Ocena stanu pourodzeniowego noworodka - skala Apgar (pierwsze badanie lekarskie)

Poród jest momentem, w którym z punktu widzenia prawa i powszechnej opinii zaczyna się życie człowieka. Rozpoczyna on również krótki ale niezwykle bogaty w przemiany okres noworodkowy trwający pierwsze 28 dni. Właściwe postępowanie oraz ocena stanu zdrowia, dokonana przez wykwalifikowany personel w tym ważnym okresie, ma duże znaczenie dla późniejszego zdrowia dziecka.

Zaraz po urodzeniu, jeszcze przed odcięciem pępowiny, lekarz lub położna układa noworodka poniżej poziomu macicy. Dzięki temu zyskuje on dodatkową objętość krwi to jest ok 30 ml. Biorąc pod uwagę, że objętość krwi krążącej u noworodka wynosi ok 10 % masy ciała, są to ilości znaczące.Pępowina powinna zostać odcięta ok. 30 sekund po urodzeniu. Z reguły pokrywa się to z czasem, kiedy dziecko wykonało swój pierwszy oddech i głośno krzyczy. W tym czasie położna oczyszcza (odsysa) jamę ustną i nos noworodka z wód płodowych. Następnie układa dziecko na brzuchu matki w pozycji “na kangura” i przystawia do piersi. To pierwsze przylożenie do piersi pobudza i wspomaga laktację.
 

Badanie lekarskie noworodka powinno być dwuetapowe. Pierwszej wstępnej oceny stanu noworodka dokonuje lekarz po pierwszej minucie życia. Tę pierwszą ocenę wykonuje w celu określenia stopnia przystosowania do życia pozamacicznego i wykluczenia poważnych zaburzeń i malformacji (wad wrodzonych). Do oceny stanu ogólnego noworodka stosowany jest punktowy schemat opracowany w latach 50-tych przez amerykańską lekarkę Virginię Apgar. Jest to schemat, który jest prosty, szybki, powtarzalny i porównywalny. Test ten wykonywany jest u każdego nowonarodzonego dziecka. W skali Apgar lekarz lub położna dokonują oceny pięciu parametrów punktowych od 0 do 2.
 

Objaw

Punktacja

0

1

2

zabarwienie skóry

blada, sina

sinica obwodowa

różowa

czynność serca/min

brak

<100/min

>100/min

reakcja na bodźce(cewnik)

brak reakcji

lekki grymas

kaszel,kichanie

oddech

brak

nieregularny, płytki

donośny krzyk

napięcie mięśniowe

brak napięcia-uogólniona wiotkość

słabe ruchy kończyn

silne energiczne ruchy kończyn


Dziecko, które uzyskało 8-10 punktów, uznawane jest za zdrowe i dobrze przystosowane do życia pozamacicznego i najczęściej nie wymaga innej pomocy niż odessanie śluzu z dróg oddechowych. Takie dziecko głośno krzyczy, ma regularny oddech, kończyny są przygięte do tułowia, wykonują dużo ruchów co świadczy o prawidłowym napięciu mięśniowym i prawidłowym funkcjonowaniu centralnego układu nerwowego. Skóra jest dobrze ukrwiona, różowa. Najczęściej zdrowe, donoszone noworodki otrzymują 9 punktów w skali Apgar ze względu na utrzymujące się zasinienie obwodowych części kończyn (sinica obwodowa).

Jeśli suma punktów wynosi 4-7 to noworodek jest w stanie średnim. Oddycha słabo i nieregularnie, nie płacze, czynność serca jest poniżej 100 uderzeń na minutę. Reakcja na cewnik jest słabo wyrażona, skóra jest blado-różowa z zasinieniem dłoni i stóp. Dziecko wykonuje pojedyncze ruchy kończyn.
Noworodki które uzyskały 3 lub mniej punktów w skali Apgar wymagają natychmiastowej pomocy neonatologa i są kierowane na oddział intensywnej terapii.
Jeśli stan dziecka ulega zmianie, ocenę w skali Apgar powtarza się po 3, 5, 10, 15 minutach. Dla lekarza ważna jest dynamika zmian. Im większa liczba punktów lub szybko zwiększająca się ( np. z 7 po 1 min do 9 po5 min ) tym większa pewność, że dziecko podejmie prawidłowe funkcje życiowe. Gdy liczba punktów spada, punktacja ułatwia podjęcie decyzji terapeutycznych i warunkuje rodzaj postępowania lekarskiego. Skala Apgar ma także wartość rokowniczą. Liczba punktów poniżej 5 obliguje do kontroli tych dzieci w poradni neurologicznej w I kwartale życia.   
 

Po pomyślnie zakończonym teście Apgar, dzieckozostaje osuszone i umieszczone pod promiennikiem cieplnym aby kolejne czynności przeprowadzić w warunkach komfortu termicznego. Tam pielęgniarka z oddziału noworodków zakłada tasiemki na rączki z danymi matki i dziecka i wykonuje pomiary antropometryczne (masa ciała, długość całkowita, długość ciemieniowo-siedzeniowo-piętowa, obwód głowy, klatki piersiowej i brzucha). Pomiar długości ciemieniowo-siedzeniowo-piętowej odbywa się bez prostowania nóżek dziecka dla ochrony panewek stawów biodrowych. Na sali porodowej, neonatolog wyklucza poważne wady wrodzone a przede wszystkim sprawdza u nowonarodzonego dziecka drożność przełyku i odbytu (jest to bardzo ważne badanie przed rozpoczęciem karmienia) oraz obecność tętna na tętnicach udowych. To ostatniebadanie wykonywane jest w celu wykluczenia wad aorty. Po badaniu fizykalnym – lekarskim noworodek jest przekazany matce. Optymalne warunki pobytu to system rooming in tzn. matka przebywa przez cały czas razem z dzieckiem na jednej sali, gdzie ma możliwość karmienia piersią na żądanie. Dodatkowo bliska obecność matki zapewnia dziecku poczucie bezpieczeństwa.   
 

W początkowym okresie po urodzeniu trwającym od 15 do 30 minut matka obserwuje u noworodka wzmożoną aktywność pod postacią pobudzenia ruchowego, drżeń, płaczu i naprzemiennych ruchów głowy. Większość dzieci oddaje smółkę czyli pierwszy stolec krótko po urodzeniu w ciągu pierwszych 24 godzin. Po początkowym okresie pobudzenia ruchowego noworodek uspakaja się lub zasypia na około 60-100 minut. Przez kolejne godziny można zaobserwować krótkie okresy wzmożonej aktywności z przyspieszeniem oddechu i odruchem wymiotnym podczas którego noworodek oczyszcza drogi oddechowe z pozostałości wód płodowych.  
 

Szczegółowe badanie lekarskie przeprowadza pediatra-neonatolog w ciągu pierwszych 12 godzin po urodzeniu. Sprawdza stan układu krążenia, oddechowego i pokarmowego, ocenia zewnętrzne narządy płciowe i stawy biodrowe. Bada odruchy noworodkowe, stan neurologiczny i kwalifikuje noworodka do szczepień ochronnych. W ciągu 24 godzin po urodzeniu wykonuje się szczepienie przeciw WZW typu B (domięśniowo) i jednoczasowo przeciw gruźlicy szczepionką BCG (śródskórnie). Wszystkie noworodki otrzymują witaminę K w dawce zależnej od masy ciała.
 

W ramach badania noworodka mieszczą się badania screeningowe (wykrywające choroby metaboliczne - fenyloketonurię i hipotyreozę) wykonywane z kropli krwi w 3 dobie życia. Przed wypisem noworodka ze szpitala personel medyczny wykonuje również badanie słuchu metodą otoemisji akustycznej.
Jeśli stan dziecka jest dobry a poród przebiegał bez powikłań wypis ze szpitala odbywa się w 3-4 dobie życia. W przypadku porodu drogą cięcia cesarskiego okres pobytu w oddziale noworodkowym wydłuża się o 2 dni.

    
 


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus