Szczepionka mRNA przeciwko COVID-19 – czy modyfikuje ludzkie DNA?
Justyna Piekara

Szczepionka mRNA przeciwko COVID-19 – czy modyfikuje ludzkie DNA?

Wprowadzanie nowych technologii, zwłaszcza jeśli dotyczą one bezpośredniej ingerencji w nasze ciało, wiąże się z pewnymi obawami. Plotki i teorie spiskowe szerzą się zwłaszcza wśród osób, dla których innowacje nie do końca są zrozumiałe. Poniższy tekst przybliża działanie szczepionki mRNA. 

Szczepionki mRNA

Badania nad szczepionką mRNA były prowadzone na długo przed pojawieniem się wirusa SARS-CoV-2 i widmem nadciągającej pandemii. Naukowcy przetestowali już klinicznie szczepionki mRNA opracowane przeciwko grypie, wściekliźnie i wirusowi Zika. Do tej pory żadna szczepionka wykorzystująca tę technologię nie dotarła do tak zaawansowanych prac w badaniach klinicznych, jak te, opracowywane z myślą o walce z COVID-19.

”mRNA można teoretycznie wykorzystać do produkcji dowolnego białka, z tą zaletą, że jego produkcja jest znacznie prostsza niż otrzymywanie białka lub inaktywowanych i atenuowanych postaci wirusów zwykle stosowanych w szczepionkach, co czyni tę technikę atrakcyjną” – mówi Norbert Pardi, specjalista ds. szczepionek mRNA z Uniwersytetu Pensylwanii. 

Wyzwania w pracy z mRNA

Praca z mRNA dostarcza wielu wyzwań, z tego powodu upowszechnianie tej metody było powolne. Cząsteczka informacyjnego RNA szybko ulega rozkładowi w organizmie człowieka. Co więcej, efektywność procesu wytwarzania białka z zastosowaniem mRNA nie zawsze jest zadowalająca, dlatego w wielu przypadkach technika nie była skuteczna i nie mogła zostać wdrożona jako środek terapeutyczny. Ponadto RNA może wywołać odpowiedź immunologiczną niezależną od odpowiedzi na kodowane przez siebie białko i wywołać bardzo poważną reakcję zapalną. 

Przełomem dla technologii opartej na mRNA okazało się odkrycie naukowców z Uniwersytetu Pensylwanii, którzy dowiedli, że zmodyfikowane, syntetyczne nukleozydy mogą zwiększyć produkcję białka z mRNA oraz zahamować reakcję układu odpornościowego na same cząsteczki mRNA. Z czasem opracowali również sposób ochrony cząsteczki mRNA przed degradacją – zamknęli ją w pęcherzyku lipidowym.

Jak działa szczepionka mRNA?

Klasyczne szczepionki zawierają inaktywowany patogen, a szczepionki mRNA fragment jego materiału genetycznego. Wstrzyknięta szczepionka musi dokonać transfekcji, czyli w tym wypadku musi nastąpić wprowadzenie RNA do komórek eukariotycznych. Transfekcja to sposób, w jaki układ odpornościowy reaguje na szczepionkę i wytwarza przeciwciała. 

W szczepionce przeciw COVID-19 mRNA zawiera informację o syntezie białka S wirusa SARS-CoV-2. Jest zamknięte w lipidowych nanocząsteczkach, które ułatwiają mu przedostanie się przez błonę komórkową i wniknięcie do cytoplazmy komórki osoby szczepionej. Następnie dochodzi do produkcji białka S koronawirusa, które jako antygen pobudza układ odpornościowy człowieka do produkcji przeciwciał neutralizujących. Po wyprodukowaniu białek, które nie wywołują choroby organizm uruchamia odpowiedź immunologiczną przeciwko wirusowi, umożliwiając rozwinięcie odporności. 

Czy szczepionka może „przeprogramować” ludzkie DNA?

Mark Lynasem, przedstawiciel grupy Alliance for Science na Uniwersytecie Cornell, udzielając wywiadu dla „Reuters”, powiedział, że żadna szczepionka nie może modyfikować genetycznie ludzkiego DNA. Szczepionki mRNA nie powodują zmian ludzkiego materiału genetycznego, ponieważ nie pozwala im na to sposób, w jaki działają. 

Wprowadzony do komórki mRNA ulega translacji. Do przepisywania sekwencji zasad azotowych z RNA na łańcuch aminokwasów, dochodzi na rybosomach. W tym procesie nie dochodzi zatem do ingerencji w chromosomalnym DNA, ponieważ szczepionka nie integruje się z jądrem komórkowym. Ze względu różnic chemicznych, RNA pochodzące ze szczepionki nie może bezpośrednio zmienić ludzkiego DNA. 

Zawarta w szczepionce sekwencja informacyjnego RNA, czyli mRNA, koduje białka podobne do patogenu. Po wykonaniu szczepienia, wprowadzeniu jej do organizmu, zapoczątkowywana jest synteza białek na podstawie informacji, która zawiera mRNA. Obecność białek, które powstaną w procesie translacji wywołuje adaptacyjną odpowiedź immunologiczną i powoduje produkcję przeciwciał, które są skierowane przeciwko tym białkom. Po spełnieniu swej roli mRNA ulega degradacji.

Czy szybkie opracowywanie szczepionki na COVID-19 nie wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo jej stosowania?

Monitorowanie bezpieczeństwa szczepionek odbywa się etapami. W pierwszej i drugiej fazie badań klinicznych szczepionki są testowane na małej liczbie ochotników, sprawdza się, czy są bezpieczne i czy określono właściwą dawkę leku. Badania w trzeciej fazie są już bardziej zaawansowane, liczba uczestników testu zakłada dziesiątki tysięcy osób. Sprawdza się wówczas, jak skuteczne jest działanie farmaceutyku oraz monitoruje wszelkie działania niepożądane. Na tym nie koniec, proces obserwacji trwa nawet po zatwierdzeniu tego etapu. 

Ze względu na panującą pandemię, aby zyskać na czasie zastosowano przyspieszone procedury testowania. Badania kliniczne szczepionek trzech przodujących firm, które starają się o rejestrację swoich produktów, odbyły się zgodnie ze standardowymi procedurami – w trzech fazach. Grupa badanych, podobnie jak w przypadku innych farmaceutyków, objęła 30–40 tys. osób. Ponadto środki, jakie zostały zainwestowane w badania nad COVID-19 sprawiły, że prace nad szczepieniami mogły postępować znacznie szybciej. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij