Ząbkowanie u dzieci – jaka jest kolejność wyrzynania zębów? Jak pomóc maluchowi przy ząbkowaniu? - portal DOZ.pl
Ząbkowanie u dzieci – jaka jest kolejność wyrzynania zębów? Jak pomóc maluchowi przy ząbkowaniu?
Katarzyna Gmachowska

Ząbkowanie u dzieci – jaka jest kolejność wyrzynania zębów? Jak pomóc maluchowi przy ząbkowaniu?

Pojawienie się pierwszych zębów w buzi dziecka to dla rodziców powód do dumy. Niestety, bardzo często oznacza też dla nich nieprzespane noce. Ząbkowanie, czyli wyrzynanie się pierwszych zębów, to coś, przez co każdy maluch i jego rodzice muszą przebrnąć. W artykule podpowiadamy, jak złagodzić nieprzyjemne i bolesne objawy związane z ząbkowaniem.

Ząbkowanie u dzieci – jak przebiega, ile trwa, kiedy się zaczyna? 

Pierwszy ząb pojawia się zazwyczaj u niemowląt w wieku 5–8 miesięcy. Niekiedy zęby pojawiają przed 5. miesiącem życia albo dopiero po ukończeniu 8. miesiąca. Rzadko stwierdza się obecność zębów u noworodków (przedwczesne ząbkowanie), wówczas takie zęby nazywamy zębami wrodzonymi

Zawiązki zębów mlecznych pojawiają się już w 6.–7. tygodniu życia płodowego. Wyróżnia się trzy fazy rozwoju zębów: 

  1. Faza przederupcyjna związana jest z wewnątrzkostnym wzrostem i przesuwaniem się zęba.
  2. Faza erupcyjna polega na przecinaniu błony śluzowej. 
  3. Faza poerupcyjna, czyli nadkostny wzrost i funkcjonowanie zębów, która może trwać nawet kilka lat.  
Ząbkowanie definiuje się jako okres 4 dni przed wyrznięciem się zęba, dzień pojawienia się zęba i 3 dni po nim. 

Co wpływa na przyśpieszone lub opóźnione ząbkowanie?

Ząbkowanie wczesne ma miejsce, gdy pierwszy ząb pojawia się w 3.–4. miesiącu życia. Należy pamiętać, że zarówno ząbkowanie wczesne, jak i przedwczesne są czynnikami zwiększającymi ryzyko pojawienia się próchnicy wieku dziecięcego. Warto pamiętać, że od momentu pojawienia się pierwszego zęba dziecko powinno być pod stałą opieką stomatologa. 

Ząbkowaniem opóźnionym nazywamy pojawienie się pierwszego zęba pomiędzy 9.–11. miesiącem życia, natomiast ząbkowaniem późnym – po 12. miesiącu od urodzenia. Opóźnione i późne ząbkowanie nie jest powodem do niepokoju, zwłaszcza gdy dziecko rozwija się prawidłowo i ma suplementowaną witaminę D3. Późne ząbkowanie często jest wywołane czynnikami genetycznymi.  

Dlaczego ząbkowanie jest bolesne dla dziecka? 

Najczęściej pierwszym objawem ząbkowania jest swędzenie dziąseł. Podczas ząbkowania często pojawia się stan zapalny wywołany przez zęby, które napierają na błonę śluzową dziąseł. Przecinanie błony śluzowej dziąsła przez wyrzynający się ząb jest bolesne dla dziecka, gdyż dziąsła są wówczas rozpulchnione i objęte procesem zapalnym.  

Kolejność ząbkowania  

Na początku należy wspomnieć, iż nie ma jednego, prawidłowego wzorca ząbkowania. U dzieci zęby mogą pojawiać się w różnej kolejności i nie budzi to niepokoju lekarzy. Najczęściej obserwuje się pojawianie jako pierwszych tzw. dolnych jedynek, a następnie górnych jedynek. W dalszej kolejności wyrzynają się dwójki, czwórki, trójki i zęby trzonowe.  

Według kalendarza ząbkowania zęby mleczne pojawiają się w następującej kolejności: 

  • dolne pierwsze siekacze (jedynki) – 6–8 miesiąc, 
  • górne pierwsze siekacze (jedynki) – 8–12 miesiąc, 
  • dolne drugie siekacze (dwójki) – 10–16 miesiąc, 
  • górne drugie siekacze (dwójki) – 9–13 miesiąc, 
  • dolne kły (trójki) – 17–23 miesiąc, 
  • górne kły (trójki) – 16–22 miesiąc, 
  • dolne pierwsze trzonowce (czwórki) – 14–18 miesiąc, 
  • górne pierwsze trzonowce (czwórki) – 13–19 miesiąc, 
  • dolne drugie trzonowce (piątki) – 23–31 miesiąc, 
  • górne drugie trzonowce (piątki) – 25–33 miesiąc. 

Polecane dla Ciebie

Objawy ząbkowania  

Warto wspomnieć, że ząbkowanie jest procesem fizjologicznym, a nie chorobą, pomimo towarzyszących mu dolegliwości.  Do najczęstszych objawów ząbkowania u dzieci zalicza się: 

  • Swędzenie dziąseł – jest to jeden z pierwszych objawów ząbkowania. Nadmierny świąd błony śluzowej dziąseł u dzieci objawia się wkładaniem rączek i przedmiotów do jamy ustnej, gryzieniem przedmiotów. 
  • Nadmierne ślinienie – jest również początkowym objawem wyrzynania się zęba u niemowlęcia. Wzmożona produkcja śliny jest spowodowana wkładaniem rączek oraz przedmiotów do jamy ustnej. Należy jednak tu wspomnieć, że obfite ślinienie u dziecka w 2.–3. miesiącu życia najczęściej jest wywołane rozpoczęciem pracy przez ślinianki, a nie ząbkowaniem.  
  • Zaczerwienienie, rozpulchnienie dziąseł – wyrzynający się ząb musi przebić błonę śluzową dziąsła, co może powodować dolegliwości bólowe. Dodatkowo tworzy się miejscowy stan zapalny w okolicy wyrzynającego się zęba.  
  • Krwiak na dziąśle nad wyrzynającym się zębem, który powstaje na skutek wylewu krwi z naczynia uszkodzonego ostrym brzegiem wyrzynającego się zęba – zazwyczaj znika on samoistnie w dniu, kiedy pojawia się ząb, co może powodować pojawienie się niewielkiej ilości krwi w jamie ustnej. Jeśli krwiak nie zniknie w przeciągu 2–4 tygodni, należy zgłosić się do stomatologa, gdyż może świadczyć o powstaniu torbieli wyrzynającego się zęba. Torbiel ta ma postać miękkiego uniesienia na dziąśle o barwie od przezroczystej, niebieskawej, fioletowej do sinoczarnej. Zdecydowana większość torbieli zanika samoistnie. W przypadku powiększania się zmiany, jej uszkodzenia lub zakażenia należy udać się do stomatologa, gdyż niezbędny może okazać się zabieg chirurgiczny.  
  • Katar, stan podgorączkowy, luźne stolce – objawy infekcyjne nie są spowodowane ząbkowaniem, lecz nadmiernym wkładaniem rączek i przedmiotów do buzi – stąd większe narażenie na zakażenie patogenami chorobotwórczymi, np. wirusami czy bakteriami. Dodatkowo ząbkowanie pokrywa się w czasie z wygasaniem nabytej odporności od mamy, dlatego maluchy mogą być bardziej narażone na infekcje. Dodatkowo u ząbkującego dziecka może pojawić się stan podgorączkowy, który jest wywołany stanem zapalnym w obrębie dziąsła. Jednakże gorączki, czyli temperatury powyżej 38℃, nie powinno się przypisywać ząbkowaniu i należy szukać przyczyny. Sprawdź, kiedy zbijać temperaturę u dziecka podczas ząbkowania.
  • Brak apetytu, rozdrażnienie, płaczliwość – wywołane bólem dziąseł.  

Co na ząbkowanie z apteki?  

Ząbkowanie powoduje ból dziąseł, rozdrażnienie dziecka i jego nadmierną płaczliwość. W przypadku nadmiernie nasilonych dolegliwości bólowych u dziecka pomocne może być zastosowanie: 

  1. Żeli lub areozoli zawierających naturalne wyciągi roślinne (np. wyciąg z rumianku, szałwii, prawoślazu lekarskiego, mięty, eukaliptusa lub aloesu – substancje te łagodzą stan zapalny i zmniejszają dolegliwości bólowe).  
  2. Preparaty zawierające pantenol, glicerynę, poliwinylopirolidon, kwas hialuronowy. Kwas hialuronowy tworzy na powierzchni dziąsła ochronną barierę, która zapobiega uszkodzeniom mechanicznym.  
  3. Środki przeciwbakteryjne np. chlorek cetylpirydyny, oktenidynę. 
  4. Leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych takich jak: ibuprofen i paracetamol w dawce należnej dla masy ciała dziecka. Leki przeciwbólowe można zastosować w przypadku znacznego nasilenia dolegliwości bólowych.  
Obecnie na łagodzenie objawów ząbkowania nie zaleca się stosowania preparatów zawierających w swoim składzie środki znieczulające takie jak lignokalina, benzokaina czy salicylan choliny. Spowodowane jest to trudnościami w oszacowaniu zaaplikowanej porcji leku oraz możliwości przedostania się preparatu do gardła, co może wywołać trudności z połykaniem. Dodatkowo preparaty zawierające benzokainę mogą powodować methemoglobinemię, czyli chorobę krwi, w wyniku której zaburzony jest transport tlenu do komórek. Nie zaleca się także stosowania homeopatycznych kropli z belladoną, która powoduje zaburzenia pracy serca i zwiększa ryzyko drgawek. 

Domowe sposoby na bolesne ząbkowanie 

W przypadku bolesnego ząbkowania pomocne może być łagodzenie bólu dziąseł poprzez: 

  • Przecieranie dziąseł zaparzonym i ochłodzonym naparem z rumianku lub mięty, którym zwilża się jałowy gazik.  
  • Masaż dziąseł przy pomocy silikonowej osłonki na palec lub silikonowej szczoteczki. Należy wykonywać delikatne, okrężne ruchy, masując dziąsła. Warto pamiętać o prawidłowej higienie silikonowych nakładek i szczoteczek i każdorazowym dokładnym ich myciu.  
  • Schłodzone w lodówce gryzaki, dziecko wkładając taki gryzak do jamy ustnej, będzie łagodziło sobie ból dziąseł. 
  • Dbanie o higienę, częste mycie rąk i zabawek dziecka, aby zapobiec rozwojowi infekcji.  

Bolesne ząbkowanie u dzieci – kiedy należy skontaktować się z lekarzem? 

Ząbkowanie jest naturalnym procesem, który zazwyczaj ma łagodne objawy i nie wymaga wizyty u lekarza. Do lekarza należy zgłosić się z dzieckiem, które w trakcie ząbkowania będzie miało gorączkę, czyli temperaturę ciała powyżej 38℃, nasilone objawy infekcji dróg oddechowych (kaszel, katar, duszność) czy przewodu pokarmowego (biegunka, wymioty). 

Wizyty lekarskiej wymaga także dziecko z utrzymującej się dłużej niż tydzień krwiakiem na dziąśle lub obecnością miękkiego uniesienia na dziąśle o barwie przezroczystej, sinej, fioletowej, gdyż może to świadczyć o powstaniu torbieli wyrzynającego się zęba. Torbiel taka niekiedy wymaga zabiegu chirurgicznego, aby ułatwić wyrznięcie się zęba.  

Należy pamiętać, że dziecko od momentu pojawienia się pierwszego zęba powinno być pod stałą opieką stomatologa, aby zapobiegać rozwojowi próchnicy. Próchnica zębów mlecznych bardzo szybko się rozprzestrzenia, także na zęby stałe, dlatego też wbrew krążącym opiniom powinna być jak najszybciej leczona.  
  1. D. Olczak-Kowalczyk, H. Boguszewska-Gutenbaum, J. Janicha, i in., Wybrane zagadnienia związane z wyrzynaniem zębów mlecznych, Nowa Stomatologia., 2011; 2: 
  2. H. Boguszewska-Gutenbaum, J. Janicha, P. Proc, M. Zadurska, Mechanizm wyrzynania zębów, [w:] Współczesna Stomatologia Wieku Rozwojowego, pod red. D. Olczak-Kowalczyk, U. Kaczmarek, J. Szczepańska, Red. Med. Tour Pres International, Otwock 2017.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból głowy u dziecka – co go powoduje? Co podawać dzieciom, gdy boli je głowa?

    Małe dziecko nie jest w stanie dokładnie określić, co mu dolega, ale niemal przy każdym pogorszeniu samopoczucia zaczyna się skarżyć na ból głowy. I właśnie ból głowy u dziecka to sygnał, którego rodzice nie powinni lekceważyć, bowiem może być pierwszym objawem wielu dolegliwości. Sprawdźmy, co może powodować ból głowy u dzieci i co warto robić, by go złagodzić. 

  • Choroba Kawasaki – przyczyny, objawy, leczenie choroby Kawasakiego. Choroba Kawasaki a koronawirus

    Choroba Kawasaki to choroba ogólnoustrojowa dotykająca głównie małe dzieci, powodująca stan zapalny ścian naczyń krwionośnych. Jej przebieg jest gwałtowny i ostry, pojawiają się takie objawy, jak: wysoka gorączka, stan zapalny gardła, zaczerwienienie spojówek, rozpulchniony, tzw. truskawkowy język, opuchlizna palców rąk i stóp. Jakie są przyczyny choroby Kawasakiego? Jak wygląda jej leczenie?

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej

    Kolka niemowlęca to częsta dolegliwość pojawiająca się najczęściej już w pierwszym miesiącu życia dziecka i trwająca do ok. 3–4 miesiąca. Objawy kolki u niemowlaka to rozdrażnienie, napadowy, trudny do ukojenia płacz, podkurczanie nóżek i prężenie ciała. Jej przyczyny nie zostały do końca zidentyfikowane, najczęściej mówi się o niedojrzałości układu pokarmowego i nerwowego. Jak radzić sobie z kolką u dziecka? Przede wszystkim należy wykluczyć choroby organiczne. Aby złagodzić atak kolki, można próbować masować brzuszek, stosować ciepłe okłady, zazwyczaj ulgę maluszkowi przynosi też delikatne kołysanie. Jeżeli metody te zawodzą, w porozumieniu z pediatrą można włączyć leczenie farmakologiczne.

  • Ulewanie u noworodka i niemowlaka – kiedy powinno zaniepokoić?

    Ulewanie u noworodka i niemowlaka to mimowolne cofanie się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka. Regurgitację uznaje się za zjawisko fizjologiczne, które mija samoistnie, wynika ono bowiem z niedojrzałości układu pokarmowego malucha. Jeżeli ulewanie nie prowadzi do wystąpienia trudności z karmieniem czy zaburzeń wzrastania, nie ma potrzeby włączania leczenia. Jeśli natomiast pojawiają się wyraźne sygnały ze strony dziecka, że odczuwa ono dyskomfort bądź ból, a także gdy ulewanie ma charakter chlustający i trudno odróżnić je od wymiotów, należy pilnie skonsultować się z pediatrą.

  • Pasożyty u dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie, odrobaczanie profilaktyczne

    W organizmie człowieka może bytować ponad 300 gatunków pasożytów (nazwa pasożyt wywodzi się z greckiego słowa parasitos i oznacza „darmozjad”). Mogą żyć one w skórze, na włosach, w płucach, w stawach, wątrobie, oczach, a nawet w mózgu. Czy zatem jest powód do strachu? Jak objawiają się pasożyty u dzieci? Jak często występują robaczyce w Polsce i czy „profilaktyczne odrobaczanie” jest skuteczne? 

  • PFAPA (zespół gorączek nawracających) – przyczyny, diagnostyka, leczenie

    Gorączka u dziecka zawsze jest przyczyną niepokoju u opiekunów. Na szczęście za większość z nich odpowiadają banalne infekcje wirusowe, jednak zawsze warto zachować czujność w przypadku jej obecności. Czym jest tajemniczo brzmiący zespół PFAP? Jakie są jego przyczyny, diagnostyka i leczenie?

  • Dyschezja niemowlęca – przyczyny, objawy, diagnostyka

    Dyschezja, obok kolki jelitowej, zaparć, nadmiaru gazów oraz ulewania, jest najczęstszą przyczyną problemów z brzuszkiem u noworodków i niemowląt. O ile pojęcia kolki czy ulewania są doskonale znane rodzicom maluszków, „medycznie” brzmiący termin „dyschezja” budzi niepokój. Czy słusznie? Czym jest dyschezja jelitowa? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij