Splot ramienny – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja urazów splotu barkowego u dzieci i dorosłych - portal DOZ.pl
Splot ramienny – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja urazów splotu barkowego u dzieci i dorosłych
Magdalena Chrzęszczyk

Splot ramienny – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja urazów splotu barkowego u dzieci i dorosłych

Splot ramienny (splot barkowy) to sieć włókien nerwowych, które biegną od rdzenia kręgowego przez trójkąt łopatkowo-obojczykowy i dół pachowy do ramienia. Unerwia on całą kończynę górną oraz niektóre mięsnie tułowia. Do uszkodzenie splotu ramiennego może dojść w trakcie akcji porodowej na skutek dystocji barkowej bądź urazu. Jakie są rodzaje porażenia splotu barkowego?

Splot ramienny (splot barkowy) – budowa 

Anatomia splotu ramiennego (łac. plexus brachialis) jest bardzo złożona. Kończyna górna i część obręczy barkowej (bez mięśnia czworobocznego i okolicy pachowej) są unerwione przez gałęzie brzuszne nerwów rdzeniowych szyjnych – od C5 do C8 i pierwszy nerw segmentu piersiowego Th1. Zdarza się, że w budowie splotu ramiennego biorą udział także korzenie C4 i Th2, występują także różne odmiany anatomicznej budowy splotu barkowego wraz z różnicami między prawą a lewą kończynę górną. 

Korzenie nerwowe, które wychodzą z segmentu C5 i C6 tworzą pień górny (truncus superior) splotu, korzeń nerwowy C7 tworzy pień środkowy (truncus medialis), a korzenie C8–Th1 pień dolny (truncus inferior). W okolicy nadobojczykowej pnie te dzielą się na część przednią i część tylną. Następnie gałęzie łączą się i formują 3 pęczki splotu ramiennego. Pęczki te dają początek wszystkim nerwom splotu ramiennego. 

Tak złożona i precyzyjna budowa splotu ramiennego oraz mechanizm czucia umożliwiają rękom, palcom i całej obręczy barkowej wykonywanie skomplikowanych i różnorodnych ruchów.  

Splot ramienny – typy uszkodzenia splotu ramiennego 

Wyróżniamy cztery rodzaje uszkodzenia nerwów: 

  • rozciągnięcie nerwu bez jego uszkodzenia – najczęściej w ciągu 3–4 miesięcy następuje samoistny powrót funkcji ręki, 
  • utworzenie się tkanki bliznowatej wokół uszkodzonego nerwu – blizna uniemożliwia przesyłanie bodźców ruchowych do mięśnia, 
  • przerwanie nerwu poza rdzeniem kręgowym – najczęściej wymaga interwencji neurochirurgicznej, 
  • całkowite wyrwanie nerwu z rdzenia kręgowego – wymaga interwencji neurochirurgicznej. 

Wyróżnia się cztery typy uszkodzenia splotu barkowego ze względu na miejsce uszkodzenia: 

  1. Porażenie górne (typ Erba) – jest określane również jako porażenie okołoporodowe splotu ramiennego, najczęściej spowodowane pociągnięciem za rękę, ale dochodzi do niego także np. podczas wypadku. Dotyczy korzeni nerwów C4 i C5, polega na całkowitym zerwaniu włókien nerwowych, dochodzi wtedy do ograniczenia ruchomości barku, braku możliwości unoszenia ramienia powyżej poziomu barku, odwodzenia i rotacji zewnętrznej w stawie ramiennym, brak zginania przedramienia. Porażone mięśnie ulegają zanikom. 
  2. Porażenie środkowe – uszkodzenie korzenia C7, wyglądem przypomina porażenie nerwu pośrodkowego. 
  3. Porażenie dolne (typ Klumpkego–Dejerine’a) – dotyczy uszkodzenia korzeni nerwowych C8–Th1, dochodzi do zaburzenia pracy prostowników i zginaczy przedramienia i mięśni ręki. 
  4. Porażenie mieszane – dotyczy wielu korzeni nerwowych. 

Uszkodzenia nerwów obwodowych klasyfikuje się natomiast dwoma skalami:

  1. Klasyfikacja Seddona
  • neuropraxix – ucisk na nerw bez przerwania ciągłości, dochodzi do osłabienia przewodnictwa, a objawy ustępują po kilku lub kilkudziesięciu dniach, 
  • axonotmesis – nerw nie jest naruszony, ale przerwane są aksony, następuje całkowity zanik funkcji nerwu, regeneracja trwa do kilkudziesięciu miesięcy, 
  • neurotmesis – przerwana ciągłość nerwu bez możliwości szybkiej regeneracji, konieczny jest zabieg chirurgiczny. 
  1. Klasyfikacja Sunderlanda
  • stopień I – brak przewodzenia z powodu kompresji na nerw (odpowiada neuropraksji Seddona), 
  • stopień II – przerwanie aksonu bez uszkodzenia nerwu (odpowiada aksonotmezji Seddona), 
  • stopień III – uszkodzenie endoneurinum, bez zmian w epii perineurinum; powrót funkcji jest uzależniony od włóknienia śródpęczkowego, 
  • stopień IV – uszkodzenie wszystkich osłonek z wyjątkiem epineurinum; może wystąpić powiększenie nerwu, 
  • stopień V – całkowite przerwanie ciągłości nerwu (odpowiada neurotmezji Seddona). 

Polecane dla Ciebie

Splot ramienny – przyczyny urazów splotu ramiennego 

Uszkodzenie splotu ramiennego może pojawić się podczas akcji porodowej, przy próbie wyciągnięcia dziecka za główkę lub ramię, jeśli zaklinowało się ono w kanale rodnym. Sytuacja, podczas której po urodzeniu się główki dziecka akcja porodowa zatrzymuje się, nazywana jest dystocją barkową.

Taka interwencja wymaga użycia siły i jest konieczna w przypadku zagrożenia niedotlenieniem płodu. Uszkodzenie może być także spowodowane uciskiem wewnątrz macicy, dużą masą urodzeniową, okręceniem pępowiną, złamaniem obojczyka czy kości ramiennej. 

Do porażenia splotu bakowego u dorosłych najczęściej dochodzi przy wypadkach komunikacyjnych (samochodowych, motocyklowych i rowerowych). 

Splot ramienny – objawy porażenia splotu barkowego 

Objawy porażenia splotu barkowego zależą od tego, w jaki sposób doszło do uszkodzenia, jak długo ono trwało, a także od jego rodzaju i ilości uszkodzonych nerwów. Znaczenie ma także szybkość rozpoczęcia procesu leczenia i rehabilitacji. Oprócz zaburzeń związanych z funkcją motoryczną kończyny górnej (zgięcia, wyprostu, rotacji) i siłą mięśniową, mamy do czynienia z zaburzeniami czucia zarówno dotyku, jak i temperatury czy zaburzeniami rozwoju kości. Globalnie dochodzi do nieprawidłowości we wzorcach motorycznych, wzorcach postawy i zaburzeń schematu ciała. Uszkodzeniu splotu ramiennego towarzyszy także ból barku

Przy lżejszych uszkodzeniach splotu ramiennego wyczuwalne jest zmniejszenie czucia wraz z pogorszeniem chwytu dłoni, odrętwieniem, mrowieniem czy bólem promieniującym do barku. Aby dokładnie ocenić stopień urazu splotu ramiennego oraz podjąć odpowiedni sposób leczenia, wykonywane są rentgen, rezonans magnetyczny lub badanie EMG (elektromiografia). 

Splot ramienny – rehabilitacja urazów splotu barkowego 

Rehabilitacja po porażeniu splotu ramiennego jest konieczna niezależnie od stopnia uszkodzenia i jego charakteru. Zdarza się, że niezbędna jest także interwencja chirurgiczna dotycząca nerwów, np. rekonstrukcja wewnątrzpłatowa, różnorodne neurotyzacje czy operacje mięśni i ścięgien. Chory powinien przede wszystkim posiadać pełną świadomość, że proces powrotu do sprawności jest bardzo długi i powolny, wymaga zaangażowania oraz systematyczności w procesie fizjoterapii. 

Do procedur terapeutycznych stosowanych przy porażeniu splotu barkowego zaliczamy fizykoterapię (biostymulację laserową, magnetoterapię, diatermię krótkofalową, światło widzialne spolaryzowane), kinezyterapię (z dużą dbałością o niedopuszczenie do podwichnięć lub zwichnięć), hydroterapię oraz inne manualne techniki terapeutyczne czy kinesiotaping wspomagający uzyskany efekt terapii. Stosuje się także masaż oraz igłoterapię. Aby nie dochodziło do ograniczeń ruchu w stawach, zwłóknień i obrzęków, pacjent może w domu stosować temblak, wykonywać automasaż (drenaż kończyny górnej), prowadzić proste ruchy bierne kończyny, stosować termoterapię, np. w postaci ocieplacza, a także zażywać kąpieli wirowych.

Bardzo ważne jest również prawidłowe ułożenie kończyny porażonej, aby nie dopuszczać do rozciągania porażonych mięśni. Zarówno dla osób dorosłych, jak i dzieci, wskazany jest basen i regularne ćwiczenia manualne ręki, które można wpleść w zabawy, a także w czynności dnia codziennego. 

  1. Cho H., Lee H. Y., Gil Y. C. i in., Topographical anatomy of the radial nerve and its muscular branches related to surface landmarks, „Clinical Anatomy” 2013, nr 26(7), s. 862-869. 
  2. Konarska I., Medycyna fizykalna, PZWL, Warszawa 1968. 
  3. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka. Tom 1. Anatomia ogólna. Kości, stawy i więzadła, mięśnie, PZWL, Warszawa 2009.
  4. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom 5. Układ nerwowy obwodowy. Układ nerwowy autonomiczny. Powłoka wspólna. Narządy zmysłów, PZWL, Warszawa 2010.
  5. Dega W., Milanowska K., Ortopedia i rehabilitacja, PZWL, Warszawa 1996. 
  6. Paprocka–Borowicz M., Zawadzki M., Fizjoterapia w chorobach układu ruchu, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bifidobakterie – czym są i jakie mają znaczenie dla odporności niemowlęcia?

    1000 pierwszych dni życia dziecka to kluczowy okres w rozwoju młodego organizmu. Narządy i układy, które kształtowały się jeszcze podczas życia płodowego, wciąż dojrzewają i doskonalą swoje funkcje. Fundamentalne znaczenie w tym procesie ma rozwój układu odpornościowego, który już od momentu porodu musi chronić niemowlę przed czynnikami zewnętrznymi. Jaki związek z odpornością mają jelita i zamieszkujące w nich Bifidobakterie?

  • Blokada kręgosłupa – czym jest, jak przebiega, kiedy jest wskazana?

    Nadtwardówkowe wstrzyknięcie steroidu to minimalnie inwazyjna procedura w porównaniu do zabiegów chirurgicznych. Pozwala złagodzić ból szyi, ramion, pleców lub nóg, w zależności od lokalizacji procesu zapalnego dotyczącego nerwów rdzeniowych. Celem jest zazwyczaj redukcja bólu tak, aby można było wznowić proces leczenia z wykorzystaniem fizjoterapii i odzyskać możliwość wykonywania codziennych czynności bez uporczywych dolegliwości.

  • Ból kciuka – przyczyny, jak leczyć?

    Najczęstszą przyczyną bólu kciuka są urazy do których często dochodzi w czasie uprawiania sportów kontaktowych. Przyczynami dolegliwości są też choroby reumatyczne, rzadziej porażenia nerwów. Wywiad zebrany przez specjalistę i wykonanie diagnostyki obrazowej pozwolą na wybór leczenia, ćwiczeń i listy zabiegów rehabilitacyjnych. Doraźnie ból złagodzą leki przeciwzapalne i przeciwbólowe w postaci tabletek, maści i kremów.

  • Zapalenie przełyku – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

    Zapalenie przełyku (ang. esophagitis) to choroba zapalna wywołana przez drażniące, zakaźne lub immunologiczne czynniki działające na błonę śluzową przełyku. Najczęściej występuje u osób z refluksową chorobą przełyku (GERD). Początkowo niepozorne, z czasem może doprowadzić nawet do martwicy przełyku, jego perforacji oraz sepsy. Jakie objawy są w zapaleniu przełyku? Jak go leczyć i ile trwa?

  • Załupek – przyczyny, objawy, leczenie

    Załupek objawia się jako obrzęk żołędzi i napletka i jest spowodowany zsunięciem napletka poza żołądź. Dochodzi to tego, gdy napletek jest zbyt ciasny. Stan ten wywołuje ucisk, który utrudnia prawidłowy odpływ krwi. Gdy wspomniany ucisk jest duży i występują potężne lub długo utrzymujące się zaburzenia krążenia krwi, może dojść do tzw. martwicy żołędzi i skóry napletka. Jakie są objawy i sposoby leczenia załupka?

  • Pyłkowica – objawy i leczenie

    Pyłkowica, czyli uczulenie na pyłki spędza sen z powiek wielu milionom Polaków. Nasilenie objawów obserwuje się od wczesnej wiosny, aż do końca lata. Jakie są jej przyczyny? Jak wygląda leczenie alergii?

  • Jak rozpoznać obrzęk limfatyczny? Przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

    Obrzęku limfatyczny to inaczej obrzęk tkanek, który spowodowany jest zastojem chłonki (limfy)wywołanej wadami wrodzonymi lub uszkodzeniem naczyń chłonnych. Wyróżnia się obrzęk limfatyczny pierwotny i wtórny. Przyczyną obrzęku limfatycznego pierwotnego są nieprawidłowo wykształcone węzły chłonne. Bardziej złożoną kwestią są przyczyny wtórnego obrzęku, do których zaliczono m.in. przewlekłą niewydolność żylną, leki, operacje i inne czynniki. Jak leczyć obrzęki limfatyczne, czy drenaż limfatyczny jest dobrą metodą oraz czym różni się cellulits od cellulitu?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij