Zapalenie otrzewnej

Zapalenie otrzewnej jest zlokalizowanym lub rozlanym procesem zapalnym, który rozwija się w otrzewnej. Dzieje się to na skutek przedostania się do jamy otrzewnej bakterii lub też niezakażonego płynu ustrojowego.

Czym jest otrzewna?

Otrzewna jest surowiczą błoną, która wyściela ścianę jamy brzusznej i jamę miednicy oraz pokrywa całkowicie lub częściowo położone w tych jamach narządy. Otrzewną można podzielić na dwa rodzaje: jest to zatem otrzewna ścienna, która wyścieła od wewnątrz ściany jamy brzusznej i miednicy oraz otrzewna trzewna, która pokrywa narządy znajadujące się w jamie brzusznej i w miednicy. Zdarzają się sytuacje, w których dochodzi do zapalenia otrzewnej.

Jakie czynniki mogą przyczynić się do powstania zapalenia otrzewnej?

Przede wszystkim za powstanie zapalenia otrzewnej odpowiedzialne są bakterie – mówi się wtedy o bakteryjnym zapaleniu otrzewnej. Jednak zapalenie otrzewnej może też być jałowe (inaczej chemiczne, niebakteryjne zapalenie otrzewnej) – do tego rodzaju zapalenia dochodzi na skutek przedostania się do otrzewnej niezakażonych pyłnów ustrojowych, takich jak krew, żółć czy też enzymy trzustkowe.

W jakich sytuacjach może dojść do zapalenia otrzewnej?

Zdecydowanie najczęściej do zapalenia otrzewnej dochodzi na skutek perforacji, czyli przedziurawienia, ściany przewodu pokarmowego. Kiedy zatem może dojść do perforacji przewodu pokarmowego? Zdarza się, że do pęknięcia ściany przewodu pokramowego i rozwoju zapalenia otrzewnej dochodzi w przebiegu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy – mówi się wtedy o perforacji wrzodu, ponadto zdarza się też perforacja wyrostka robaczkowego w przebiegu jego zapalenia, perforacja uchyłka jelit czy też perforacja guza nowotworowego. Do perforacji na skutek osłabienia ściany jelita pod wpływem procesu zapalnego może też dojść w przebiegu nieswoistych zapaleń jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego – colitis ulcerosa). Zdarza się też, że do perforacji jelita dochodzi pod wpływem błędu jatrogennego – na przykład w przebiegu kolonoskopii może dojść do uszkodzenia ściany jeltia (bardzo rzadkie przypadki). W sytuacji, kiedy dochodzi do przerwania ciągłości ściany przewodu pokarmowego i perforacji, do jamy otrzewnej przedostają się bakterie, które wywołują zapalenie otrzewnej. Zdarzają się też jednak sytuacje, w których bakterie przemieszczają się do jamy otrzewnej, a ciągłość przewodu pokarmowego jest zachowana (nie doszło do perforacji). Taka sytuacja może mieć miejsce w przebiegu niedrożności jelit, w przypadku zapalenia pęcherzyka żółciowego, zapalenia wyrostka robaczkowego, nieswoistych zapaleń jelit oraz zapalenia przydatków. Ponadto, do zapalenia otrzewnej może też doprowadzić uraz, posocznica czy ostre zapalenie trzustki. Zdarza się też, że do zapalenia otrzewnej dochodzi na skutek nieprawidłowo przeprowadzonej z innego powodu operacji na narządach jamy brzusznej. Inną przyczyną zapalenia otrzewnej może też być przebicie się do niej i pęknięcie ropnia, może być to na przykład ropień jajnikowo-jajowodowy, ropień okołonerkowy czy też ropień w przbiegu choroby Leśniowskiego-Crohna. 

Jakie są objawy zapalenia otrzewnej?

W przebiegu zapalenia otrzewnej stan pacjenta jest ciężki. Chory odczuwa silny ból brzucha, który początkowo może być zlokazliowany w miejscu zależnym od czynnika sprawczego, a z biegiem czasu, kiedy dochodzi do rozprzestrzeniania się procesu zapalnego, ból może obejmować coraz większy obszar jamy brzusznej i miednicy. Często obecna jest też gorączka, której towarzyszą dreszcze. Zwykle widoczne jest duże wzdęcie brzucha, pacjent cierpi z powodu nudności i wymiotów, przestaje też oddawać gazy i stolec. Chory zwykle leży nieruchomo, gdyż każdy ruch powoduje nasilenie się bólu. Pacjent zwykle jest blady, zlany zimnym potem, ma suchy język i zapadnięte policzki. W badaniu fizykalnym lekarz stwierdza przede wszystkim obecność objawów otrzewnowych: w badaniu brzucha obecna jest obrona mięśniowa oraz dodatni jest objaw Blumberga- pacjent odczuwa mniejszy ból lub nawet jego brak przy delikatnym uciskaniu brzucha, ból natomiast jest bardzo silny, kiedy badający chorego lekarz odrywa rękę od powłok brzusznych. Ponadto w czasie badania pacjenta, lekarz stwierdza obniżone wartości ciśnienia tętniczego krwi oraz znacznie przyspieszoną czynność serca.

Na jakiej podstawie stawia się rozpoznanie zapalenia otrzewnej?

Zapalenie otrzewnej zwykle można postawić na podstawie samego badania klinicznego, zlecane obrazowe badania dodatkowe potrzebne są jedynie po to, aby potwierdzić diagnozę i znaleźć przyczynę choroby. W miarę potrzeb lekarz może w tej sytuacji zlecić badanie usg jamy brzusznej, badanie rtg oraz tomografię komputerową. Ponadto, ważna jest też ocena morfologii krwi, białka CRP, elektrolitów oraz badania równowagi kwasowo-zasadowej (RKZ) – na tej podstawie wiadomo bowiem, jak duży jest stan zapalny w organizmie oraz jak wyglądają zaburzenia wodno-elektrolitowe.

Jak leczy się zapalenie otrzewnej?

Zapalenie otrzewnej zalicza się do chorób, które ogólnie określa się mianem "ostrego brzucha". Jest to stan zagrażający zdrowiu i życiu pacjenta, który wymaga tak naprawdę natychmiastowej pomocy chirurgicznej i przeprowadzenia operacji. Po wykonaniu badań obrazowych (usg, rtg, tomografia komputerowa) chirurg wie, czego "może spodziewać się" w jamie brzusznej i co wywołało zapalenie otrzewnej, dlatego też po otworzeniu jamy brzusznej od razu stara się usunąć wywołującą chorobę przyczynę. Przed i w czasie zabiegu pacjent wymaga też opieki anestezjologicznej, konieczne jest wyrównanie zagrażających życiu zaburzeń gospodarki wodno- elektrolitowej. Poza tym w czasie operacji lekarz anestezjolog cały czas musi monitorować u pacjenta ciśnienie tętnicze krwi, tętno oraz oddech.  Po wykonaniu zabiegu operacyjnego pacjent wymaga dożylnego podawania antybiotyków o szerokim spektrum działania. Poza tym, w kilku następnych dobach po operacji należy systematycznie kontrolować parametry stanu zapalnego (CRP oraz poziom leukocytozy, aby mieć pewność, że w jamie brzusznej na pewno nie ma juz żadnego zakażenia. W zależności od stanu klinicznego pacjenta, jest on wypisywany do domu najwcześniej po tygodniu od wykonania zabiegu operacyjnego, w domu pacjent stopniowo będzie wracał do pełnej sprawności sprzed operacji.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus