Hiperseksualność - mechanizmy uzależnienia

Hiperseksualność (hiperlibidemia) u kobiet nazywana nimfomanią, u mężczyzn satyryzmem jest zespołem zaburzeń, związanych z utratą kontroli nad ilością snutych fantazji oraz zachowań seksualnych, pozbawionych więzi emocjonalnych, realizowanych w celu regulacji nastroju.

Objawy hiperseksualności

  • objawy uzależnienia
  • nadmierne nasilenie potrzeb seksualnych i przymus ich realizacji
  • zaburzenie hamowania impulsów popędowych
  • obsesyjne myśli i kompulsywne zachowania seksualne
  • brak satysfakcji bądź krótka satysfakcja, mimo częstych zachowań seksualnych
  • seks z wieloma partnerami, często anonimowymi
  • zmiany w zakresie preferencji seksualnych i dysfunkcje seksualne (ekshibicjonizm, molestowanie, sadyzm, masochizm i inne ryzykowne praktyki seksualne)
  • nadmierna masturbacja (nawet mimo obecności partnerów seksualnych)
  • nadmierne korzystanie z pornografii, usług seksualnych, czatów erotycznych itp.
  • utrata zdolności do tworzenia bliskiej, bezpiecznej więzi, brak emocjonalnego zaangażowania w relacjach seksualnych, nieudane związki

Psychologiczne mechanizmy wysokiej aktywności seksualnej

  • Negatywna postawa wobec płci przeciwnej - współżycie seksualne staje się aktem pogardy i agresji. Bywa wyrazem zemsty za dawne przeżycia seksualne, zdradę, lekceważenie czy krytyczną ocenę sprawności seksualnej.

  • Seks bywa używany jako sposób na rozładowanie napięcia czy zmniejszenia lęku, co nie tylko nie tylko nie rozwiązuje faktycznych trudności, lecz dodatkowo staje się źródłem niepokoju.

  • Poczucie niepewności w roli seksualnej, kompleksy powodują ciągłe sprawdzanie się w roli partnera seksualnego, atrakcyjności seksualnej. Duża liczba partnerów tylko na chwilę podnosi przekonanie o poczuciu atrakcyjności, tylko na chwilę zmniejsza lęk dotyczący własnej atrakcyjności czy seksualnej tożsamości.

  • Niskie poczucie własnej wartości, niska samoocena, poczucie niskiej skuteczności, zaradności również mogą być przyczyną wysokiej aktywności seksualnej, stając się namiastką sukcesów i powodzenia w innych, niedostępnych dziedzinach.

  • Urazy seksualne z przeszłości na skutek kazirodczych doświadczeń, uwiedzenia, złego traktowania przez pierwszego partnera seksualnego mogą prowokować działania o świadomej lub podświadomej potrzebie ukarania drugiej płci. Prowokacja seksualna ma na celu polowanie, zdobycie partnera, bawienie się jego kosztem i porzucenie.

  • Doświadczenia seksualne związane z seksu grupowego mogą sprzyjać mnożeniu partnerów seksualnych i taktowaniu współżycia wyłącznie dla zabawy.

Mechanizmy uzależnienia

Za kluczowe aspekty nawykowego zachowania seksualnego uważane są: nadmierne skupianie się na seksie, utrata kontroli nad zachowaniem seksualnym, zakłócenia poznawcze (minimalizacja, zaprzeczanie, eksternalizacja i racjonalizacja przyczyn, koloryzowanie), uczucie beznadziejności i wstydu z tym związane. Seks staje się potrzebą, której poświęcane jest wszystko, łącznie z rodziną, pracą, przyjaciółmi i zdrowiem. Wywołuje uczucie odprężenia i euforii, a mechanizm uzależnienia prowadzi do częstej masturbacji, związków pozamałżeńskich, bezosobowego seksu i niekontrolowanej seksualnej swobody. Uzależnienie od seksu jest chorobą postępującą, związaną z poszukiwaniem coraz silniejszych doznań seksualnych. Osoby tracą kontakt z rzeczywistością, mogą stawać się uciążliwe dla siebie i otoczenia. Uzależnienie pogłębia się, przechodząc podobne fazy jak alkoholizm - seksoholicy uzyskują od seksu to, co alkoholicy od alkoholu - przyjemne uczucie, którego nie da się porównać z niczym innym, seks jest środkiem pozwalającym unikać trudnych emocji, takich jak smutek, rozpacz czy strach.

Objawy obsesyjno-kompulsyjne

O objawach obsesyjno-kompulsywnych w hiperseksualności możemy mówić, kiedy osoba kontrolowana jest przez lęk, napięcie, niepokój i z ich powodu nie panuje nad swoimi zachowaniami seksualnymi. Zapewnienie sobie szybko i łatwo stanu rozkoszy zaledwie na chwilę przynosi ukojenie, bowiem obawa przed konsekwencjami i poczucie winy rodzą jeszcze silniejszy niepokój czy i depresję, co powoduje odtwarzanie cyklu.

Bywa, że rytualizacja zachowań, obsesyjność fantazji seksualnych wykraczają poza uzależnienia i nabierają cech typowych dla nerwicy natręctw, szczególnie gdy występują także inne, poza seksualnymi zachowania przymusowe.

Impulsywne zachowania seksualne

W przypadku impulsywności wolę osoby blokuje nie lęk (jak w zachowaniach obsesyjno-kompulsywnych), lecz niezdolność do sprzeciwiania się impulsom nakazującym wykonywanie określonych działań, mimo, że mogą być one szkodliwe dla osoby działającej czy też dla otoczenia. Osoba odczuwa narastające napięcie, które redukowane jest podejmowaną aktywnością seksualną, związaną z poczuciem zadowolenia, radości i spadku napięcia, choć potem może go żałować i mieć poczucie winy.

Inne przyczyny hiperseksualności

Nadmierny popęd płciowy charakteryzujący się częstymi, samoistnymi wyobrażeniami seksualnymi, podnieceniem, reakcją genitalną w sytuacjach nieseksualnych może być również związany ze zmianami organicznymi w układzie nerwowym, brakiem równowagi neuroprzekaźników (podwyższony poziom serotoniny, dopaminy i noradrenaliny), używaniem substancji psychoaktywnych, leków psychotropowych, czy też chorobami psychicznymi (np. mania, zaburzenie psychotyczne).

Powikłania

  • rozwój powiązanych zaburzeń psychicznych (depresja, zaburzenia lękowe);
  • zmiany osobowości;
  • nadużywanie alkoholu, używek, substancji psychotropowych;
  • problemy finansowe z powodu regularnego korzystania z płatnych usług o charakterze seksualnym;
  • zakażenie chorobami przenoszonymi drogą płciową;
  • niechciana ciąża.

Leczenie:

  • Terapia psychodynamiczna ma na celu pomóc osobie uzależnionej zrozumienie myśli i motywów, (zwykle ukrytych w nieświadomości), by mogła lepiej rozumieć swoje zachowania i mieć na nie wpływ. Osoby uzależnione od seksu mają niskie poczucie własnej wartości, jednym z zadań terapii jest zmiana negatywnego obrazu siebie na bardziej pozytywny.

  • Terapia poznawczo-behawioralna pomaga zapanować nad niepokojem i stresem, identyfikować niezdrowe, negatywne postawy i zastępować je postawami zdrowymi i pozytywnymi.

  • Terapia grupowa - w grupie osób można uzyskać pomoc nie tylko od terapeuty, ale i od innych osób mających podobny problem. Terapia grupowa wspiera rozwój umiejętności interpersonalnych.

  • Psychoterapia  rodzinna - jeśli hiperseksualność miała znaczący wpływ na życie rodzinne, terapii może wymagać nie tylko osoba chora, ale cała rodzina.

  • Terapia hiperseksualności bywa łączona z lekami przeciwdepresyjnymi (zwykle stosuje się selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, takie jak fluoksetyna, paroksetyna, sertralina); stabilizatory nastroju, takie jak lit (w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej, może także przyczynić się do stłumienia niekontrolowanych impulsów seksualnych).

  • Integratywne formy terapii łączące różne podejścia i metody.

Słów parę o seksualności

Seksualność jest podstawowym elementem bycia człowieka przez całe życie, obejmującym seks, płciową identyfikację i role, orientację seksualną, erotyzm, pożądanie, intymność i reprodukcję. Seksualność jest doświadczaniem życia we własnym ciele, cieszeniem się wszystkimi psychicznymi, mentalnymi, emocjonalnymi zmysłami. Seksualności doświadczamy i wyrażamy w myślach, fantazjach, przeżyciach, przekonaniach, wartościach, zachowaniach, rolach i związkach. Powstaje na skutek czynników biologicznych, psychologicznych, społecznych, ekonomicznych, kulturowych, etycznych, prawnych, historycznych, religijnych i duchowych. Seksualność wyraża się w naszym ludzkim zapotrzebowaniu na czułość, dotyk, ciepło i miłość.

Dojrzałe przeżywanie pożądania partnera (a nie seksu) wyrasta z odwagi, nie zaś z frustracji seksualnej, deprywacji czy poczucia osamotnienia. Potrzeba wielkiej siły i dojrzałości, kontaktu z samym sobą i własnymi emocjami, by zbudować z partnerem długotrwały, czuły, a zarazem erotyczny związek. Prawdziwa miłość to pożądanie, wypływające z poczucia pełni, owocujące namiętnością, stwarzające przestrzeń dla potrzeb obojga partnerów, wyraz zdolności do kochania, bliskości i więzi duchowej.           

Ciekawe spojrzenie w jaki sposób i w jakie związki angażują się ludzie proponuje John Bowlby za pomocą koncepcji stylu więzi. Kształtujący się w okresie niemowlęctwa styl więzi między dzieckiem a rodzicami/opiekunami, określa poziom poczucia zaufania i bezpieczeństwa w dalszych związkach międzyludzkich, działając jako matryca, na podstawie której budujemy kolejne więzi. Osoby z bezpiecznym stylem preferują związki oparte o intymność, bliskość, zaangażowanie uczuciowe, wierność i obopólną satysfakcję partnerów, co wpływa na ich stabilność.

Osoby, które nie nabyły bezpiecznego stylu przywiązania odczuwają trudność w budowaniu dojrzałych związków. Konsekwencją unikającego stylu więzi jest problemem z bliskością fizyczną oraz intymnością, unikanie zbliżenia i emocji, minimalizowanie seksualności, angażowanie się
w seks z przypadkowymi partnerami, tworzenie krótkotrwałych relacji. Osoby o lękowym stylu przywiązania za pomocą seksualności realizują niespełnione w dzieciństwie pragnienia. Seks staje się narzędziem potwierdzającym przywiązanie i bliskość, nawet kosztem przyjemności seksualnej, sprzyja angażowaniu się w zachowania ryzykowne.

Spełnienie seksualne jest elementem zdrowia człowieka. Popęd seksualny i chęć jego rozładowania zaczynają być problemem niosącym ból i frustrację, kiedy stają się ważniejsze od innych potrzeb. Problem ten może dotyczyć kilku procent dorosłych osób obu płci (czterokrotnie częściej mężczyzn).

Literatura:

  • Deptko A.,"Pytania do seksuologa, Wydawnictwo Hachette Livre Polska sp. z o.o., Warszawa, 2005.
  • Krotochvil S., "Leczenia zaburzeń seksualnych" , Wydawnictwo Iskry, Warszawa, 2002.
  • Lew-Starowicz Z., Skrzypulec V. (red.) Podstawy Seksuologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2010.
  • Müldner-Nieckowski Ł., "Różne oblicza seksoholizmu. Rozpoczynanie terapii osób pochłoniętych nadmierną aktywnością seksualną", Świat problemów, 2015 nr 3
  • Trzęsowska-Greszta E., "Styl przywiązania a seksualność człowieka w świetle najnowszych badań", Fides et ratio, KWARTALNIK NAUKOWY, 4(20)2014
  • Weiss K.E., "Seksualność kobiety. Mity, rzeczywistość, możliwości" Wydawnictwo Jacek Santorski & Co, Warszawa, 1994

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus