Ząbkowanie u dzieci – jaka jest kolejność wyrzynania zębów? Jak pomóc maluchowi przy ząbkowaniu?
Katarzyna Gmachowska

Ząbkowanie u dzieci – jaka jest kolejność wyrzynania zębów? Jak pomóc maluchowi przy ząbkowaniu?

Pojawienie się pierwszych zębów w buzi dziecka to dla rodziców powód do dumy. Niestety, bardzo często oznacza też dla nich nieprzespane noce. Ząbkowanie, czyli wyrzynanie się pierwszych zębów, to coś, przez co każdy maluch i jego rodzice muszą przebrnąć. W artykule podpowiadamy, jak złagodzić nieprzyjemne i bolesne objawy związane z ząbkowaniem.

Ząbkowanie jest częstym powodem wizyty w gabinecie lekarza pediatry z powodu towarzyszących mu objawów takich jak bolesność i rozpulchnienie dziąseł, rozdrażnienie i płaczliwość dziecka, brak apetytu czy objawów infekcji wywołanej wkładaniem rąk i zabawek do jamy ustnej. Należy pamiętać, iż ząbkowanie jest naturalnym procesem wyrzynania się zębów mlecznych u niemowląt. W przypadku nasilonych dolegliwości bólowych i dużego niepokoju dziecka pomocne w łagodzeniu objawów ząbkowania mogą być schłodzone gryzaki, masaż dziąseł, preparaty zawierające substancje łagodzące stan zapalny dziąsła oraz zastosowanie leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym.  

Ząbkowanie u dzieci – jak przebiega, ile trwa, kiedy się zaczyna? 

Pierwszy ząb pojawia się zazwyczaj u niemowląt w wieku 5–8 miesięcy. Niekiedy zęby pojawiają przed 5. miesiącem życia albo dopiero po ukończeniu 8. miesiąca. Rzadko stwierdza się obecność zębów u noworodków (przedwczesne ząbkowanie), wówczas takie zęby nazywamy zębami wrodzonymi

Zawiązki zębów mlecznych pojawiają się już w 6.–7. tygodniu życia płodowego. Wyróżnia się trzy fazy rozwoju zębów: 

  1. Faza przederupcyjna związana jest z wewnątrzkostnym wzrostem i przesuwaniem się zęba.
  2. Faza erupcyjna polega na przecinaniu błony śluzowej. 
  3. Faza poerupcyjna, czyli nadkostny wzrost i funkcjonowanie zębów, która może trwać nawet kilka lat.  
Ząbkowanie definiuje się jako okres 4 dni przed wyrznięciem się zęba, dzień pojawienia się zęba i 3 dni po nim. 

Co wpływa na przyśpieszone lub opóźnione ząbkowanie?

Ząbkowanie wczesne ma miejsce, gdy pierwszy ząb pojawia się w 3.–4. miesiącu życia. Należy pamiętać, że zarówno ząbkowanie wczesne, jak i przedwczesne są czynnikami zwiększającymi ryzyko pojawienia się próchnicy wieku dziecięcego. Warto pamiętać, że od momentu pojawienia się pierwszego zęba dziecko powinno być pod stałą opieką stomatologa. 

Ząbkowaniem opóźnionym nazywamy pojawienie się pierwszego zęba pomiędzy 9.–11. miesiącem życia, natomiast ząbkowaniem późnym – po 12. miesiącu od urodzenia. Opóźnione i późne ząbkowanie nie jest powodem do niepokoju, zwłaszcza gdy dziecko rozwija się prawidłowo i ma suplementowaną witaminę D3. Późne ząbkowanie często jest wywołane czynnikami genetycznymi.  

Dlaczego ząbkowanie jest bolesne dla dziecka? 

Najczęściej pierwszym objawem ząbkowania jest swędzenie dziąseł. Podczas ząbkowania często pojawia się stan zapalny wywołany przez zęby, które napierają na błonę śluzową dziąseł. Przecinanie błony śluzowej dziąsła przez wyrzynający się ząb jest bolesne dla dziecka, gdyż dziąsła są wówczas rozpulchnione i objęte procesem zapalnym.  

Kolejność ząbkowania  

Na początku należy wspomnieć, iż nie ma jednego, prawidłowego wzorca ząbkowania. U dzieci zęby mogą pojawiać się w różnej kolejności i nie budzi to niepokoju lekarzy. Najczęściej obserwuje się pojawianie jako pierwszych tzw. dolnych jedynek, a następnie górnych jedynek. W dalszej kolejności wyrzynają się dwójki, czwórki, trójki i zęby trzonowe.  

Według kalendarza ząbkowania zęby mleczne pojawiają się w następującej kolejności: 

  • dolne pierwsze siekacze (jedynki) – 6–8 miesiąc, 
  • górne pierwsze siekacze (jedynki) – 8–12 miesiąc, 
  • dolne drugie siekacze (dwójki) – 10–16 miesiąc, 
  • górne drugie siekacze (dwójki) – 9–13 miesiąc, 
  • dolne kły (trójki) – 17–23 miesiąc, 
  • górne kły (trójki) – 16–22 miesiąc, 
  • dolne pierwsze trzonowce (czwórki) – 14–18 miesiąc, 
  • górne pierwsze trzonowce (czwórki) – 13–19 miesiąc, 
  • dolne drugie trzonowce (piątki) – 23–31 miesiąc, 
  • górne drugie trzonowce (piątki) – 25–33 miesiąc. 

Objawy ząbkowania  

Warto wspomnieć, że ząbkowanie jest procesem fizjologicznym, a nie chorobą, pomimo towarzyszących mu dolegliwości.  Do najczęstszych objawów ząbkowania u dzieci zalicza się: 

  • Swędzenie dziąseł – jest to jeden z pierwszych objawów ząbkowania. Nadmierny świąd błony śluzowej dziąseł u dzieci objawia się wkładaniem rączek i przedmiotów do jamy ustnej, gryzieniem przedmiotów. 
  • Nadmierne ślinienie – jest również początkowym objawem wyrzynania się zęba u niemowlęcia. Wzmożona produkcja śliny jest spowodowana wkładaniem rączek oraz przedmiotów do jamy ustnej. Należy jednak tu wspomnieć, że obfite ślinienie u dziecka w 2.–3. miesiącu życia najczęściej jest wywołane rozpoczęciem pracy przez ślinianki, a nie ząbkowaniem.  
  • Zaczerwienienie, rozpulchnienie dziąseł – wyrzynający się ząb musi przebić błonę śluzową dziąsła, co może powodować dolegliwości bólowe. Dodatkowo tworzy się miejscowy stan zapalny w okolicy wyrzynającego się zęba.  
  • Krwiak na dziąśle nad wyrzynającym się zębem, który powstaje na skutek wylewu krwi z naczynia uszkodzonego ostrym brzegiem wyrzynającego się zęba – zazwyczaj znika on samoistnie w dniu, kiedy pojawia się ząb, co może powodować pojawienie się niewielkiej ilości krwi w jamie ustnej. Jeśli krwiak nie zniknie w przeciągu 2–4 tygodni, należy zgłosić się do stomatologa, gdyż może świadczyć o powstaniu torbieli wyrzynającego się zęba. Torbiel ta ma postać miękkiego uniesienia na dziąśle o barwie od przezroczystej, niebieskawej, fioletowej do sinoczarnej. Zdecydowana większość torbieli zanika samoistnie. W przypadku powiększania się zmiany, jej uszkodzenia lub zakażenia należy udać się do stomatologa, gdyż niezbędny może okazać się zabieg chirurgiczny.  
  • Katar, stan podgorączkowy, luźne stolce – objawy infekcyjne nie są spowodowane ząbkowaniem, lecz nadmiernym wkładaniem rączek i przedmiotów do buzi – stąd większe narażenie na zakażenie patogenami chorobotwórczymi, np. wirusami czy bakteriami. Dodatkowo ząbkowanie pokrywa się w czasie z wygasaniem nabytej odporności od mamy, dlatego maluchy mogą być bardziej narażone na infekcje. Dodatkowo u ząbkującego dziecka może pojawić się stan podgorączkowy, który jest wywołany stanem zapalnym w obrębie dziąsła. Jednakże gorączki, czyli temperatury powyżej 38℃, nie powinno się przypisywać ząbkowaniu i należy szukać przyczyny. Sprawdź, kiedy zbijać temperaturę u dziecka podczas ząbkowania.
  • Brak apetytu, rozdrażnienie, płaczliwość – wywołane bólem dziąseł.  

Co na ząbkowanie z apteki?  

Ząbkowanie powoduje ból dziąseł, rozdrażnienie dziecka i jego nadmierną płaczliwość. W przypadku nadmiernie nasilonych dolegliwości bólowych u dziecka pomocne może być zastosowanie: 

  1. Żeli lub areozoli zawierających naturalne wyciągi roślinne (np. wyciąg z rumianku, szałwii, prawoślazu lekarskiego, mięty, eukaliptusa lub aloesu – substancje te łagodzą stan zapalny i zmniejszają dolegliwości bólowe).  
  2. Preparaty zawierające pantenol, glicerynę, poliwinylopirolidon, kwas hialuronowy. Kwas hialuronowy tworzy na powierzchni dziąsła ochronną barierę, która zapobiega uszkodzeniom mechanicznym.  
  3. Środki przeciwbakteryjne np. chlorek cetylpirydyny, oktenidynę. 
  4. Leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych takich jak: ibuprofen i paracetamol w dawce należnej dla masy ciała dziecka. Leki przeciwbólowe można zastosować w przypadku znacznego nasilenia dolegliwości bólowych.  
Obecnie na łagodzenie objawów ząbkowania nie zaleca się stosowania preparatów zawierających w swoim składzie środki znieczulające takie jak lignokalina, benzokaina czy salicylan choliny. Spowodowane jest to trudnościami w oszacowaniu zaaplikowanej porcji leku oraz możliwości przedostania się preparatu do gardła, co może wywołać trudności z połykaniem. Dodatkowo preparaty zawierające benzokainę mogą powodować methemoglobinemię, czyli chorobę krwi, w wyniku której zaburzony jest transport tlenu do komórek. Nie zaleca się także stosowania homeopatycznych kropli z belladoną, która powoduje zaburzenia pracy serca i zwiększa ryzyko drgawek. 

Domowe sposoby na bolesne ząbkowanie 

W przypadku bolesnego ząbkowania pomocne może być łagodzenie bólu dziąseł poprzez: 

  • Przecieranie dziąseł zaparzonym i ochłodzonym naparem z rumianku lub mięty, którym zwilża się jałowy gazik.  
  • Masaż dziąseł przy pomocy silikonowej osłonki na palec lub silikonowej szczoteczki. Należy wykonywać delikatne, okrężne ruchy, masując dziąsła. Warto pamiętać o prawidłowej higienie silikonowych nakładek i szczoteczek i każdorazowym dokładnym ich myciu.  
  • Schłodzone w lodówce gryzaki, dziecko wkładając taki gryzak do jamy ustnej, będzie łagodziło sobie ból dziąseł. 
  • Dbanie o higienę, częste mycie rąk i zabawek dziecka, aby zapobiec rozwojowi infekcji.  

Bolesne ząbkowanie u dzieci – kiedy należy skontaktować się z lekarzem? 

Ząbkowanie jest naturalnym procesem, który zazwyczaj ma łagodne objawy i nie wymaga wizyty u lekarza. Do lekarza należy zgłosić się z dzieckiem, które w trakcie ząbkowania będzie miało gorączkę, czyli temperaturę ciała powyżej 38℃, nasilone objawy infekcji dróg oddechowych (kaszel, katar, duszność) czy przewodu pokarmowego (biegunka, wymioty). 

Wizyty lekarskiej wymaga także dziecko z utrzymującej się dłużej niż tydzień krwiakiem na dziąśle lub obecnością miękkiego uniesienia na dziąśle o barwie przezroczystej, sinej, fioletowej, gdyż może to świadczyć o powstaniu torbieli wyrzynającego się zęba. Torbiel taka niekiedy wymaga zabiegu chirurgicznego, aby ułatwić wyrznięcie się zęba.  

Należy pamiętać, że dziecko od momentu pojawienia się pierwszego zęba powinno być pod stałą opieką stomatologa, aby zapobiegać rozwojowi próchnicy. Próchnica zębów mlecznych bardzo szybko się rozprzestrzenia, także na zęby stałe, dlatego też wbrew krążącym opiniom powinna być jak najszybciej leczona.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie spojówek u dzieci może mieć kilka przyczyn. Przeważnie ma ono podłoże bakteryjne, rzadziej wirusowe, dość często występuje także alergiczne zapalenie spojówek. Objawy, które się wówczas pojawiają to przede wszystkim świąd oczu, przekrwienie spojówek, obrzęk powiek oraz śluzowa lub ropna wydzielina sklejająca rzęsy. Leczenie zapalenia spojówek u pacjentów pediatrycznych jest uzależnione od czynnika, który go wywołał i może trwać od 5 dni do nawet kilku tygodni.

  • Co zrobić, gdy dziecko zwymiotowało lek?

    Wymioty są częstą dolegliwością dzieci po spożyciu leku i są spowodowane nietolerancją jego smaku przez malucha. Decyzję o ewentualnym powtórzeniu dawki leku należy podjąć, biorąc pod uwagę formę leku, czas, jaki upłynął od jego podania, oraz miejsce wchłaniania leku w organizmie. Podpowiadamy, co zrobić, gdy dziecko zwymiotowało lek. 

  • Skoki rozwojowe dziecka – z czego wynikają i jak sobie z nimi radzić?

    Każdy skok to moment zdobywania kolejnych zdolności przez malucha, poprzedzony okresem nagłego „regresu”, kiedy to istotnie zmienia się zachowanie dziecka. Może być ono wtedy rozdrażnione, płaczliwe, niechętne do zabawy i wykorzystywania zdobytych już umiejętności, łaknące bliskości z rodzicami.

  • WWR – czym jest wczesne wspomaganie rozwoju? Jak przebiega terapia WWR u dzieci?

    WWR (wczesne wspomaganie rozwoju) to zespół działań diagnostycznych oraz terapeutycznych skierowany do dzieci od urodzenia do lat 7, który ma celu poprawę funkcjonowania w obszarze rozwojowym, w którym maluch prezentuje opóźnienia, zaburzenia. WWR prowadzone jest jednocześnie przez wielu specjalistów, dzięki czemu skuteczność terapii jest bardzo wysoka. Wskazania do wczesnego wspomagania rozwoju obejmują m.in. opóźnienia mowy, opóźnienia rozwoju psychoruchowego, zaburzenia emocjonalne, autyzm, ADHD, niepełnosprawność intelektualną.

  • Zaburzenia hormonalne u dzieci i nastolatków – jak się objawiają? Najczęstsze zaburzenia endokrynologiczne u dzieci

    Zaburzenia hormonalne u dzieci mogą mieć różne przyczyny, ponieważ układ hormonalny buduje wiele narządów kontrolujących rozmaite funkcje w organizmie. Najczęściej występującymi schorzeniami endokrynologicznymi u pacjentów pediatrycznych są zaburzenia związane z nieprawidłowym wydzielaniem hormonów przysadki mózgowej, hormonów wzrostu oraz hormonów płciowych. Jak rozpoznać zaburzenia hormonalne u dziecka?

  • Jakich produktów nie podawać niemowlakowi? Jadłospis dziecka do ukończenia 1. roku życia

    Rozszerzanie diety dziecka to niezwykle stresujący moment w życiu każdego młodego rodzica. Rozmaite, często znacznie różniące się od siebie, zalecenia dotyczące żywienia niemowląt mogą sprawiać, że łatwo zagubić się w gąszczu wytycznych. Wyjaśniamy, jakich produktów nie należy podawać dziecku, które nie ukończyło 1. roku życia i dlaczego. 

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Jak nosić noworodka – podstawowe zasady. Jak prawidłowo trzymać i podnosić niemowlaka?

    Czynności związane z opieką, przewijaniem, myciem, karmieniem, noszeniem czy podnoszeniem i odkładaniem dziecka są powtarzane wielokrotnie w ciągu dnia, dlatego tak ważne jest wyrobienie przez rodziców prawidłowych nawyków. Prawidłowa pielęgnacja noworodka i niemowlęcia ma bowiem wpływ na jego dalszy rozwój, w tym osiąganie ważnych umiejętności ruchowych. Fizjoterapeuta wyjaśnia, jak prawidłowo nosić, karmić oraz kąpać noworodka i niemowlaka.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij