Potworniak i inne nowotwory germinalne jajnika

Potworniak należy do grupy germinalnych nowotworów jajnika, co oznacza, że rozwija się on z pierwotnej komórki płciowej płodowej gonady. Potworniak najczęściej występuje u młodych kobiet, zwykle pomiędzy 20 a 30 rokiem życia. Zwykle potworniak lokalizuje się w prawym jajniku, jednak może zdarzyć się też obustronna lokalizacja guza. Zwykle guzy nie są złośliwe, jednak niestety potworniak, choć rzadko, może charakteryzować się dużą złośliwością.

Jak można podzielić potworniaki?

Potworniaki można podzielić na potworniaki dojrzałe i niedojrzałe.
  • Potworniak dojrzały torbielowaty
Potworniak dojrzały torbielowaty jest guzem najczęściej rozpoznawanym wśród nowotworów germinalnych. Stanowi on około 20% wszystkich nowotworów jajnika. W około 80% przypadków występuje u kobiet pomiędzy 20 a 30 rokiem życia, natomiast tylko 10% tego rodzaju guzów rozwija się u kobiet po menopauzie. Czy potworniak dojrzały jest złośliwy? Zazwyczaj potworniak dojrzały nie jest złośliwy, zaledwie 1-2 % tego rodzaju guzów ulega zezłośliwieniu i to zwykle u starszych kobiet. Najczęściej spotykaną odmianą potworniaka dojrzałego jest torbiel skórzasta, która powstaje głównie z naskórka i jego struktur. Torbiel skórzasta zawiera w pełni ukształtowane włosy, wydzielające łój naskórkowe gruczoły łojowe, gruczoły potowe, a czasami również zdeformowane zęby. Leczenie potworniaka dojrzałego torbielowatego polega na usunięciu guza, a rokowanie jest dobre.
  • Potworniak dojrzały lity
Innym rodzajem potworniaka dojrzałego jest potworniak lity. Jest on zbudowany z dojrzałych tkanek wszystkich trzech listków zarodkowych. Może być on też jednotkankowy, np. tzw. wole jajnika produkujące hormony tarczycy lub rakowiak wydzielający serotoninę. Potworniaki dojrzałe lite są rozpoznawane bardzo rzadko. W nowotworach jednotkankowych, przy dużej dojrzałości, mogą występować objawy zaburzeń pracy tarczycy lub też objawy związane z dużą produkcją serotoniny, czyli uderzenia gorąca, duszność, tachykardia. Zakres leczenia potworniaka dojrzałego litego zależy od wieku chorej pacjentki, w przypadku kobiet młodych leczenie polega na usunięciu guza, zaś w przypadku kobiet starszych leczenie jest bardziej radykalne. 
  • Potworniak niedojrzały
Potworniaki niedojrzałe stanowią zaś trzecią co do częstości grupę nowotworów złośliwych rozwijających się z pierwotnej komórki płciowej i 25% nowotworów złośliwych jajnika rozpoznawanych u dziewcząt poniżej 15 roku życia. Potworniak niedojrzały zbudowany jest z tkanek pochodzących ze wszystkich trzech listków zarodkowych: ektodermy, mezodermy i endodermy. Stopień dojrzałości komórek nowotworowych może być różny i od tego zależy złośliwość guza. Im mniej dojrzałe są komórki nowotworowe, tym przebieg nowotworu jest bardziej złośliwy i odwrotnie: im komórki są bardziej dojrzałe, tym nowotwór jest bardziej łagodny. Jak wygląda leczenie potworniaka niedojrzałego? Leczenie jest operacyjne, a zakres zabiegu uzależniony jest od stopnia zaawansowania procesu nowotworowego ocenianego po otworzeniu jamy brzusznej oraz wyniku doraźnego badania histopatologicznego. Po wykonaniu zabiegu operacyjnego stosuje się leczenie uzupełniające, którym jest chemioterpia. Rokowanie w przypadku potworniaka niedojrzałego jest poważne. 

Czy potworniaki dają jakieś objawy?

Bardzo często zdarza się, że potworniaki, zarówno dojrzałe, jak i niedojrzałe, nie dają żdanych objawów, a zmiany są przypadkowo wykrywane w rutynowo wykonywanym badaniu usg. W sytuacji, kiedy guz nie jest długo wykrywany, zaczyna zwiększać swoje wymiary i wtedy mogą pojawiać się mało specyficzne objawy, jak uczucie dyskomfortu w podbrzuszu, pobolewanie jamy brzusznej czy nudności. Bardzo rzadko zdarzają się krwawienia międzymiesiączkowe.

Jakie inne nowotwory germinalne mogą się rozwinąć w jajnikach kobiet?

  • Rozrodczak
Innym nowotworem germinalnym, który jest najczęstszym nowotworem złośliwym w tej grupie nowotworów, jest rozrodczak, czyli dysgerminoma. Bardzo często ten rodzaj nowotworu rozwija się też u kobiet ciężarnych. Chociaż dysgerminoma jest nowotworem złośliwym, to jednak na szczęście dynamika jego rozwoju nie jest duża i większa część guzów jest wykrywana w pierwszym stopniu zaawansowania nowotworu. Leczenie polega na całkowitym wycięciu macicy wraz z przydatkami. Po operacji konieczne jest leczenie uzupełniające za pomocą promieni jonizujących - rozrodczak jest jedynym nowotworem wśród nowotworów germinalnych, który jest wrażliwy na radioterapię. U młodych kobiet, którym zależy na urodzeniu dziecka, jeżeli guz nie ma większej średnicy niż 10 cm, ma nieuszkodzoną i gładką  torebkę, można się zdecydować na usunięcie samego guza. Niestety, w przypadku rozrodczaka rokowanie jest złe. 
  • Nowotwór pęcherzyka żółtkowego
Innym nowotworem germinalnym jest nowotwór pęcherzyka żółtkowego. Nowotwór ten jest niestety bardzo złośliwy, w związku z czym bardzo szybko daje przerzuty drogą naczyń chłonnych do śródpiersia, jak również szybko nacieka na narządach jamy brzusznej. Nowotwór pęcherzyka żółtkowego występuje zwykle u młodych kobiet, bardzo rzadko jest spotykany u kobiet po 40 roku życia. Guz ten wytwarza alfa- fetoproteinę (AFP), co umożliwia monitorowanie jego leczenia i kontrolę. Leczenie nowotworu pęcherzyka żółtkowego polega na całkowitym wycięciu macicy wraz z przydatkami. Następnie stosowane jest leczenie uzupełniające pod postacią chemioterapii. 
Do bardzo rzadko występujących nowotworów germinalnych zalicza się również raka zarodkowego, polyembryomę, raka kosmówki (pierwotny rak w jajniku, niezwiązany z ciążą) oraz nowotwory mieszane z pierwotnej komórki płciowej. Wszystkie te nowotwory występują zwykle u młodych dziewcząt i młodych kobiet. Przebieg kliniczny jest zwykle bardzo złośliwy, a rokowanie jest niestety złe. Leczenie polega na zabiegu operacyjnym z następczą chemio- lub radioterapią
Ponieważ nowotwory germinalne rozwijają się zwykle bardzo podstępnie, nie dając żadnych charakterystycznych objawów, bardzo ważne jest, aby kobiety regularnie wykonywały usg jamy brzusznej z dokładną oceną narządu rodnego. Dzięki temu mozna szybko wykryć ewentulaną zmianę i równie szybko włączyć właściwe leczenie.

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus