Rodzaje soczewek kontaktowych. Kiedy stosuje się je do korekcji wzroku?

Soczewki kontaktowe są chętnie wybieraną alternatywą dla okularów korekcyjnych. Jakie soczewki dobiera się do poszczególnych wad wzroku? Czy każda osoba z wadą wzroku może nosić soczewki? A może istnieją wady, przy których używanie szkieł kontaktowych jest wręcz zalecane?

1. Czym są soczewki kontaktowe?
2. Rodzaje soczewek kontaktowych
3. Kiedy zaleca się noszenie soczewek zamiast okularów?
4. Jak dobiera się soczewki kontaktowe?
5. Przeciwwskazania do noszenia soczewek kontaktowych
6. Podział soczewek kontaktowych i główne zalecenia – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie są rodzaje soczewek kontaktowych i dla kogo są przeznaczone,
• kiedy zaleca się noszenie szkieł kontaktowych zamiast okularów,
• na czym polega wizyta kontaktologiczna,
• jak oczy przyzwyczajają się do soczewek i jak długo to trwa.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że soczewki kontaktowe są bardzo skuteczną i wygodną formą korekcji większości wad wzroku u dzieci i dorosłych. Stosowanie się do zaleceń specjalistów pozwala na ich wieloletnie i bezpieczne użytkowanie.

Czym są soczewki kontaktowe?

Soczewki kontaktowe to małe, półokrągłe produkty z tworzywa sztucznego, które zakłada się na rogówkę, czyli przednią część oka. Stanowią alternatywną formę korekcji wad wzroku. Pozwalają dobrze widzieć pacjentom z wadami takimi jak:

• dalekowzroczność (wady plusowe),
• krótkowzroczność (wady minusowe),
• astygmatyzm (zwykle wada wrodzona, polegająca na wykrzywieniu rogówki, która nie jest – jak w oku bez wady – wycinkiem koła, a jest owalnie zakrzywiona).

Soczewki są też bardzo skuteczne w korekcji presbiopii, czyli starczowzroczności, ponieważ dzięki nim pacjent może mieć równocześnie zapewnioną korekcję do dali i do bliży.

Rodzaje soczewek kontaktowych

Typy soczewek kontaktowych – podział ze względu na materiał

• miękkie soczewki,
• twarde soczewki zwane też sztywnymi,
• soczewki hybrydowe, sztywne w centrum, a na obwodzie zbudowane z hydrożelu.

Typy soczewek kontaktowych – podział ze względu na czas noszenia

• soczewki roczne,
• soczewki miesięczne,
• soczewki dwutygodniowe,
• soczewki siedmiodniowe (od niedawna dostępne także na polskim rynku),
• soczewki jednodniowe,
• soczewki trzydziestodniowe do noszenia całodobowego przez miesiąc.

Typy soczewek kontaktowych – podział w zależności od rodzaju wady wzroku

• soczewki sferyczne do korekcji nadwzroczności i dalekowzroczności,
• soczewki toryczne do korekcji astygmatyzmu,
• soczewki progresywne (wieloogniskowe) dla pacjentów w starszym wieku,
• soczewki specjalistyczne relaksacyjne z wbudowanym dodatkiem do bliży dla pacjentów pracujących przed ekranami,
• soczewki specjalistyczne hamujące postęp krótkowzroczności – miesięczne i jednodniowe.

Typy soczewek kontaktowych – podział w zależności od trybu noszenia

• tryb dzienny,
• tryb elastyczny (okazjonalnie pacjent nie zdejmuje soczewek na noc),
• tryb ciągły – noszenie soczewek przez 30 dni i nocy.

Podział soczewek ze względu na zastosowanie – inne typy

Soczewki terapeutyczne (opatrunkowe) są stosowane leczniczo w przypadku urazów lub chorób rogówki w celu lepszego gojenia, przy trwale rozszerzonej źrenicy po ataku jaskry oraz przy wrodzonych i pourazowych ubytkach, aby zamaskować nieprawidłowy wygląd oka.

Soczewki kolorowe zmieniają częściowo lub całkowicie kolor tęczówki oka. Warto poświęcić im szczególną uwagę, ponieważ bardzo często są zamawiane przez internet i noszone bez konsultacji ze specjalistą, co sprawia, że mogą być istotnym zagrożeniem.

Badanie z 2011 roku wykazało, że osoby noszące kolorowe soczewki kontaktowe były 16 razy bardziej narażone na zapalenie rogówki niż osoby noszące zwykłe soczewki kontaktowe!

Podział soczewek ze względu na materiał wykonania

Soczewki miękkie są wytwarzane z materiałów polimerowych, najczęściej z hydrożelu. Obecnie coraz częściej używa się silikono-hydrożelu, ponieważ dodatek gumy silikonowej powoduje, że soczewki lepiej przepuszczają tlen.

Twarde soczewki produkowane są z zaawansowanego tworzywa RGP (Rigid Gas Permeable), w którego skład wchodzi akryl z domieszkami krzemu i fluoru. Takie połączenie również zapewnia dobrą przepuszczalność tlenu. Soczewki twarde polecane są zwykle pacjentom z wysokimi wadami wzroku, zaawansowanym astygmatyzmem lub skomplikowanymi wadami.

Kiedy zaleca się noszenie soczewek zamiast okularów?

Noszenie soczewek jest zalecane przede wszystkim w trakcie uprawiania sportu. W takiej sytuacji znaczenie ma nie tylko wygoda, ale także bezpieczeństwo – soczewki eliminują ryzyko urazu oka lub twarzy w przypadku uszkodzenia okularów podczas gry w piłkę, tenisa ziemnego czy squasha.

Z punktu widzenia specjalisty soczewki kontaktowe są bezwzględnie zalecane przy wadach dotyczących tylko jednego oka lub gdy różnica w wielkości wady wzroku przekracza 3 dioptrie. W takich przypadkach korekcja okularowa słabszego oka jest zwykle niemożliwa. Noszenie soczewki na słabszym oku powoduje, że wyraźny obraz w całym polu widzenia zmusza „oko leniwe” do intensywniejszej pracy.

Kolejne wskazanie to problemy alergiczne związane z nietolerancją materiału oprawek okularowych. W takiej sytuacji soczewki kontaktowe stanowią wygodną alternatywę.

Ostatnim wskazaniem jest osobista preferencja pacjenta – niechęć do noszenia okularów, która często zdarza się w okresie dorastania, ale może dotyczyć także osób dorosłych.

Przykładowe zalety soczewek kontaktowych:

• w soczewkach nie występuje zawężenie pola widzenia, które w okularach bywa pomniejszone przez oprawki;
• soczewki u osób z krótkowzrocznością nie powodują zmniejszenia wielkości obrazu – w przypadku korzystania z okularów im większa wada minusowa, tym bardziej obraz się pomniejsza;
• zimą soczewki nie parują, kiedy wchodzimy z dworu do ciepłego pomieszczenia.

Jak dobiera się soczewki kontaktowe?

Soczewki kontaktowe muszą być dobrane indywidualnie przez specjalistę z zakresu kontaktologii – okulistę, optyka lub optometrystę. Inny rodzaj soczewek zaleca się dzieciom, inny młodzieży czy osobom dorosłym, a jeszcze inny seniorom.

Osoby starsze również mogą korzystać z soczewek. Pacjenci, którzy używali soczewek w młodości, nie chcą z nich rezygnować, nawet jeśli potrzebują korekcji zarówno do dali, jak i do bliży. Soczewki wieloogniskowe dają taką możliwość, a wiek (nawet powyżej 80. roku życia) nie jest tu przeciwwskazaniem.

Na czym polega wizyta kontaktologiczna?

Wizyta kontaktologiczna jest zwykle znacznie dłuższa od tradycyjnej wizyty okulistycznej, ponieważ wymaga nie tylko dokładnego badania i ustalenia właściwej korekcji, ale także ustalenia ewentualnych przeciwwskazań do noszenia soczewek.

Kolejnym krokiem jest nauka manipulacji, czyli zakładania i zdejmowania soczewek, oraz prawidłowej higieny przy ich noszeniu. Ważne jest, aby pacjent zrozumiał, że regularne kontrole są istotne, aby mógł przez wiele lat bezpiecznie cieszyć się z licznych zalet noszenia szkieł kontaktowych.

Przeciwwskazania do noszenia soczewek kontaktowych

Przeciwwskazaniem do noszenia soczewek kontaktowych jest zaawansowany zespół suchego oka. Soczewka umieszczona na powierzchni oka dzieli film łzowy na dwie warstwy – jedną pod soczewką, a drugą na niej. Jeśli łez jest zbyt mało, to soczewka klei się do oka i je podrażnia, a pacjent nie czuje się w niej komfortowo. Po odpowiednim, wielokierunkowym leczeniu suchości oka korekcja wady przy użyciu szkieł kontaktowych jest możliwa. Przeciwskazaniem są także stany zapalne oczu, infekcje, ciężkie stany alergiczne czy praca w zapyleniu.

Należy także podkreślić, że powikłania związane z soczewkami są częste i dotyczą około jednej trzeciej użytkowników. Większość zgłaszanych dolegliwości ma jednak charakter łagodny i jest zazwyczaj łatwa do opanowania.

Podział soczewek kontaktowych i główne zalecenia – najczęściej zadawane pytania

Czy osoba z astygmatyzmem może nosić soczewki?

Tak, dla osób z astygmatyzmem przeznaczone są soczewki toryczne. Soczewki mogą wyrównać wadę wzroku przy wartości astygmatyzmu od -0.75 dioptrii aż do -5.75 dioptrii.

Jakie są pierwsze dni z soczewkami kontaktowymi?

Pacjent zwykle szybko przyzwyczaja się do obecności soczewki kontaktowej w oku, szczególnie gdy przestrzega zaleceń okulisty, dba o higienę, stosuje krople nawilżające i suplementy. Ważne jest też, aby ograniczyć czas spędzany przed ekranami, ponieważ długie korzystanie z urządzeń elektronicznych powoduje rzadsze mruganie, co z kolei wysusza oczy.

Ile czasu oczy przyzwyczajają się do soczewek?

Jest to kwestia indywidualna. Niektóre osoby potrzebują kilku dni, a inne kilku tygodni. W trakcie adaptacji mogą pojawić się nadmierne łzawienie, suchość oka, wędrujący obraz czy niewyraźne widzenie. Każdy niepokojący objaw warto skonsultować ze specjalistą.

Po czym poznać, że soczewki są źle dobrane?

Jeżeli soczewki dobiera specjalista, rzadko zdarza się, aby jego porada była nieprawidłowa. W przypadku skomplikowanych wad wzroku czasami konieczne jest wielokrotne dopasowanie zarówno rodzaju, jak i parametrów szkieł na kolejnych wizytach kontrolnych.

Soczewki o nieprawidłowej mocy mogą powodować nieprawidłową ostrość widzenia, ból oczu, głowy, a niekiedy nawet zapalenie spojówek. Jeśli soczewki są zbyt ciasne, może dojść do podrażnienia spojówek, bólu i uczucia kłucia w oku. Z kolei zbyt luźne soczewki mogą prowadzić do pogorszenia ostrości widzenia.

Samodzielne dobieranie soczewek jest niebezpieczne dla oka. W wielu krajach soczewki można kupić w internecie tylko po okazaniu recepty od specjalisty ważnej 2 lata.

Czy można chodzić jednocześnie w soczewkach i okularach?

Pacjent noszący soczewki kontaktowe zawsze powinien mieć również okulary o tych samych parametrach i stosować je w sytuacjach takich jak infekcja, alergia, podrażnienie, przemęczenie lub niespodziewany brak dostępu do zapasu szkieł kontaktowych. W przypadku osób z zespołem suchego oka lub nadwrażliwością okulary należy zakładać wieczorami. Dotyczy to szczególnie osób, które w ciągu dnia pracują przed ekranami monitorów lub przez wiele godzin korzystają z telefonu komórkowego.