Nowe badanie ujawnia, że choroba zwyrodnieniowa stawów dotyka już 15% osób w wieku powyżej 30 lat

Według najnowszych badań liczba osób zmagających się z chorobą zwyrodnieniową stawów zwiększa się w zastraszającym tempie. Naukowcy przewidują, że do roku 2050 na osteoartrozę będzie cierpieć prawie 1 miliard ludzi na całym świecie. Jaka jest tego przyczyna? Czy można temu zapobiec?

Wzrost liczby zachorowań na chorobę zwyrodnieniową stawów

Badanie przeprowadzone w ramach projektu Global Burden of Disease Study 2021 przez Institute for Health Metrics and Evaluation na Uniwersytecie Waszyngtońskim w Seattle w Stanach Zjednoczonych pokazało, że najczęstsza postać artretyzmu (zapalenia stawów), czyli choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS, osteoartroza), dotyka obecnie już 15% światowej populacji w wieku powyżej 30 lat. W 1990 roku było to 256 milionów pacjentów, do 2020 roku liczba ta wzrosła do 595 milionów, co stanowi wzrost o 132%. Naukowcy prognozują, że do 2050 roku na chorobę zwyrodnieniową stawów będzie cierpiało blisko 1 miliard ludzi. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „The Lancet Rheumatology”.

Badacze przeanalizowali dane z 30 lat (1990–2020) pochodzące od pacjentów z ponad 200 krajów. Definicja przypadku referencyjnego obejmowała objawową, potwierdzoną radiologicznie chorobę zwyrodnieniową stawów. Zbadano także wskaźnik niepełnosprawności – wyniósł on 255,0 na 100 000 przypadków w 2020 roku, co stanowi wzrost o 9,5% w porównaniu z rokiem 1990. Potwierdza to opinię Światowej Organizacji Zdrowia na temat tego, że zwyrodnienia stawów są obecnie główną przyczyną niepełnosprawności osób dorosłych. Leczenie tego schorzenia stanowi bardzo duże wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej.

Dlaczego liczba pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów wzrasta?

Omawiane badanie wyraźnie pokazało, że to wysoki wskaźnik masy ciała (BMI) jest najistotniejszym czynnikiem ryzyka choroby zwyrodnieniowej stawów. Co ważne, jest to czynnik modyfikowalny – eksperci szacują, że jeśli uda się skutecznie rozwiązać problem otyłości w populacji globalnej, obciążenie ChZS zmniejszy się o około 20% (w 1990 roku otyłość była odpowiedzialna za 16% niepełnosprawności spowodowanej chorobą zwyrodnieniową stawów, a w roku 2020 odsetek ten wzrósł do 20%). Wśród innych przyczyn zwyrodnienia stawów znajdują się m.in.: urazy, wykonywanie zawodu wymagającego intensywnego wysiłku fizycznego, wyczynowe uprawianie sportów.

Czy można zapobiec osteoartrozie?

Obecne strategie leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów obejmują ćwiczenia i inne formy fizjoterapii, stosowanie leków przeciwbólowych, a w zaawansowanych postaciach – leczenie chirurgiczne. Tego typu dysfunkcje są uciążliwe i bolesne, znacznie ograniczają możliwość swobodnego poruszania się i tym samym wymuszają zmianę stylu życia. W jaki sposób możemy ograniczyć ryzyko rozwoju ChZS?

• Dbając o właściwą masę ciała – nadwaga i otyłość niosą za sobą dodatkowe obciążenie dla stawów. Utrzymanie prawidłowego BMI ciała może zmniejszyć ryzyko wystąpienia zwyrodnienia stawów.
• Pamiętając o regularnej, umiarkowanej aktywności fizycznej – ćwiczenia wzmacniają mięśnie i stabilizują stawy. Ważne jest, aby wybierać formy aktywności, które nie obciążają nadmiernie stawów, takie jak pływanie, joga lub jazda na rowerze.
• Unikając długotrwałego siedzenia lub stania w jednej pozycji – pomocne mogą okazać się regularne zmiany pozycji oraz krótkie przerwy w trakcie pracy.
• Unikając nadmiernego obciążenia stawów – w miarę możliwości należy ograniczyć noszenie ciężkich przedmiotów lub wykonywanie gwałtownych, powtarzalnych ruchów.
• Wybierając wygodne obuwie – noszenie niewłaściwie dopasowanych butów (zbyt małych, za dużych, zbyt wąskich czy za szerokich), a także regularne zakładanie butów na wysokim obcasie może zwiększyć ryzyko wystąpienia osteoartrozy.