknięcie ropnia, może być to na przykład ropień jajnikowo-jajowodowy, ropień okołonerkowy czy też ropień w przbiegu choroby Leśniowskiego-Crohna. 

Jakie są objawy zapalenia otrzewnej?

W przebiegu zapalenia otrzewnej stan pacjenta jest ciężki. Chory odczuwa silny ból brzucha, który początkowo może być zlokazliowany w miejscu zależnym od czynnika sprawczego, a z biegiem czasu, kiedy dochodzi do rozprzestrzeniania się procesu zapalnego, ból może obejmować coraz większy obszar jamy brzusznej i miednicy. Często obecna jest też gorączka, której towarzyszą dreszcze. Zwykle widoczne jest duże wzdęcie brzucha, pacjent cierpi z powodu nudności i wymiotów, przestaje też oddawać gazy i stolec. Chory zwykle leży nieruchomo, gdyż każdy ruch powoduje nasilenie się bólu. Pacjent zwykle jest blady, zlany zimnym potem, ma suchy język i zapadnięte policzki. W badaniu fizykalnym lekarz stwierdza przede wszystkim obecność objawów otrzewnowych: w badaniu brzucha obecna jest obrona mięśniowa oraz dodatni jest objaw Blumberga- pacjent odczuwa mniejszy ból lub nawet jego brak przy delikatnym uciskaniu brzucha, ból natomiast jest bardzo silny, kiedy badający chorego lekarz odrywa rękę od powłok brzusznych. Ponadto w czasie badania pacjenta, lekarz stwierdza obniżone wartości ciśnienia tętniczego krwi oraz znacznie przyspieszoną czynność serca.

Na jakiej podstawie stawia się rozpoznanie zapalenia otrzewnej?

Zapalenie otrzewnej zwykle można postawić na podstawie samego badania klinicznego, zlecane obrazowe badania dodatkowe potrzebne są jedynie po to, aby potwierdzić diagnozę i znaleźć przyczynę choroby. W miarę potrzeb lekarz może w tej sytuacji zlecić badanie usg jamy brzusznej, badanie rtg oraz tomografię komputerową. Ponadto, ważna jest też ocena morfologii krwi, białka CRP, elektrolitów oraz badania równowagi kwasowo-zasadowej (RKZ) – na tej podstawie wiadomo bowiem, jak duży jest stan zapalny w organizmie oraz jak wyglądają zaburzenia wodno-elektrolitowe.

Jak leczy się zapalenie otrzewnej?

Zapalenie otrzewnej zalicza się do chorób, które ogólnie określa się mianem "ostrego brzucha". Jest to stan zagrażający zdrowiu i życiu pacjenta, który wymaga tak naprawdę natychmiastowej pomocy chirurgicznej i przeprowadzenia operacji. Po wykonaniu badań obrazowych (usg, rtg, tomografia komputerowa) chirurg wie, czego "może spodziewać się" w jamie brzusznej i co wywołało zapalenie otrzewnej, dlatego też po otworzeniu jamy brzusznej od razu stara się usunąć wywołującą chorobę przyczynę. Przed i w czasie zabiegu pacjent wymaga też opieki anestezjologicznej, konieczne jest wyrównanie zagrażających życiu zaburzeń gospodarki wodno- elektrolitowej. Poza tym w czasie operacji lekarz anestezjolog cały czas musi monitorować u pacjenta ciśnienie tętnicze krwi, tętno oraz oddech.  Po wykonaniu zabiegu operacyjnego pacjent wymaga dożylnego podawania antybiotyków o szerokim spektrum działania. Poza tym, w kilku następnych dobach po operacji należy systematycznie kontrolować parametry stanu zapalnego (CRP oraz poziom leukocytozy, aby mieć pewność, że w jamie brzusznej na pewno nie ma juz żadnego zakażenia. W zależności od stanu klinicznego pacjenta, jest on wypisywany do domu najwcześniej po tygodniu od wykonania zabiegu operacyjnego, w domu pacjent stopniowo będzie wracał do pełnej sprawności sprzed operacji.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przewiane ucho – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Czy po wieczornym spacerze odczuwasz ból lub słyszysz szum w uszach? To może być przyczyna przewianego ucha. Przypadłość ta dotyczy wszystkich osób, zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej jednak pojawia się u dzieci do 6. roku życia. Jakie są przyczyny przewianego ucha? Jak leczyć przewiane ucho domowymi sposobami?  Kiedy udać się do laryngologa? Podpowiadamy.

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Omicron – zidentyfikowano kolejną odmianę koronawirusa SARS-CoV-2

    Liczba zakażeń SARS-CoV-2 w Republice Południowej Afryki gwałtownie wzrosła w ostatnich tygodniach, co zbiegło się z wykryciem kolejnego wariantu wirusa. Omikron cechuje nagromadzenie mutacji, które mogą budzić niepokój, jednak na tym etapie nie wiadomo, jak te zmiany rzeczywiście wpłyną na właściwości tego wariantu koronawirusa. Pierwszych informacji o obrazie klinicznym zakażenia, jakie wywołuje, możemy spodziewać się już w najbliższych dniach.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zespół stresu popandemicznego – czym jest? W jaki sposób się objawia?

    Aktualnie „zespół stresu popandemicznego” nie jest ujęty w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jednak niewykluczone, że wkrótce tam trafi, gdyż coraz więcej osób potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry w wyniku sytuacji związanej z pandemią. Trwa na ten temat globalna dyskusja ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym.

  • Molnupiravir – przełomowy lek na COVID-19 dostępny w Polsce już w grudniu

    Molnupiravir to lek, który powstrzymuje namnażanie się koronawirusa SARS-CoV-2 w organizmie, według producenta koncernu – Merck i Ridgeback Biotherapeutics. Tabletka ma znaczny potencjał kliniczny i obniża prawdopodobieństwo hospitalizacji oraz śmierci z powodu COVID-19, nawet o 50%. Już niebawem farmaceutyk będzie dostępny w naszym kraju.

  • Nowe antybiotyki – powstaną poprzez edycję genów

    Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze odkryli nową drogę do produkcji złożonych antybiotyków wykorzystujących edycję genów do manipulacji kluczowymi enzymami bakteryjnymi, a tym samym ścieżek prowadzących do powstawania leków. Odkrycie może utorować drogę nowej generacji antybiotyków, które będą skuteczne w walce z lekoopornymi patogenami.

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij