Węglan amonu (E503) – co warto wiedzieć o amoniaku spożywczym? - portal DOZ.pl
amoniak spożywczy w proszku
Joanna Orzeł

Węglan amonu (E503) – właściwości i zastosowanie amoniaku spożywczego

Pod kodem E503 sklasyfikowano dwie substancje chemiczne: węglan amonu i kwaśny węglan amonu. Obydwa węglany są tradycyjnie używane w wielu kuchniach świata, zwłaszcza w krajach skandynawskich, głównie do produkcji wypieków. Ich popularna nazwa to amoniak spożywczy. W poniższym tekście przybliżamy różnicę między tymi składnikami. Czy amoniak spożywczy jest szkodliwy? Jakie ma właściwości?

Węglan amonu – co to za związek?

Węglan amonu jest nieorganicznym związkiem chemicznym, powstającym przykładowo w reakcji amoniaku z dwutlenkiem węgla. Jego chemiczny wzór to (NH4)2CO3. W postaci czystej jest białym, bezzapachowym ciałem stałym, dobrze rozpuszczalnym w wodzie.  

W podwyższonej temperaturze ulega samoistnemu rozkładowi na wodę, amoniak i dwutlenek węgla. Samoczynnie może rozłożyć się między innymi do wodorowęglanu amonu. Znajduje zastosowanie w wielu przemysłach między innymi spożywczym jako dodatek spulchniający i regulujący kwasowość ukryty pod kodem E503. 

Węglan a wodorowęglan amonu

Wodorowęglan amonu, nazywany również kwaśnym węglanem amonu, jest jednym z produktów samoistnego rozkładu węglanu amonu. Jego chemiczny wzór to NH4HCO3. Podobnie jak węglan amonu w podwyższonej temperaturze ulega termicznemu rozkładowi z utworzeniem tych samych gazowych produktów. Z tego powodu również stosuje się go jako dodatek do żywności o właściwościach spulchniających i regulujących kwasowość. Znajduje się pod tym samym kodem co węglan – E503.

Właściwości węglanu amonu (E503)

Pod kodem E503, według rozporządzeń Unii Europejskiej, ukryte są węglany amonu, czyli substancje o wzorach chemicznych (NH4)2CO3 oraz NH4HCO3. Obydwa związki chemiczne ulegają termicznemu rozkładowi z wytworzeniem gazowych produktów. Z tego powodu są często wykorzystywane jako środki spulchniające, zastępując klasyczny proszek do pieczenia (z głównym składnikiem spulchniającym wodorowęglanem sodu).  

Węglany amonu stosowane są do produkcji wypieków o niskiej wilgotności. Powodem takiej ich aplikacji jest powstający w trakcie rozkładu amoniak charakteryzujący się nieprzyjemnym i drażniącym zapachem. Jeżeli wilgotność ciasta nie przekracza 5%, gaz ten ulatnia się z gotowego produktu. Jeżeli natomiast zawartość wody jest wyższa, amoniak może się w niej rozpuścić i w niekorzystny sposób zmienić właściwości organoleptyczne.

Węglany amonu są używane w przemyśle spożywczym do produkcji innego dodatku do żywności – karmelu amoniakalnego. Jest to barwnik ukryty pod kodem E105c.

Polecane dla Ciebie

Gdzie kupić węglan amonu?

Spożywczy węglan amonu można kupić w dobrze zaopatrzonych sklepach z żywnością, sklepach wielobranżowych – supermarketach lub u internetowych dostawców. Jeżeli chcemy go kupić, powinniśmy szukać opakowań opatrzonych etykietą „amoniak spożywczy”. Jego cena nie jest wysoka – ok 2 zł za 30 g.

Węglany amonu znajdują zastosowanie poza branżą spożywczą. Wykorzystuje się je między innymi do produkcji leków, barwników, nawozów sztucznych czy tworzyw sztucznych jak plastiki i gumy.  

W gospodarstwie domowym mogą być używane do czyszczenia powierzchni. Podobnie jak soda oczyszczona zmieszane z octem utworzą aktywną pianę, która pomoże usunąć zanieczyszczenia, jak np. osad z mydła pojawiający się na armaturze czy na fugach.

Sprawdź na DOZ.pl: Środki do prania i czyszczenia.

Węglan amonu – szkodliwość, wpływ na zdrowie

Substancje ukryte pod kodem E503 nie są toksyczne dla człowieka. Z tego powodu nie został wyznaczony dla nich dzienny poziom spożycia. Węglan i wodorowęglan amonu spożywane w rozsądnych ilościach są dla naszego organizmu bezpieczne. Można je też bezpiecznie stosować w ciąży i w okresie laktacji. Ich nadmierne spożycie może jednak powodować podrażnienie śluzówki żołądka lub jelit, prowadzące do zaburzeń pracy układu pokarmowego (np. wymioty, biegunka czy nadkwasota).  

Stosowanie węglanów amonu do produkcji wypieków może podwyższać ilość akrylamidu w gotowych produktach w porównaniu z używaniem węglanem sodu.

Akrylamid to trucizna naszego organizmu. Wytwarzany jest, gdy poddajemy obróbce termicznej żywność bogatą w cukry i aminokwasy. Jeżeli chcemy zminimalizować ilość tego składnika w naszej diecie, a w przepisie, który mamy zamiar wypróbować jest uwzględniony amoniak spożywczy lub węglan amonu, możemy zastąpić go proszkiem do pieczenia lub sodą oczyszczoną. Zaznaczamy jednak, że może to wpłynąć na smak przygotowywanej potrawy.

  1. A. Dłużewska, M. Dłużewski, L. Ja, Technologia żywności: podręcznik dla technikum: praca zbiorowa, WSiP, Warszawa 2008.
  2. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32011R1129&from=PL  
  3. H. Mojska, Akryloamid – charakterystyka, występowanie w żywności i ryzyko dla zdrowia [w:] Jakość i bezpieczeństwo żywności – kształtowanie jakości żywieniowej w procesie technologicznych, pod red. D. Nowak, Wydawnictwo SGGW, Warszawa 2011.
  4. M. Wilk, M. Krzywonos, P. Seruga, M. Kucharczyk, D. Borowiak, Karmel w żywności, [w:] Prace naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Wybrane zagadnienia z bioekonomii, pod red. M. Krzywonos, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Wrocław 2015.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wszystko, co każdy turysta wiedzieć powinien na temat pierwszej pomocy

    Wakacje to czas relaksu, który kojarzy nam się z przyjemnością i beztroską. Niestety jest też druga strona medalu – czas letnich wyjazdów to okres, kiedy zdarza się wielka ilość wypadków różnego rodzaju: oparzenia, zasłabnięcia, podtopienia, czy utonięcia. Każdy z nas powinien umieć się odnaleźć w tych sytuacjach i umieć udzielić pomocy poszkodowanej osobie.

  • Dieta młodości, dieta anti-aging – czy można zatrzymać starzenie dietą? Jakie produkty jeść w diecie przeciwstarzeniowej?

    Starzenie się naszego organizmu jest nieuniknione. Niestety, tryb życia, jaki prowadzimy, w tym m.in. permanentny stres, wysoko przetworzona dieta i brak czasu na odpoczynek, sprawia, że nasza skóra i nasze ciało znacznie szybciej tracą swoją witalność. Czy można spowolnić procesy starzenia dietą? 

  • Jak radzić sobie ze stresem?

    Stres stanowi prawdziwą plagę naszych zabieganych i niezwykle zmiennych czasów. Prawdopodobnie nie ma osoby, która choć raz dziennie nie doświadczyłaby tej reakcji organizmu na czynniki postrzegane jako zagrożenie. O ile w odległych czasach stres pomagał człowiekowi, bo pozwalał mu zareagować odpowiednio na niebezpieczeństwo, o tyle współcześnie często jest on większym zagrożeniem niż samo zjawisko, w reakcji, na które jest wyzwalany. 

  • Lateks – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    W poniższym tekście przybliżamy to, czym jest lateks i w jakich produktach możemy go znaleźć. Odpowiadamy również na pytania, czy lateks jest szkodliwy oraz co robić w przypadku wystąpienia alergii na ten materiał. Zapraszamy do lektury.

  • Jak przetrwać pierwsze dni w pracy po urlopie? Praktyczne porady

    Skończyłeś urlop i masz trudności z odnalezieniem się na nowo w pracy? A może Twój urlop dopiero nadchodzi, ale nauczony doświadczeniem już teraz obawiasz się, co czeka Cię w pracy po powrocie? Przeczytaj 6 praktycznych porad na to, jak przetrwać pierwsze dni w pracy po urlopie.

  • Dieta po usunięciu pęcherzyka (woreczka) żółciowego – zasady, produkty, przepisy

    Kamica żółciowa uważana jest za chorobę cywilizacyjną. Dotyka głównie mieszkańców krajów wysoko rozwiniętych, cierpiących na nadwagę i otyłość. Ryzyko jej rozwoju rośnie wraz z nieprawidłowo prowadzoną dietą, dlatego odpowiednie żywienie będzie miało znaczenie zarówno przy jej profilaktyce, jak i również w trakcie leczenia, po zabiegu operacyjnym, tzw. cholecystektomii. Co można jeść po usunięciu pęcherzyka żółciowego?

  • Gorzki smak w ustach – co znaczy?

    Dysgeusia (zmieniony smak w ustach) to dziwne, nieprzyjemne doznanie, odczuwane przez pacjentów przez dłuższy czas. Jest dość powszechnym problemem, a jedną z jego odmian jest odczuwanie goryczy w jamie ustnej. Ten gorzki smak może być spowodowany mniej (np. niedostateczna higiena) lub bardziej (np. niewydolność wątroby) poważnym problemem. Jednak jeśli nie ustępuje po umyciu zębów i utrzymuje się przez kilka dni, warto zasięgnąć porady lekarskiej. Co oznacza gorzki smak w ustach? Jak sobie z nim poradzić?  

  • Garbienie się – przyczyny i skutki. Co robić, aby się nie garbić?

    Garbienie się to nawyk, który niesie za sobą wiele niekorzystnych konsekwencji. Oprócz zaokrąglenia w górnej części pleców osoby garbiące się mogą doświadczać drętwienia kończyn, problemów z równowagą, a w skrajnych przypadkach nawet niewydolności oddechowej. Jak walczyć ze zgarbioną sylwetką? Jakie ćwiczenia na garbienie się?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij