Grafika przedstawiająca potworniaka jajnika
Patryk Jasielski

Potworniak i inne nowotwory germinalne jajnika

Potworniaki u kobiet powstają zazwyczaj w obrębie jajników i są nazywane także torbielą skórzastą, czyli dermoidem jajnika. Większość potworniaków zarówno dojrzałych, jak i niedojrzałych nie powoduje żadnych objawów. Są one wówczas zwykle wykrywane przypadkowo podczas badania USG czy tomografii komputerowej wykonywanych z innego powodu. Jakie są przyczyny powstawania potworniaka jajnika i jak się go leczy?

  1. Co to jest potworniak? Przyczyny powstania nowotworu germinalnego jajnika
  2. Potworniaki jajnika – rodzaje nowotworu
  3. Potworniak jajnika – objawy i powikłania
  4. Potworniak jajnika – leczenie i rokowania

Nowotwory germinalne jajnika stanowią zróżnicowana grupę chorób i wywodzą się z komórek macierzystych embrionalnych gonad. Mogą one być zarówno łagodne, jak i złośliwe. Wywołują różne objawy, a część z nich wydziela hormony. Jednym z bardziej interesujących nowotworów germinalnych jest potworniak jajnika.

Co to jest potworniak? Przyczyny powstania nowotworu germinalnego jajnika

Jak już wspomniano, potworniak jest nowotworem germinalnym, który powstaje z komórek macierzystych mających zdolność do przekształcenia się w tkanki z wszystkich listków zarodkowych (ektodermy, mezodermy i endodermy). Mówiąc prościej, mogą „przekształcić się" czy zróżnicować się w komórki każdego rodzaju, teoretycznie zastępując dowolną tkankę, która uległa uszkodzeniu.

Biorąc pod uwagę te właściwości, jest możliwe, aby w obrębie guza potworniaka mogły powstawać zęby, fragmenty kości, włosy, ale także tkanka gruczołowa przypominająca tarczyce czy nadnercza, przez co mogą mieć wpływ na gospodarkę hormonalną organizmu.

Potworniaki u kobiet powstają zazwyczaj w obrębie jajników i są nazywane także torbielą skórzastą, czyli dermoidem jajnika (takie guzy stanowią nawet 95% wszystkich potworniaków). Potworniak może powstać w każdym miejscu w organizmie m.in. w jamie brzusznej. Potworniaki jajnika występują najczęściej między 20. a 30. rokiem życia. Dużo z nich nigdy nie zostaje zdiagnozowanych. Przyczyny rozwoju tego nowotworu nie są znane. Prawdopodobnie jest to związane z wystąpieniem „błędów" podczas migracji komórek macierzystych w czasie rozwoju wewnątrzmacicznego płodu. Część z tych komórek pod wpływem mutacji genetycznych zaczyna się dzielić i różnicować w niewłaściwym miejscu i w taki sposób powstaje potworniak.

Potworniaki jajnika – rodzaje nowotworu

Nowotwór potworniak można podzielić ze względu na jego budowę oraz stopień złośliwości. Wyróżnia się dwa główne typy tego guza – potworniak dojrzały jajnika i potworniak niedojrzały. W obrębie tego pierwszego są rozróżniane jeszcze dwa podtypy – potworniak dojrzały torbielowaty i lity.

Potworniak dojrzały torbielowaty

Stanowi najczęściej rozpoznawany typ potworniaka i jest uznawany za najczęstszy nowotwór germinalny jajnika. Składa się z dojrzały komórek wszystkich trzech listków zarodkowych, a więc w jego obrębie można stwierdzić tkanki takie jak zęby, kości, mięśnie, włosy czy łój. Jest zazwyczaj nowotworem łagodnym, otoczonym przez łącznotkankową torebkę. Jego najczęstszą odmianą jest torbiel skórzasta, zwana dermoidem na jajniku, która zawiera tylko wytwory naskórka, a więc włosy, zęby, paznokcie, gruczoły łojowe i potowe.

Potworniak dojrzały lity

Stanowi drugi podtyp potworniaka dojrzałego. Jest rozpoznawany bardzo rzadko. Może również zawierać tkanki z wszystkich trzech listków zarodkowych. Dość charakterystycznym typem tego guza jest potworniak lity zbudowany z aktywnej hormonalnie tkanki tarczycy, zwany (łac.) struma ovaris. Wydziela on hormony, a więc może powodować objawy nadczynności tarczycy.

Potworniak niedojrzały

Od poprzednich typów potworniaka różni się przede wszystkim tym, że jego komórki nie tworzą żadnych konkretnych tkanek (pozostają na niskim poziomie zróżnicowania). Jest uznawany za nowotwór złośliwy. Stanowi nawet do 20% wszystkich złośliwych zmian na jajniku u kobiet poniżej 20. roku życia. Nie wytwarza torebki (nie jest torbielą) otaczającej zmienione tkanki. Szybko rośnie i może dawać przerzuty.

Powiązane produkty

Potworniak jajnika – objawy i powikłania

Większość potworniaków zarówno dojrzałych, jak i niedojrzałych nie powoduje żadnych objawów. Są one wówczas zwykle wykrywane przypadkowo podczas badania USG czy tomografii komputerowej wykonywanych z innego powodu. Dolegliwości zazwyczaj są powodowane przez duży potworniak, który uciska sąsiednie struktury. Obserwuje się wówczas uczucie pełności i ból, lokalizujący się w podbrzuszu i w obrębie brzucha. Jest on zwykle tępy i ma charakter ciągły. Bolesność pojawia się niekiedy podczas oddawania moczu i/lub stolca.

Inne stwierdzane dolegliwości związane z potworniakiem jajnika to:

  • zaparcia,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • wzdęcia,
  • powiększanie się obwodu brzucha,
  • częste oddawanie moczu,
  • niestrawność, nudności i wymioty,
  • objawy nadczynności tarczycy.

Potworniak jajnika może dawać różne objawy, zależy to m.in. od jego rozmiaru i lokalizacji. Duży guz uciskając drogi moczowe lub jelita, może prowadzić do zatrzymania moczu czy stolca. Ciężkim powikłaniem, wymagającym pilnej operacji jest skręt lub pęknięcie jajnika z potworniakiem. Grozi to ostrym zapaleniem otrzewnej. Za powikłanie tego nowotworu można uznać także objawy nadczynności tarczycy, wywołane przez aktywność hormonalną guza.

Potworniak jajnika – leczenie i rokowania

W leczeniu potworniaka jajnika podstawę stanowi wycięcie go podczas operacji. Część pacjentek może mieć wątpliwości, kiedy należy go operować i czy czas pomiędzy rozpoznaniem potworniaka jajnika a operacją może być wydłużony. Przy braku przeciwwskazań należy usunąć guza jak najszybciej. Wynika to zarówno z ryzyka wystąpienia groźnych powikłań, jak i zagrożenia powiększaniem się lub zezłośliwieniem zmiany. Mały potworniak będzie zdecydowanie łatwiejszy do usunięcia niż duży i zaniedbany guz. W przypadku potworniaka złośliwego leczenie operacyjne uzupełnia się chemioterapią i/lub radioterapią.

Jeżeli potworniak jest łagodny i szybko usunięty po rozpoznaniu, wówczas rokowanie jest bardzo dobre – uzyskuje się trwałe wyleczenie. W złośliwych potworniakach jajnika rokowania zależą od stopnia zaawansowania i stanu ogólnego pacjentki.
  1. Ginekologia i położnictwo, pod red. Bręborowicz G. Poznań 2015.
  2. Schmidt D, Kommoss F. Teratome des Ovars. Klinisch-pathologische Unterschiede zwischen unreifen und reifen Teratomen [Teratoma of the ovary. Clinical and pathological differences between mature and immature teratomas]. Pathologe. 2007; 28(3): 203-8.
  3. Peterson CM, Buckley C, Holley S et al. Teratomas: a multimodality review. Curr Probl Diagn Radiol. 2012; 41(6): 210-9.
  4. Ahmed A, Lotfollahzadeh S. Cystic Teratoma. 2021. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan–. PMID: 33231995.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij