„Molekularne nożyczki” skutecznie eliminują komórki nowotworowe. Nowa metoda walki z rakiem jajnika i glejakiem
Justyna Piekara

„Molekularne nożyczki” skutecznie eliminują komórki nowotworowe. Nowa metoda walki z rakiem jajnika i glejakiem

Manipulacja genetyczna z zastosowaniem nanocząstek lipidów pomaga niszczyć komórki rakowe, donoszą naukowcy z Uniwersytetu w Tel Awiwie i Harvard Medical School. Opracowana przez nich metoda nie generuje efektów ubocznych i jest skuteczna, nawet w przypadku bardzo agresywnych nowotworów, jak glejak czy rak jajnika. 

Metoda CRISPR-Cas9

CRISPR-Cas9 to najnowocześniejsze narzędzie do edycji genów. Działa jak mikroskopijne „nożyczki” do cięcia materiału genetycznego, które pomagają usuwać jego niechciane fragmenty. Oprócz usuwania części nici DNA, wykorzystanie tej techniki umożliwia genetykom dodawanie lub edytowanie sekcji sekwencji DNA. Powstanie CRISPR-Cas9 zainspirowała sama natura. Pomysł stworzenia technologii zrodził się z prostego mechanizmu obronnego, który obserwuje się u drobnoustrojów. 

Pomysły na wykorzystanie CRISPR-Cas9 do leczenia raka już się pojawiały, jednak dopiero zespołowi z Tel Awiwu udało się zrealizować pomysł w praktyce. Do tej pory wykorzystanie tej technologii w terapii nowotworów było trudne ze względu niską wydajność edycji i potencjalną toksyczność istniejących systemów dostarczania. 

Nowa metoda nazywa się CRISPR-LNP, jest to modyfikacja metody CRISPR-Cas9. Uczeni wykorzystali specjalnie spreparowane cząsteczki lipidów w roli wektora, który zawiera instrukcję niszczenia komórek nowotworowych. Do przeprowadzenia procedury CRISPR-LNP niezbędne są trzy elementy: 

  • wektor – lipidowa nanocząsteczka, 
  • informacyjne RNA (mRNA), które „koduje” informację, w jaki sposób „molekularne nożyczki” mają wykonać cięcie,
  • system nawigacyjny, który „rozpoznaje” komórki rakowe. 

Wektor zawiera aminokwasową sekwencję enzymu Cas9 w postaci RNA. Kiedy wślizgnie się do komórki rakowej, wytwarza Cas9. Następnie w połączeniu z cząsteczkami sg-RNA niszczy od wewnątrz komórkę nowotworową i zapobiega jej replikacji. Po takiej interwencji już nigdy nie będzie aktywna. 

Metoda CRISP-LNP vs. agresywne postacie raka

Naukowcy wysoko podnieśli poprzeczkę dla zaprojektowanych przez siebie cząsteczek. Postanowili przetestować działanie metody CRISP-LNP na najbardziej śmiertelnych nowotworach – glejaku wielopostaciowym i przerzutowym raku jajnika. Próba wykazała, że zastosowane leczenie poprawiło wskaźnik przeżycia myszy odpowiednio o 30% i 80%. Po zaledwie jednej sesji leczenia CRISPR-LNP badacze dostrzegli, że oczekiwana długość życia myszy z glejakiem się podwoiła. Myszy zakażone rakiem jajnika wykazały podobne wyniki. 

Profesor Peer nazywa nową metodę „bardziej elegancką chemioterapią”. Biotechnolog ma nadzieję, że zastąpi ona leczenie, które może mieć dotkliwe dla pacjentów skutki uboczne. Kolejnym krokiem naukowców z Tel Awiwu jest przetestowanie kliniczne technologii, którą opracowali. Możliwość zakłócania ekspresji genów in vivo w nowotworach otwiera nowe możliwości. Wiąże się też z rozpoczęciem poszukiwań zastosowania edycji genów w przypadkach niezłośliwych nowotworów. Zespół kieruje teraz swoją uwagę na raka krwi i dystrofię mięśniową Duchenne’a. 

Rozwój terapii wykorzystujących mRNA

Terapie molekularne, w których stosuje się informacyjny RNA (mRNA, messenger RNA), budzą obecnie duże zainteresowanie naukowców. Leki mRNA wykorzystują naturalne procesy biologiczne. To zestaw instrukcji, który skłania organizm do wytwarzania „własnego leku”, a dokładniej ekspresji odpowiednich białek, które pomagają zwalczać chorobę. Umożliwia to potencjalne leczenie szerokiego spektrum chorób, z których wielu nie da wyleczyć się za pomocą tradycyjnie stosowanych metod. 

  1. T. Domański, Edycja genów pomoże nam wygrać z nowotworami. Nowa metoda skutecznie niszczy komórki rakowe, ”msn.com” [online], https://www.msn.com/pl-pl/zdrowie/nasze-zdrowie/edycja-genów-pomoże-nam-wygrać-z-nowotworami-nowa-metoda-skutecznie-niszczy-komórki-rakowe/ar-BB1bk1mO?ocid=msedgntp, [dostęp:] 04.12.2020. 
  2. S. Shankar, Novel lipid nanoparticle delivery system enables CRISPR gene editing to combat cancer, „geneonline.news/en/” [online], https://geneonline.news/en/2020/11/22/novel-lipid-nanoparticle-delivery-system-enables-crispr-gene-editing-to-combat-cancer/, [dostęp:] 04.12.2020.
  3. B. Goodman, CRISPR-based therapy shows early promise for cancer, „webmd.com” [online], https://www.webmd.com/cancer/news/20201123/crispr-based-therapy-shows-early-promise-for-cancer, [dostęp:] 04.12.2020. 
  4. D. Rosenblum, A. Gutkin, R. Kedmi, CRISPR-Cas9 genome editing using targeted lipid nanoparticles for cancer therapy, „Science Advances” 2020, nr 47 (6) [online], DOI: 10.1126/sciadv.abc9450, [dostęp:] 04.12.2020. 
  5. N. Jeffay, With new ’elegant chemo,’ Israeli scientists edit genome to destroy cancer DNA, ”timesofisrael.com” [online], https://www.timesofisrael.com/with-new-elegant-chemo-israeli-scientists-edit-genome-to-destroy-cancer-dna/, [dostęp:] 04.12.2020.
  6. Cancer: a technique based on CRISPR effectively destroys cancer cells, „geeky.news” [online], https://geeky.news/cancer-a-technique-based-on-crispr-effectively-destroys-cancer-cells/, [dostęp:] 04.12.2020.
  7. The science and fundamentals of mRNA technology, „modernatx.com” [online], https://www.modernatx. com/mrna-technology/science-and-fundamentals-mrna-technology, [dostęp:] 04.12.2020.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij