Post-COVID-19 syndrome – objawy i postępowanie przy zespole „pocovidowym”
Justyna Piekara

Post-COVID-19 syndrome – objawy i postępowanie przy zespole „pocovidowym”

Infekcja wywołana SARS-CoV-2 została stłumiona, pacjent wyzdrowiał. Niestety w wielu przypadkach COVID-19 historia choroby na tym się nie kończy. Jak przedstawia się długodystansowe oblicze COVID-19? Gdzie uzyskać pomoc, gdy objawy nie ustępują?

Czym jest zespół postcovidowy?

Post-COVID-19 syndrome (PCS), “długi COVID” (ang. long COVID) lub przewlekły zespół COVID (ang. chronic COVID syndrome, CCS) to nieformalne nazwy zespołu objawów, który towarzyszy chorym nawet przez kilka miesięcy po typowym okresie rekonwalescencji COVID-19.

Matthew Levison z Drebel University College of Medicine zaznacza, że “bez formalnie przyjętej definicji zespołu post-COVID-19 trudno jest ocenić, jak często występuje, jak długo trwa, kto jest najbardziej zagrożony, co go powoduje, jaka jest patofizjologia i jak leczyć i zapobiegać”.

„Zespół Post-COVID jest nowym, unikalnym zjawiskiem i wciąż się o nim uczymy. Wiemy jednak, że jego objawy, szczególnie skrajne zmęczenie, mogą mieć ogromny wpływ na jakość życia danej osoby – wpływając na życie rodzinne i wydajność pracy”, wyjaśnia dr Sandeep Lahoti w wywiadzie dla “Houston Methodist”.

Reynolds Panettieri, profesor medycyny w Rutgers Robert Wood Johnson Medical School w New Jersey, szacuje, że u około 10% pacjentów z COVID-19 rozwinie się przewlekły problem ze zdrowiem.

Esther Mełamed, neurolog z Dell Medical School na Uniwersytecie Teksańskim w Austin, sugeruje natomiast, że syndrom prawdopodobnie jest rezultatem zaburzeń komunikacji neuronalnej, do której dochodzi na skutek rozregulowania układu odpornościowego i powstania stanów zapalnych w organizmie, które towarzyszą COVID-19.

Zespół pocovidowy – grupy największego ryzyka

Osoby najbardziej narażone na rozwój zespołu postcovidowego to:

  • dorośli w wieku powyżej 50 lat,
  • osoby, które doświadczyły ciężkiego przebiegu COVID-19,
  • osoby z problemami krążeniowo-oddechowymi, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą lub otyłością.

Inicjatywa “Survivor Corps”

“Survivor Corps” to grupa stworzona w mediach społecznościowych przez osoby, które przeszły przez infekcję SARS-CoV-2. Nie ustają one w wysiłkach na rzecz lepszego zrozumienia oddziaływania nowego koronawirusa na ludzkie zdrowie i opisują w czasie rzeczywistym swoje doświadczenia związane z COVID-19. Członkowie internetowej zbiorowości starają się edukować społeczeństwo oraz w miarę możliwości wspierać naukowców.

Survivor Corps opublikowała na Facebooku otwartą ankietę, która powstała z pomocą dr Natalie Lambert z Indiana University School of Medicine oraz dr Wendy Chung z Columbia University Irving Medical Center, prosząc “covidowych długodystansowców”, aby opisali objawy, których doświadczają w związku z COVID-19. W badaniu wzięło udział ponad 1500 osób. Respondenci zidentyfikowali 98 objawów, których nadal doświadczają. Około 26% uczestników badania zgłosiło bóle głowy, bóle stawów i uporczywy ból w klatce piersiowej.

Czym objawia się zespół postcovidowy?

Pacjenci, którzy przechorowali COVID-19 nadal borykają się z szeregiem problemów zdrowotnych. Lekarze uczą się, dlaczego choroba zostawia trwałe ślady w organizmie. Spektrum kliniczne objawów, które wiąże się z zespołem postcovidowym jest bardzo zróżnicowane. Osoby, u których objawy COVID-19 się przedłużają wspominają o:

  • bólu stawów,
  • bólu w klatce piersiowej,
  • mgle mózgowej,
  • nawracających gorączkach,
  • problemach ze snem,
  • trudnościach z oddychaniem,
  • utracie węchu i/lub smaku,
  • odczuwanym zmęczeniu.

Pacjenci, u których rozwinął się zespół ostrej niewydolności oddechowej (ang. acute respiratory distress syndrome, ARDS) wykazują większe ryzyko długoterminowych problemów zdrowotnych, a wśród nich:

  • zwłóknieniowe uszkodzenie płuc,
  • uszkodzenie serca, zapalenie mięśnia sercowego,
  • zaburzenia zdrowia psychicznego.

Co robić, jeśli masz objawy zespołu postcovidowego?

Leczenie symptomów zespołu postcovidowego wymaga interdyscyplinarnego podejścia, w odpowiedzi na zapotrzebowanie tworzone są specjalne poradnie.

Takie jednostki skupiają ekspertów w dziedzinie kardiologii, pulmonologii, psychiatrii, neurologii, fizjoterapii oraz innych dziedzin w celu koordynacji opieki i opracowania indywidualnej terapii dla pacjentów. Na terenie naszego kraju poradnie postcovidowe powstały m.in. w Toruniu, Gdyni, Łodzi, Wrocławiu i Legnicy.

Jak postępować, gdy wystąpi post-COVID-19 syndrome?

  1. Zadbaj o siebie. Pamiętaj o zasadach zdrowego stylu życia.
  2. Monitoruj objawy. Skonsultuj się z lekarzem pierwszego kontaktu.
  3. Wykonaj zalecane badania diagnostyczne. Najczęściej są to: EKG, RTG, tomografia komputerowa klatki piersiowej, echokardiografia, USG jamy brzusznej, spirometria oraz szereg badań laboratoryjnych.
  4. W razie potrzeby skorzystaj z opinii lekarza specjalisty lub zgłoś się do poradni postcovidowej.
  1. K. McCallum, Post-COVID syndrome: what should you do if you have lingering COVID-19 symptoms?, “houstonmethodist.org” [online], https://www.houstonmethodist.org/blog/articles/2020/nov/post-covid-syndrome-what-should-you-do-if-you-have-lingering-covid-19-symptoms/, [dostęp:] 21.01.2021.
  2. B. Brody, 'Post-COVID syndrome' is causing lingering symptoms in some coronavirus survivors – here's what to know, “health.com” [online], https://www.health.com/condition/infectious-diseases/coronavirus/post-covid-syndrome, [dostęp:] 21.01.2021.
  3. M. E. Levison, Commentary: what we know so far about post-COVID syndrome, “msdmanuals.com” [online], https://www.msdmanuals.com/professional/news/editorial/2020/09/23/20/17/post-covid-syndrome, [dostęp:] 21.01.2021.
  4. F. Ingle, Post Covid services can help you cope with the after-effects of Covid, “timesofindia.indiatimes.com” [online], https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/voices/post-covid-services-can-help-you-cope-with-the-after-effects-of-covid/, [dostęp:] 21.01.2021.
  5. K. U. Baillie, Long-term effects of COVID-19 and support to cope, “penntoday.upenn.ed” [online], https://penntoday.upenn.edu/news/long-term-effects-covid-19-and-support-cope, [dostęp:] 21.01.2021.
  6. A. Kaul, Post COVID-19 Care: 6 things you need to do after recovering from coronavirus, “ndtv.com” [online], https://www.ndtv.com/health/post-covid-19-care-6-things-you-need-to-do-after-recovering-from-coronavirus-2302135, [dostęp:] 21.01.2021.
  7. A. Vaidya, COVID-19 survivors identify 98 lingering effects, “beckershospitalreview.com” [online], https://www.beckershospitalreview.com/patient-safety-outcomes/covid-19-survivors-identify-98-lingering-effects.html, [dostęp:] 21.01.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak bezpiecznie usunąć kleszcza?

    Im krótszy czas przyssania kleszcza, tym lepiej. Należy jednak pamiętać, iż nieumiejętne usuwanie powoduje oderwanie tylko odwłoku – w skórze pozostaje główka i tułów kleszcza. Może to przynieść więcej szkody niż kilkudziesięciominutowa zwłoka i usunięcie za pomocą odpowiednich akcesoriów. Jak poprawnie usunąć kleszcza? Jakich błędów unikać?

  • Zespół Pica – czym jest zespół łaknienia spaczonego? Jak go leczyć?

    O zespole łaknienia spaczonego mówi się wtedy, gdy osoba spożywa produkty, których nie można zaliczyć do żywności. Zaburzenie to może prowadzić do szeregu powikłań zagrażających życiu. Dlaczego chory odczuwa pragnienie do zjedzenia ziemi, lodu czy szkła? W jaki sposób leczy się zespół Pica? 

  • Czym jest wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja)? Jak udzielić pierwszej pomocy osobie z ciężką reakcją alergiczną?

    Badania sugerują, że częstość występowania reakcji anafilaktycznych wzrosła w ostatnich latach. Dowiedz się, czym jest anafilaksja. Jak zapobiegać oraz udzielić pomocy w nagłym przypadku ciężkiej reakcji anafilaktycznej?

  • Pilates okiem fizjoterapeuty – wskazania i efekty treningów metodą Pilatesa

    Pilates to rodzaj treningu o umiarkowanej intensywności, który koncentruje się na wzmacnianiu mięśni głębokich. Jego podstawą jest wykonywanie precyzyjnych, płynnych ruchów, świadomy oddech i maksymalne skupienie na ćwiczeniach. Efekty treningu metodą Pilatesa to wzmocnienie mięśni, poprawa równowagi i koordynacji ruchowej, wysmuklenie sylwetki, redukcja napięcia oraz rozluźnienie całego ciała. Ćwiczenia pilates mogą być częścią procesu rehabilitacji po przebytych urazach, także u zawodowych sportowców. Pilates mogą ćwiczyć również osoby starsze i kobiety w ciąży.

  • Egzema – przyczyny i objawy. Leczenie egzemy na dłoniach i twarzy. Które preparaty wybrać, a których unikać?

    Egzema, inaczej wyprysk lub atopowe wyprysk skóry, to niezakaźna choroba, którą nie można się zarazić od drugiej osoby poprzez kontakt bezpośredni lub korzystanie z tych samych kosmetyków czy ręczników i pościeli. Leczenie egzemy jest niezwykle uporczywe, ponieważ zazwyczaj ciężko jest wytypować czynnik wywołujący bolesne, swędzące, pękające i suche plamy na skórze dłoni i twarzy (czasem występujące na całym ciele). Leczenie egzemy z użyciem najlepeszych dermokosmetyków, będąc pod opieką najlepszego dermatologa lub arelgologa może być nieskuteczne, jeśli pacjent będzie miał stały kontakt z czynnikiem drażniącym.

  • Skrzywienie kręgosłupa – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Skrzywienie kręgosłupa może być fizjologiczne, wynikające z esowatej budowy ludzkiego kręgosłupa (lordoza oraz kifoza) lub patologiczne, gdy naturalne krzywizny ulegają pogłębieniu (hiperkifozą i hiperlordozą) bądź zniesieniu (zniesienie lordozy szyjnej lub lędźwiowej). Powstałe wówczas wady kręgosłupa mogą być przyczyną dolegliwość i wymagają korekcji. Często występującą wadą postawy, zwłaszcza u dzieci, jest  również boczne skrzywienie kręgosłupa, mogące prowadzić do poważnych zniekształceń sylwetki.  

  • Kleszczowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka

    Kleszczowe zapalenie mózgu to odzwierzęca choroba zakaźna. Czynnikiem, który ją wywołuje jest ukąszenie kleszcza i przedostanie się do organizmu człowieka wirusa z rodzaju flawiwirusów (rzadko KZM może być spowodowane spożyciem niepasteryzowanego mleka zakażonego zwierzęcia). Objawy kleszczowego zapalenia mózgu obejmują m.in. wysoką gorączkę, silne bóle głowy, wymioty, nudności, objawy oponowe, zaburzenia świadomości, niedowłady, zaburzenia oddychania. Dowiedz się, jak wygląda leczenie KZM oraz jak mu zapobiegać.

  • Lumbago (postrzał) – co to jest? Przyczyny, objawy, leczenie lumbalgii

    Lumbago, inaczej postrzał lub heksenszus, to zespół bólowy dotyczący odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Ból w dole pleców pojawiający się w przebiegu lumbalgii jest spowodowany przeciążeniem struktur kręgosłupa, do którego może dojść np. na skutek dźwigania ciężkich przedmiotów, braku aktywności fizycznej, długotrwałego przyjmowania pozycji siedzącej lub stojącej, nadwagi i otyłości. Czynnikiem zwiększonego ryzyka wystąpienia lumbago są także zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Jakie są domowe sposoby walki z lumbago?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij