Zespół popunkcyjny
Paulina Kłos-Wojtczak

Zespół popunkcyjny – na czym polega?

Zespół popunkcyjny jest następstwem nakłucia lędźwiowego, którego dokonuje się podczas diagnostyki zakażeń ośrodkowego układu nerwowego. Pomimo że punkcja jest zabiegiem całkowicie bezpiecznym, to istnieje jednak ryzyko pojawienia się nieprzyjemnych objawów utrzymujących się najczęściej od 2 do 3 dni.

Zespół popunkcyjny (ang. post-dural puncture headache, PDPH) to szereg objawów mogących pojawić się po zabiegu nakłucia lędźwiowego. Podczas zabiegu cienką igłę wprowadza się między pajęczynówkę a rdzeń kręgowy w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Za pomocą specjalistycznej igły dokonuje się pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego (w celu dalszej diagnostyki, na ogół w kierunku zakażeń) lub podaje lek/znieczulenie.

Do typowych objawów zespołu popunkcyjnego zaliczają się m.in.:

  • tępy ból głowy,
  • zawroty,
  • mrowienie kończyn i skóry głowy,
  • zaburzenia wzroku,
  • nudności i wymioty,
  • uczucie dezorientacji.

W większości przypadków objawy zespołu popunkcyjnego, w tym ból głowy, nie trwają długo i ustępują samoistnie po kilku dobach. Co więcej, nie wszystkie z wymienionych wyżej objawów muszą pojawić się po punkcji lędźwiowej.

Po co robi się punkcję? Wskazaniem do wykonania punkcji lędźwiowej jest nie tylko diagnostyka chorób ośrodkowego układu nerwowego (np. zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych), ale również konieczność aplikacji niektórych leków bądź też anestetyku. Zespół popunkcyjny może pojawić się również po porodzie przez cesarskie cięcie (cc).

Ile trwa zabieg punkcji? Średnio kilkanaście minut. Zabieg ten najczęściej wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym.

Dlaczego po punkcji boli głowa?

Jak dotąd nie udało się jednoznacznie ustalić, jakie są dokładne mechanizmy pojawienia się zespołu popunkcyjnego. Najbardziej prawdopodobne jest jednak to, że za ból głowy po punkcji odpowiada ubytek niewielkiej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego, co może być związane z wyciekiem substancji. Prawdopodobna wydaje się być również teoria o rozszerzeniu naczyń krwionośnych.

Jak się okazuje, nie mniejsze znaczenie ma sposób wykonywania punkcji, a przede wszystkim doświadczenie anestezjologa, a nawet grubość igieł. Dużą rolę może odegrać tutaj tzw. czynnik ludzki. Zmęczenie lekarza może skutkować mniejszą precyzją wykonania punkcji.

Jak długo utrzymuje się zespół popunkcyjny?

Na pytanie, ile trwa zespół popunkcyjny, trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć. Jest to bowiem kwestia bardzo indywidualna. Przyjmuje się jednak, że dokuczliwe objawy nie powinny stanowić dyskomfortu dłużej niż tydzień.

Powikłania po punkcji lędźwiowej nie są powodem do obaw, dlatego też nie należy wpadać w panikę i spokojnie trzymać się zaleceń lekarzy.

Powiązane produkty

Zespół popunkcyjny – jak złagodzić?

Czy na zespół popunkcyjny podaje się leki? Nie ma takiej konieczności, ponieważ w większości przypadków objawy ustępują samoistnie. Istnieje jednak kilka sposobów, aby złagodzić niekomfortowe powikłania po punkcji.

Kluczowym czynnikiem jest wsparcie regeneracji płynu mózgowo-rdzeniowego. W tym celu podaje się specjalne kroplówki i płyny, mające na celu wyrównanie poziomu elektrolitów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Lekarze zalecają ponadto odpoczynek w pozycji leżącej, ograniczenie stresów i sytuacji, które mogłyby doprowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi.

Jeszcze kilkanaście lat temu panował mit, jakby zespołu popunkcyjnemu można było zapobiec poprzez leżenie na plecach do ok. 24 h po wykonanym zabiegu. Jak się jednak okazało, nie jest to do końca prawda. Lekarz może jedynie zastosować kilka środków ostrożności, które zminimalizują ryzyko pojawienia się nieprzyjemnych objawów.

Niektórzy uważają, że na silne bóle głowy związane z zespołem popunkcyjnym pomaga picie dużych ilości kawy, co ma mieć związek ze wzrostem ciśnienia krwi. Doniesienia te nigdy nie zostały jednak poparte odpowiednimi badaniami naukowymi.

W wyjątkowo ostrych przypadkach lub trwających tak długo, że utrudniają normalne funkcjonowanie pacjenta, lekarze rozważają wykorzystanie metody zwanej łatą krwi własnej. Polega ona na zewnątrzoponowym podaniu krwi pacjenta, który skarży się na objawy zespołu popunkcyjnego. Standardowo pobiera się jej od 10 ml do 20 ml i wstrzykuje do przestrzeni zewnątrzoponowej. Celem tego zabiegu jest przyspieszenie zasklepienia się otworu po igle punkcyjnej poprzez utworzenie się skrzepu. W ostateczności lekarze mogą podjąć decyzję o operacyjnym zamknięciu otworu.

  1. B.S. Buddeberg, O. Bandschapp i T. Girard, Post-dural puncture headache, „Minerva Anestesiologica”, nr 85(5) 2019.
  2. S. Grygorczuk, Punkcja lędźwiowa – nadal niezastąpiona, „Neurologia po Dyplomie”, nr 03 2015.
  3. K. Snarska, Zespół popunkcyjny: przyczyny, profilaktyka i leczenie, „Problemy Pielęgniarstwa”, nr 1 2009.
  4. K. Ziaja, Popunkcyjne bóle głowy, neuropsychologia.org [online] http://neuropsychologia.org/popunkcyjne-bole-glowy [dostęp 29.08.2022].

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • HIV – drogi zakażenia, test na HIV, profilaktyka

    Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że na świecie jest nim zakażonych 37 milionów osób. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie, jednak nadal statystyki są przygnębiające – w 2022 i 2023 roku padły w Polsce rekordy zakażeń HIV. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia tym wirusem?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Nietrzymanie moczu u seniorów – przyczyny, leczenie

    Nietrzymanie moczu, znane także jako inkontynencja, to powszechny problem zdrowotny, który może znacząco wpływać na jakość życia osób dotkniętych tym schorzeniem, zwłaszcza osób starszych. Jest to stan, w którym osoba traci kontrolę nad oddawaniem moczu, co może prowadzić do mimowolnego wydalania moczu. Istnieje wiele przyczyn nietrzymania moczu, a ich zrozumienie jest kluczowe dla właściwego poradzenia sobie z tym problemem.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij