Mężczyzna wykonuje wymaz policzka w celu sprawdzenia ojcostwa
Agnieszka Gierszon

Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

Test na ojcostwo wykonuje się w sytuacji, w której zależy nam na ustaleniu lub wykluczeniu ojcostwa albo potwierdzeniu pokrewieństwa badanych osób. Najczęściej wykorzystuje się w tej sytuacji badania DNA, które pozwalają ustalić pokrewieństwo pomiędzy osobami badanymi na podstawie porównania ich profili genetycznych. Podczas badania ojcostwa porównuje się zapisy kilkunastu do kilkudziesięciu marketów genetycznych o różnorodnej lokalizacji. Testy na ojcostwo wykonuje się najczęściej z inicjatywy prywatnej lub na polecenie sądu czy prokuratury, np. w przebiegu spraw o ustalenie czy też zaprzeczenie ojcostwa.

Czym jest test na potwierdzenie ojcostwa?

Badania na ojcostwo przeprowadza się głównie w sytuacji, w której domniemany ojciec dziecka ma wątpliwości co do swojego ojcostwa, często jednak wykonywane są także na polecenie sądu lub prokuratury w sprawach o ustalenie czy zaprzeczenie ojcostwa lub w sprawach dotyczących obowiązku alimentacyjnego czy też dziedziczenia. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu ustalanie, a w zasadzie wykluczanie ojcostwa, przeprowadzano wyłącznie na bazie analizy grup krwi domniemanego ojca, matki i dziecka.

Od czasu upowszechnienia się testów genetycznych, badanie ojcostwa wykonywane są wyłącznie metodami biologii molekularnej. Wykorzystuje się w tym celu DNA izolowane z materiału pobranego od dziecka i jego domniemanego ojca, a w określonych sytuacjach – również od matki. Aby ocenić pokrewieństwo lub ewentualne ojcostwo porównuje się między pacjentami występowanie kilkunastu lub kilkudziesięciu markerów genetycznych charakteryzujących się dużą zmiennością.

Potwierdzenie ojcostwa – rodzaje testów i stopień ich wiarygodności

Istnieje kilka wariantów testów DNA na ustalenie ojcostwa. Wszystkie wykonywane są (tymi samymi) metodami biologii molekularnej. Materiał pobiera się także w identyczny sposób. Jest nim zwyczaj wymaz z wewnętrznej strony policzka, jednak zależnie od zleceniodawcy i powodu, przez który wykonuje się badania, różnią się one w zakresie wymagań i formalności oraz sposobu pobrania próbki niezbędnej do wykonania badania.

W sytuacjach, gdy z jakichś względów niemożliwe jest rutynowe pobranie materiału w postaci wymazu lub próbki krwi, a badanie wykonywane jest na zlecenie prywatne, istnieje możliwość wykonania testu DNA z tzw. mikrośladów. Próbki do badania stanowią w tym przypadku pozostałości materiału genetycznego, które można znaleźć np. na smoczku czy gryzaku dziecka, ustniku butelki, na szklance, puszce, sztućcach, słomkach, szczoteczce do zębów, patyczkach kosmetycznych, gumie do żucia, niedopałkach papierosów, maszynkach do golenia, chusteczkach higienicznych, tamponach, podpaskach, paskach z glukometru lub w cebulkach włosów czy resztkach obciętych paznokci oraz plamach krwi lub spermy.

Testy laboratoryjne, służące ustaleniu ojcostwa biologicznego, mogą albo potwierdzić ojcostwo z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością (tj. na poziomie 99,999%) lub całkowicie (tj. w 100%) wykluczyć pokrewieństwo pomiędzy osobami badanymi. Wiarygodność takich badań jest zatem trudna do podważenia.

Jedyna sytuacja, w której mogą wystąpić wątpliwości dotyczące ojcostwa to taka, w której domniemany ojciec dziecka ma jednojajowego brata bliźniaka. Wtedy testy genetyczne wykonywane na potrzeby ustalenia ojcostwa mogą wskazać, że obaj mężczyźni mogą być ojcami dziecka z prawdopodobieństwem rzędu 99,999%.

Polecane dla Ciebie

Kiedy należy wykonać test na ojcostwo?

Testy na ojcostwo wykonuje się zazwyczaj w sytuacjach, w których mężczyzna ma wątpliwości co do faktu bycia ojcem danego dziecka. Wykonywane są również w sytuacjach, w których sądownie należy ustalić ojcostwo danego dziecka, by ustalić obowiązek alimentacyjny lub np. potwierdzić prawo dziecka do dziedziczenia majątku po zmarłym ojcu/krewnym.

Jak wygląda test na potwierdzenie lub wykluczenie ojcostwa?

Standardowym materiałem do izolacji DNA jest wymaz z wewnętrznej strony policzka pacjenta, jednak możliwe jest także przeprowadzenie testów na ojcostwo z krwi żylnej oraz tzw. mikrośladów. Materiał genetyczny, czyli DNA wyizolowane od osób uczestniczących w badaniu, analizuje się pod kątem odpowiednich, unikatowych markerów genetycznych charakteryzujących się dużym polimorfizmem (występowanie wiele odmian tego samego genu). Standardowo porównuje się 16 lub 24 markery wchodzące w skład profilu genetycznego pacjentów. Stopień pokrewieństwa pomiędzy osobami badanymi określa się, sprawdzając, ile mają wspólnych, a ile odmiennych alleli markerów genetycznych w obrębie wybranego panelu. Badanie ojcostwa można wykonać albo komercyjnie – w przychodni lub laboratorium genetycznym, albo prywatnie – w domowym zaciszu. Na wyniki badań czeka się zwykle około 2 tygodni.

Czy można wykonać test na ojcostwo przed porodem?

W uzasadnionych przypadkach możliwe jest ustalenie ojcostwa jeszcze przed porodem. Materiał do badania można pobrać od płodu albo w przebiegu inwazyjnych badań prenatalnych, jak np. amniopunkcja, albo wykonać nieinwazyjne badania DNA płodowego, które jest izolowane z krwi matki. Badanie wykonywane z krwi matki daje wiarygodne wyniki już nawet około dziewiątego tygodnia ciąży, ale standardowo robi się je raczej wraz z pakietem innych testów genetycznych około piętnastego tygodnia ciąży. Materiałem badanym pobieranym od ojca pozostaje w tej sytuacji wymaz z wewnętrznej strony policzka.

Dowiedz się więcej o tym, czym jest i jak wygląda amniopunkcja?

Ustalenie ojcostwa – cena/skierowanie, refundacja i zgody prawne

Ceny badań komercyjnych na ojcostwo wahają się w zależności od lokalizacji wybranego laboratorium, typu zamówionych badań, materiału przesłanego do badania i czasu oczekiwania na wyniki. Ich cena waha się od mniej więcej 500 do nawet 2000 złotych. Najdroższe pozostają badania prenatalne ojcostwa, których cena może dochodzić nawet do 7000 złotych. W związku z wysokimi kosztami badań niektóre laboratoria umożliwiają rozłożenie opłat na wygodne dla pacjenta raty. Jeśli badania na ojcostwo wykonywane są na zlecenie organów wymiaru sprawiedliwości, ich koszt pokrywa zwykle strona przegrana w procesie sądowym. W wybranych sytuacjach sąd może również zarządzić o innym podziale kosztów lub całkowicie zwolnić strony z opłat.

Jeśli badania ojcostwa wykonywane są na potrzeby organów sądowych, muszą uczestniczyć w nich zarówno dziecko, matka, jak i domniemany ojciec dziecka. Pobranie materiału musi być wykonane i zaprotokołowane przez upoważnione do tego osoby w odpowiednim punkcie pobrań i w obecności świadków. Osoby biorące udział w badaniu należy wylegitymować i pobrać od nich zgody na wykonanie badań genetycznych. Pobrany materiał przekazuje się do certyfikowanego laboratorium medycyny sądowej.

Jeśli badania DNA w kierunku ustalenia ojcostwa wykonuje się jedynie dla wiedzy klienta, który ma wątpliwości dotyczące ojcostwa, wystarczy pobrać próbkę od ojca i dziecka. Testy tego typu można nawet zakupić w aptece albo zamówić na jednej z wielu stron internetowych, które reklamują w sieci swoje produkty, a materiał w postaci wymazu z wewnętrznej strony policzka pobrać w domowym zaciszu. Należy jednak mieć na uwadze, że pobrany w domu materiał lub zebrane przez klienta próbki mikrośladowe i tak należy potem odesłać do laboratorium diagnostycznego, a uzyskane w ten sposób wyniki nie będą mogły stanowić żadnego dowodu np. w sprawie sądowej.

  1. Adams, J. Paternity testing: blood types and DNA. Nature Education, 2008; 1(1): 146
  2. Hongbao M., Huaijie Z., Fangxia G. i wsp. Paternity Testing, J Am Sci, 2006; 2(4):76-92
  3. Morling N., Allen RW., Carracedo A. i wsp. Paternity Testing Commission of the International Society of Forensic Genetics: recommendations on genetic investigations in paternity cases, Forensic Sci Int, 2002; 129(3): 148-157
  4. Tam JCW., Chan YM., Tsang SY. i wsp. Noninvasive prenatal paternity testing by means of SNP-based targeted sequencing. Prenat Diagn. 2020; 40(4): 497-506

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Czy zawsze można uniknąc efektu jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziom greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Morfologia – normy, interpretacja wyników. Co to jest morfologia z rozmazem?

    Morfologia krwi to jedno z podstawowych badań biochemicznych, które osoba dorosła powinna wykonać przynajmniej raz w roku. Stanowi doskonałe odzwierciedlenie stanu zdrowia pacjenta. Od wielu lat interpretacja wyników morfologii jest ułatwiona, ponieważ laboratoria diagnostyczne posiadają własne zakresy referencyjne, które stanowią normę dla każdej analizowanej ilościowo i jakościowo grupy komórek krwi. Należy jednak pamiętać, że z wynikami, które budzą wątpliwość – są podwyższone lub obniżone – najlepiej udać się do lekarza, który zinterpretuje je kompleksowo razem z wynikami innych badań diagnostycznych, także tych obrazowych. Czy morfologię należy wykonać na czczo, ile kosztuje badanie i jakie choroby można dzięki niej wykryć? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holter EKG – przebieg, wskazania i interpretacja wyników. Jak spać z Holterem?

    Badanie EKG metodą Holtera pozwala rejestrować pracę serca przez całą dobę. Wykonując je, można zdiagnozować zaburzenia, które ciężko jest uchwycić podczas badania echa serca czy na klasycznym EKG. Wynika to z faktu, że Holter zakłada się pacjentowi na całą dobę, a nawet kilka dni. Dzięki temu uzyskujemy informację o tym, jak zachowuje się mięsień sercowy podczas różnych sytuacji – tych bardziej aktywnych, jak i niewymagających dużego wysiłku.

  • Profil trzustkowy – jakie badania należy wykonać, żeby sprawdzić pracę trzustki?

    O tym, od których badań należy zacząć diagnozować dysfunkcję trzustki, powinien decydować lekarz na podstawie zgłaszanych przez pacjenta objawów. Warto pamiętać, że tak jak w przypadku innych chorób, tak i przy schorzeniach trzustki szybkie postawienie diagnozy może bardzo pomóc pacjentowi w „wykryciu w porę” podłoża niepokojących objawów. Jednym z oznaczeń, jakie można wykonać w tym celu, jest profil trzustkowy. Jak się przygotować do badania? Jakie są normy enzymów? Ile kosztuje badanie biochemiczne funkcji trzustki?

  • Sigmoidoskopia – wskazania, przebieg, przygotowanie do badania

    Sigmoidoskopia (lub fiberosigmoidoskopia) to badanie, które pozwala zobrazować końcowy odcinek jelita grubego przy użyciu giętkiego przewodu z kamerą na końcu. Przeważnie jest bezbolesne i związane tylko z niewielkim dyskomfortem, jednak u niektórych pacjentów musi być wykonywane nawet w znieczuleniu ogólnym. Sigmoidoskopia jest tańsza, mniej obciążająca i wymagająca mniejszego przygotowania niż kolonoskopia. Na czym dokładnie polega to badanie? Co warto o nim wiedzieć?

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij