Uszkodzenie stożka rotatorów

Kłujący ból przedniej powierzchni barku, ograniczający jego funkcje i często nasilający się w nocy może być objawem uszkodzenia stożka rotatorów, czyli kompleksu ścięgien odpowiadających w znacznym stopniu za ruchy ramienia. Do jego uszkodzenia mogą doprowadzić procesy przewlekłe, ale także krótkotrwałe bodźce powodujące uraz ww. okolicy. Dolegliwości związane z chorobą stożka rotatorów mogą dotyczyć osób w każdym wieku - zarówno tych młodych, aktywnych życiowo sportowców, jak i osób starszych, prowadzących „leniwy” tryb życia”.

Czym więc jest uraz o nazwie: uszkodzenie stożka rotatorów?

Anatomia

Stożek rotatorów, nazywany również pierścieniem rotatorów, to grupa płaskich ścięgien, połączonych ze sobą i pokrywających przód, tył oraz górną powierzchnię stawu ramienno-łopatkowego. Ścięgna tworzące stożek rotatorów są także istotną częścią czterech mięśni (m. nadgrzebieniowego, m. podgrzebieniowego, m. podłopatkowego oraz  m. obłego mniejszego) mających swoje przyczepy na łopatce. Podczas skurczu tych mięśni dochodzi do pociągnięcia ścięgien stożka rotatorów, a w konsekwencji tego do ruchu odwodzenia, rotacji zewnętrznej i wewnętrznej w obrębie ramienia.

Mięsień nadgrzebieniowy to mięsień trójkątnego kształtu, położony z jednej strony w dole nadgrzebieniowym łopatki, a z drugiej mający swój przyczep (za pośrednictwem ścięgna) na powierzchni górnej guzka większego kości ramiennej i torebki stawowej. Odwodzi on ramię i napina torebkę stawową. Unerwiony jest przez nerw nadłopatkowy.

Mięsień podgrzebieniowy położony jest z jednej strony w dole podgrzebieniowym, a z drugiej strony poprzez ścięgno kończy się na guzku większym kości ramiennej. Obraca ramię na zewnątrz oraz napina torebkę stawową. Unerwiony jest przez nerw nadłopatkowy.

Mięsień podłopatkowy zaczyna się na całej powierzchni żebrowej łopatki. Jego silne ścięgno biegnie pod wyrostkiem kruczym łopatki i przyczepia się do guzka mniejszego kości ramiennej. Obraca do wewnątrz i przywodzi ramię, a także napina torebkę stawową. Unerwiony jest przez nerwy podłopatkowe.

Mięsień obły mniejszy biegnie wzdłuż dolnego brzegu mięśnia podgrzebieniowego. Rozpoczyna się m.in. od brzegu bocznego łopatki, a kończy na guzku większym kości ramiennej oraz torebce stawowej.

Przyczyny

Do uszkodzenia stożka rotatorów może dojść nagle w wyniku urazu, jednorazowego nadmiernego rozciągnięcia czy też powtarzających się i sumujących przeciążeń (np. w wyniku wielokrotnego wykonywania tych samych ruchów) w obrębie ścięgien budujących stożek rotatorów. Do choroby stożka rotatorów może prowadzić również proces przewlekły, kiedy to uszkodzenie rozwija się powoli i początkowo bezobjawowo. Jest ono związane z naturalnym procesem starzenia i zużywania się tkanek miękkich w obrębie układu ruchu.

Do powyższego procesu przyczynić się może:

  • pogorszenie unaczynienia, mikrokrążenia w okolicy mięśni i ścięgien stożka rotatorów,
  • zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kostnych elementów stawu barkowego,
  • choroby współistniejące,
  • nadmierna ruchomość stawu,
  • konflikt podbarkowy, wywołany ciasnotą podbarkową - konflikt barkowy powstaje na skutek przewlekłego ucisku struktur (tkanek miękkich) znajdujących się w przestrzeni podbarkowej (która znajduje się pomiędzy wyrostkiem barkowym łopatki, a głową kości ramiennej), gdzie dochodzi do zmniejszenia się jej wymiarów oraz wzrostu ciśnienia (tzw. ciasnota podbarkowa).

Uszkodzenie stożka rotatorów można podzielić na typy wg Lefferta i Rowe’a:

  • przerwanie horyzontalne lub poprzeczne, które dotyczy przede wszystkim mięśnia nadgrzebieniowego, rzadziej podgrzebieniowego i podłopatkowego; przerwania podłużne o dług.  1-4 cm, które odsłania głowę kości ramiennej
  • przerwanie podłużne i poprzeczne z rozejściem się włókien oraz z powstaniem ubytków we włóknach
  • masywne przerwanie stożka rotatorów wraz z przykurczem mięśni oraz rozległym odsłonięciem głowy kości ramiennej. Wszystkie mięśnie stożka rotatorów ulegają uszkodzeniu.

Objawy

Najczęstszą dolegliwością zgłaszaną przez osoby dotknięte uszkodzeniem stożka rotatorów jest ból zlokalizowany w okolicy szczytu/przodu barku, a także na zewnętrznej powierzchni ramienia. Ból ma charakter kłujący, często nasilający podczas unoszenia ramienia. Poza tym dolegliwości bólowe bardzo często narastają w nocy - są tak silne że nie pozwalają zasnąć lub mogą przerywać sen. Może pojawić się również osłabienie siły mięśniowej, zmniejszenie zakresu ruchomości ramienia, a w przypadku całkowitego zerwania stożka może dojść do całkowitego braku możliwości jego uniesienia. Poza tym uszkodzeniu stożka rotatorów może towarzyszyć obrzęk stawu, tkliwość w okolicy wyrostka barkowego, asymetria barku na skutek zaników mięśnia nadgrzebieniowego, podgrzebieniowego i naramiennego, a także uczucie niestabilności stawu ramiennego.

Diagnostyka i leczenie

Rozpoznanie uszkodzenia w obrębie stożka rotatorów wymaga zebrania dokładnego wywiadu oraz badania lekarskiego, a także wykonania badań dodatkowych - szczególnie badań obrazowych. Zdjęcie RTG okolicy stawu barkowego obrazuje anatomię, a także patologie kości wchodzących w skład barku. USG, a przede wszystkim rezonans magnetyczny (MRI) pozwala z kolei ocenić stan tkanek miękkich (ścięgien i mięśni) okolicy barku (w tym elementy budujące pierścień rotatorów). Należy jednak pamiętać, że żadne z wymienionych badań wykonane samodzielnie nie daje jednoznacznej odpowiedzi co do oceny uszkodzenia stożka rotatorów - dużo większą wiedzę daje kombinacja tych badań. Metoda leczenia uzależniona jest od stopnia uszkodzenia stożka rotatorów. Jeśli uraz jest niewielki i obejmuje lekkie naciągnięcie lub przeciążenie ścięgna to dolegliwości mają tendencję do szybkiego, a nawet samoistnego ustępowania. W czasie trwania dolegliwości związanych z uszkodzeniem niewielkiego stopnia zaleca się odciążenie ww. okolicy oraz stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych. W miarę ustępowania dolegliwości, pod fachowym okiem fizjoterapeuty, można wspomóc się rehabilitacją, która często pomaga dodatkowo zmniejszyć zapalenie oraz odzyskać pełną funkcję w dotkniętych chorobą elementach stożka rotatorów. Jeśli natomiast ból jest uporczywy i trwa długo, koniecznie trzeba udać się do ortopedy, który na podstawie dotychczasowych badań oraz wyników dotychczasowego leczenia ustali dalsze postępowanie. Wskazaniem do zabiegu operacyjnego jest przede wszystkim nieskuteczne leczenie zachowawcze, ale także świeży i ostry uraz z rozległym uszkodzeniem ścięgien stożka rotatorów, czy też znaczne obniżenie siły mięśniowej i zakresu ruchu stawu ramiennego. Pomimo leczenia operacyjnego, rehabilitacja (zarówno przed zabiegiem jak i po zabiegu) jest kluczowym elementem w powrocie kończyny górnej do pełnej sprawności.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus