Rak jelita grubego – objawy, diagnoza i leczenie
Ewa Pakuła

Rak jelita grubego – objawy, diagnoza i leczenie

To jeden z najczęstszych nowotworów; w statystykach zajmuje drugie miejsce, stanowiąc poważny problem zdrowotny w naszym kraju.

Rak jelita grubego – kto jest w grupie ryzyka?

Wykrywany jest rocznie u ponad 10 tys. osób, ale często zbyt późno. Stąd potrzeba jak najszerszej edukacji społeczeństwa pod kątem wczesnego rozpoznania i przełamania tabu, jakim są w ogóle objawy chorób jelita grubego.

Rak jelita grubego jest nowotworem osób starszych, ponieważ dotyczy głównie osób po 60. roku życia, a jego ofiarą padają częściej mężczyźni niż kobiety. Może też rozwijać się u ludzi młodych, ale wtedy, gdy występują u nich stany przednowotworowe, o których jest poniżej.

Czynniki sprzyjające rakowi jelita grubego

Badaczom udało się wykryć kilka czynników, które sprzyjają rozwojowi raka jelita grubego. Przede wszystkim należy tutaj wymienić:

1. Czynniki genetyczne takie, jak:

  • mutacje genowe,
  • dziedziczny rak związany z polipowatością rodzinną.

2. Czynniki środowiskowe:

  • dieta bogata w mięso i tłuszcze zwierzęce oraz uboga w warzywa i owoce będące źródłem witamin oraz błonnika,
  • palenie papierosów, które zwiększa ryzyko śmierci z powodu raka jelita grubego u kobiet o 40%, a u mężczyzn o 30% względem osób nigdy niepalących,
  • długotrwałe zaparcia, pozwalające na wydłużony kontakt zawartych w kale czynników rakotwórczych z błoną śluzową ściany jelita,
  • brak aktywności fizycznej,
  • wiek.

3. Stany przedrakowe, do których zaliczamy stany chorobowe jelita grubego predysponujące do rozwoju raka jelita grubego, tj.:

  • polipy jelita grubego,
  • zespół Lyncha (dziedziczny rak jelita grubego nie związany z polipowatością, z ang. hereditary non-polyposis colorectal cancer, tzw. HNPCC),
  • rodzinną polipowatość gruczolakowatą (z ang. familial adenomatous polyposis tzw. FAP) – dziedziczną chorobę charakteryzująca się licznymi (ponad 100) polipami gruczolakowatymi jelita grubego,
  • nieswoiste zapalenia jelit obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

 Lokalizacja raka jelita grubego

Rak jelita grubego najczęściej lokalizuje się w końcowej części jelita grubego, czyli w esicy i odbytnicy. Najrzadziej występuje w okrężnicy zstępującej. Zaawansowanie nowotworu jelita grubego ocenia się według czterostopniowej skali, gdzie:

  • stopień  I to naciek obejmujący tylko błonę śluzową i podśluzową,
  • stopień II to naciek obejmujący całą ścianę bez zajęcia węzłów chłonnych,
  • stopień III to zajęcie węzłów chłonnych,
  • stopień IV to przerzuty do innych narządów.

Jest oczywiste, że rokowanie jest ściśle związane ze stopniem zaawansowania raka jelita grubego. Im niższy stopień, tym większa szansa na wyleczenie, o którym mówi się wtedy, gdy pacjent przeżyje 5 lat bez objawów i cech choroby pod warunkiem wcześniejszego przeprowadzenia radykalnego leczenia jedną z powszechnie stosowanych technik.

Objawy nowotworu jelita grubego

Ponieważ jelito grube ma długość około 1,5 m, objawy raka jelita grubego uzależnione są od lokalizacji nowotworu.

I tak, rak rozwijający się w prawej połowie okrężnicy, gdzie treść jelitowa jest jeszcze płynna przez długi czas nie daje objawów związanych ze zmianą rytmu wypróżnień, ponieważ treść ta swobodnie przemieszcza się przez miejsce zwężane przez raka. Dość częstym symptomem jest krwawienie, ale jest to krwawienie utajone, niewidoczne gołym okiem, które prowadzi do rozwoju anemii. Z innych objawów można wymienić: ogólne osłabienie i pobolewania w prawej połowie brzucha. Zdarza się, że pierwszym objawem może być całkowita niedrożność jelita.

Rak lewej połowy okrężnicy, w przeciwieństwie do lokalizacji w prawej połowie okrężnicy, objawia się głównie zmianą rytmu wypróżnień i obecnością krwawień przy oddawaniu stolca. Charakterystyczne są tzw. ołówkowate stolce, czyli wyglądem przypominające ołówek, oraz uczucie niepełnego wypróżnienia. Ważnym objawem spotykanym u chorych z rakiem jelita grubego niezależnie od lokalizacji jest też znacząca utrata masy ciała.

Reasumując, objawy raka jelita grubego według częstości występowania to: krwawienie utajone, bóle brzucha, zmiana rytmu wypróżnień, krwawienie jawne, chudnięcie, niedokrwistość, wyczuwalny guz, wzdęcie brzucha, brak łaknienia, gorączka, niedrożność.

Diagnostyka raka jelita grubego

Objawy zgłaszane przez pacjenta zwłaszcza takie, jak zmiana rytmu wypróżnień, obecność krwi w stolcu czy anemia wymagają przeprowadzenia dalszej diagnostyki jelita grubego. Przede wszystkim lekarz proponuje pacjentowi badanie przez kiszkę stolcową, czyli badanie per rectum, ponieważ około 25% nowotworów jelita grubego rozwija się w końcowej części odbytnicy i jest dostępna w badaniu palcem. W celu potwierdzenia krwawienia utajonego zleca się badanie kału na krew utajoną. Test ten można zarówno wykonać w laboratorium, jak również samodzielnie kupując gotowy zestaw diagnostyczny w aptece. Dodatni wynik badania na krew utajoną świadczyć może nie tylko o nowotworze, ale i o innych chorobach jelita grubego. Dlatego konieczna jest dalsza diagnostyka obrazowa.

Obecnie najlepszą metodą diagnostyczną jest kolonoskopia, która umożliwia nie tylko obejrzenie ścian jelita grubego, ale również pobranie wycinków błony śluzowej do badania histopatologicznego.

Badanie radiologiczne jelita grubego, choć jest łatwiej dostępne, nie daje możliwości pobrania wycinków, co jest istotną wadą tego badania. Z innych badań obrazowych można wymienić ultrasonografię i tomografię komputerową. Ultrasonografia jamy brzucha służy nam do oceny wątroby i węzłów chłonnych pod kątem obecności przerzutów nowotworowych. Tomografia komputerowa natomiast umożliwia ocenę rozległości procesu nowotworowego. W diagnostyce raka jelita grubego stosowane jest również oznaczanie poziomu tzw. markerów nowotworowych, do których zaliczamy: antygen karcinoembrionalny CEA i alfa-fetoproteinę AFP. Markery te służą głównie ocenie skuteczności leczenia operacyjnego i chemioterapeutycznego raka jelita grubego. Wzrost ich wartości świadczy o braku efektu leczniczego chemioterapii lub o wznowie nowotworu.

Leczenie raka jelita grubego

Raka jelita grubego leczy się operacyjnie, usuwając całkowicie nowotwór z okolicznymi węzłami chłonnymi. Kontynuacją leczenia operacyjnego jest chemioterapia i radioterapia.

W sytuacji nowotworu jelita grubego, który jest nieoperacyjny pozostaje leczenie paliatywne, tj. łagodzące. Oprócz tego prowadzone jest leczenie przeciwbólowe, a także inne w zależności od stanu chorego. Doceniając znaczenie wczesnego wykrywania raka jelita grubego dla powodzenia leczenia tej choroby, Ministerstwo Zdrowia prowadzi od kilku lat w ramach narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych „Program badań przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego”, które polega na przesiewowym badaniu kolonoskopowym i jest bezpłatne dla osób badanych. Warto zainteresować się tym programem, a także od 40. roku życia wykonywać co rok we własnym zakresie zakupiony w aptece test kału na krew utajoną. Jeśli działania te umożliwią wykrycia raka we wczesnym stadium, będzie to wspólny sukces i nas, i nauki, która dała nam możliwości wczesnego wykrywania raka.

W ramach narodowego programu mogą być zbadane osoby bez objawów klinicznych sugerujących istnienie raka jelita grubego, które dodatkowo spełniają jeden z poniższych warunków:

  • są w wieku 50 – 65 lat, niezależnie od wywiadu rodzinnego,
  • są w wieku 40 – 65 lat i mają krewnego pierwszego stopnia, u którego rozpoznano raka jelita grubego,
  • są w wieku 25-65 lat i pochodzą z rodziny HNPCC (tj. obciążonej rodzinnym rakiem jelita grubego niezwiązanym z polipowatością).

Lekarze rodzinni i lekarze opieki podstawowej wypełniają osobie spełniającej powyższe wymogi druk ankiety będącej formalnym skierowaniem na badania przesiewowe kolonoskopowe. Z ankietą osoba skierowana do „Programu badań przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego” zgłasza się do najbliższego ośrodka prowadzącego ten program. Pełna lista ośrodków wykonujących kolonoskopię w ramach „Programu badań przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego” znajduje się na stronie www.wyprzedzraka.pl

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Płukanie zatok – jakie są wskazania do irygacji zatok przynosowych oraz w jaki sposób zrobić to w domu?

    Płukanie zatok posiada wiele zalet – może być bezpiecznie stosowane przez dzieci (od 4. roku życia), kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stanowi niefarmakologiczną metodę walki z katarem oraz zapaleniem zatok – pomaga zachować drożność przewodów nosowych i zatok oraz oczyścić z zakaźnej wydzieliny i innych zanieczyszczeń (patogenów czy alergenów). 

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Woda morska do nosa – jak działa? Kiedy warto stosować sól morską w sprayu?

    Preparaty wody morskiej do nosa przeznaczone są zarówno do codziennej higieny nosa, jak i w przypadku wystąpienia schorzeń układu oddechowego. Przeznaczone są dla dzieci (nawet od pierwszych dni życia), osób dorosłych, starszych oraz kobiet w ciąży i karmiących. Dostępne są w postaci roztworu izotonicznego lub hipertonicznego. Mają działanie nawilżające oraz oczyszczające.  

  • Angina – przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci i u dorosłych

    Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków wywołane najczęściej przez paciorkowce z grupy A (Streptococcus pyogenes). Anginę rozpoznaje się na podstawie występowania charakterystycznych objawów, takich jak silny ból gardła utrudniający przełykanie, wysoka gorączka, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych oraz na podstawie stwierdzenia w badaniu przedmiotowym zaczerwienienia błony śluzowej gardła, rozpulchnienia migdałków oraz białego nalotu.

  • POChP – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc

    Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to nieuleczalna, postępująca choroba układu oddechowego, której przyczyną jest palenie tytoniu (w 80-90% przypadków) lub narażenie na czynniki drażniące, np. pyły, chemikalia. W przebiegu POChP dochodzi do zwężenia oskrzeli (obturacji) i tym samym ograniczenia przepływu powietrza przez dolne drogi oddechowe. Objawy, które się wówczas pojawiają to duszności, mokry kaszel, świszczący oddech. W terapii przewlekłej obturacyjnej oskrzeli płuc stosuje się przede wszystkim leki rozszerzające oskrzela.

  • Heparyna – popularny lek antyzakrzepowy może pomóc przeciwdziałać COVID-19

    Według ustaleń badaczy pochodzących z Wielkiej Brytanii heparyna blokuje białko spike koronawirusa SARS-CoV-2, które po połączeniu się z odpowiednim receptorem na powierzchni komórki gospodarza, umożliwia jej zakażenie. Czy heparyna znajdzie zastosowanie w leczeniu COVID-19?

  • Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?

    Promienie słoneczne wykorzystywane są do produkowania witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz wzmacniania układu odpornościowego. Niestety zbyt długa bądź zbyt intensywna ekspozycja na słońce może powodować występowanie alergii. Uczulenie na słońce może dotknąć każdego z nas, dlatego też warto wiedzieć jak postępować, gdy na ciele pojawi się wysypka od słońca. 

  • Statyny – poprawiają efektywność leczenia pacjentek z najbardziej agresywnymi postaciami raka piersi

    Statyny to leki na obniżające poziom cholesterolu we krwi. Pomagają zapobiegać zawałom serca i udarom mózgu. Zespół badaczy z University of Texas MD Anderson Cancer Center w Houston oraz Baylor College of Medicine przeanalizował ich działanie na agresywne podtypy raka piersi. Naukowcy zaobserwowali istotną poprawę przeżywalności pacjentek z potrójnie ujemnym rakiem sutka, które poddały się terapii statynami.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij