„Molekularne nożyczki” skutecznie eliminują komórki nowotworowe. Nowa metoda walki z rakiem jajnika i glejakiem
Justyna Piekara

„Molekularne nożyczki” skutecznie eliminują komórki nowotworowe. Nowa metoda walki z rakiem jajnika i glejakiem

Manipulacja genetyczna z zastosowaniem nanocząstek lipidów pomaga niszczyć komórki rakowe, donoszą naukowcy z Uniwersytetu w Tel Awiwie i Harvard Medical School. Opracowana przez nich metoda nie generuje efektów ubocznych i jest skuteczna, nawet w przypadku bardzo agresywnych nowotworów, jak glejak czy rak jajnika. 

Metoda CRISPR-Cas9

CRISPR-Cas9 to najnowocześniejsze narzędzie do edycji genów. Działa jak mikroskopijne „nożyczki” do cięcia materiału genetycznego, które pomagają usuwać jego niechciane fragmenty. Oprócz usuwania części nici DNA, wykorzystanie tej techniki umożliwia genetykom dodawanie lub edytowanie sekcji sekwencji DNA. Powstanie CRISPR-Cas9 zainspirowała sama natura. Pomysł stworzenia technologii zrodził się z prostego mechanizmu obronnego, który obserwuje się u drobnoustrojów. 

Pomysły na wykorzystanie CRISPR-Cas9 do leczenia raka już się pojawiały, jednak dopiero zespołowi z Tel Awiwu udało się zrealizować pomysł w praktyce. Do tej pory wykorzystanie tej technologii w terapii nowotworów było trudne ze względu niską wydajność edycji i potencjalną toksyczność istniejących systemów dostarczania. 

Nowa metoda nazywa się CRISPR-LNP, jest to modyfikacja metody CRISPR-Cas9. Uczeni wykorzystali specjalnie spreparowane cząsteczki lipidów w roli wektora, który zawiera instrukcję niszczenia komórek nowotworowych. Do przeprowadzenia procedury CRISPR-LNP niezbędne są trzy elementy: 

  • wektor – lipidowa nanocząsteczka, 
  • informacyjne RNA (mRNA), które „koduje” informację, w jaki sposób „molekularne nożyczki” mają wykonać cięcie,
  • system nawigacyjny, który „rozpoznaje” komórki rakowe. 

Wektor zawiera aminokwasową sekwencję enzymu Cas9 w postaci RNA. Kiedy wślizgnie się do komórki rakowej, wytwarza Cas9. Następnie w połączeniu z cząsteczkami sg-RNA niszczy od wewnątrz komórkę nowotworową i zapobiega jej replikacji. Po takiej interwencji już nigdy nie będzie aktywna. 

Metoda CRISP-LNP vs. agresywne postacie raka

Naukowcy wysoko podnieśli poprzeczkę dla zaprojektowanych przez siebie cząsteczek. Postanowili przetestować działanie metody CRISP-LNP na najbardziej śmiertelnych nowotworach – glejaku wielopostaciowym i przerzutowym raku jajnika. Próba wykazała, że zastosowane leczenie poprawiło wskaźnik przeżycia myszy odpowiednio o 30% i 80%. Po zaledwie jednej sesji leczenia CRISPR-LNP badacze dostrzegli, że oczekiwana długość życia myszy z glejakiem się podwoiła. Myszy zakażone rakiem jajnika wykazały podobne wyniki. 

Profesor Peer nazywa nową metodę „bardziej elegancką chemioterapią”. Biotechnolog ma nadzieję, że zastąpi ona leczenie, które może mieć dotkliwe dla pacjentów skutki uboczne. Kolejnym krokiem naukowców z Tel Awiwu jest przetestowanie kliniczne technologii, którą opracowali. Możliwość zakłócania ekspresji genów in vivo w nowotworach otwiera nowe możliwości. Wiąże się też z rozpoczęciem poszukiwań zastosowania edycji genów w przypadkach niezłośliwych nowotworów. Zespół kieruje teraz swoją uwagę na raka krwi i dystrofię mięśniową Duchenne’a. 

Rozwój terapii wykorzystujących mRNA

Terapie molekularne, w których stosuje się informacyjny RNA (mRNA, messenger RNA), budzą obecnie duże zainteresowanie naukowców. Leki mRNA wykorzystują naturalne procesy biologiczne. To zestaw instrukcji, który skłania organizm do wytwarzania „własnego leku”, a dokładniej ekspresji odpowiednich białek, które pomagają zwalczać chorobę. Umożliwia to potencjalne leczenie szerokiego spektrum chorób, z których wielu nie da wyleczyć się za pomocą tradycyjnie stosowanych metod. 

  1. T. Domański, Edycja genów pomoże nam wygrać z nowotworami. Nowa metoda skutecznie niszczy komórki rakowe, ”msn.com” [online], https://www.msn.com/pl-pl/zdrowie/nasze-zdrowie/edycja-genów-pomoże-nam-wygrać-z-nowotworami-nowa-metoda-skutecznie-niszczy-komórki-rakowe/ar-BB1bk1mO?ocid=msedgntp, [dostęp:] 04.12.2020. 
  2. S. Shankar, Novel lipid nanoparticle delivery system enables CRISPR gene editing to combat cancer, „geneonline.news/en/” [online], https://geneonline.news/en/2020/11/22/novel-lipid-nanoparticle-delivery-system-enables-crispr-gene-editing-to-combat-cancer/, [dostęp:] 04.12.2020.
  3. B. Goodman, CRISPR-based therapy shows early promise for cancer, „webmd.com” [online], https://www.webmd.com/cancer/news/20201123/crispr-based-therapy-shows-early-promise-for-cancer, [dostęp:] 04.12.2020. 
  4. D. Rosenblum, A. Gutkin, R. Kedmi, CRISPR-Cas9 genome editing using targeted lipid nanoparticles for cancer therapy, „Science Advances” 2020, nr 47 (6) [online], DOI: 10.1126/sciadv.abc9450, [dostęp:] 04.12.2020. 
  5. N. Jeffay, With new ’elegant chemo,’ Israeli scientists edit genome to destroy cancer DNA, ”timesofisrael.com” [online], https://www.timesofisrael.com/with-new-elegant-chemo-israeli-scientists-edit-genome-to-destroy-cancer-dna/, [dostęp:] 04.12.2020.
  6. Cancer: a technique based on CRISPR effectively destroys cancer cells, „geeky.news” [online], https://geeky.news/cancer-a-technique-based-on-crispr-effectively-destroys-cancer-cells/, [dostęp:] 04.12.2020.
  7. The science and fundamentals of mRNA technology, „modernatx.com” [online], https://www.modernatx. com/mrna-technology/science-and-fundamentals-mrna-technology, [dostęp:] 04.12.2020.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Płukanie zatok – jakie są wskazania do irygacji zatok przynosowych oraz w jaki sposób zrobić to w domu?

    Płukanie zatok posiada wiele zalet – może być bezpiecznie stosowane przez dzieci (od 4. roku życia), kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stanowi niefarmakologiczną metodę walki z katarem oraz zapaleniem zatok – pomaga zachować drożność przewodów nosowych i zatok oraz oczyścić z zakaźnej wydzieliny i innych zanieczyszczeń (patogenów czy alergenów). 

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Woda morska do nosa – jak działa? Kiedy warto stosować sól morską w sprayu?

    Preparaty wody morskiej do nosa przeznaczone są zarówno do codziennej higieny nosa, jak i w przypadku wystąpienia schorzeń układu oddechowego. Przeznaczone są dla dzieci (nawet od pierwszych dni życia), osób dorosłych, starszych oraz kobiet w ciąży i karmiących. Dostępne są w postaci roztworu izotonicznego lub hipertonicznego. Mają działanie nawilżające oraz oczyszczające.  

  • Angina – przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci i u dorosłych

    Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków wywołane najczęściej przez paciorkowce z grupy A (Streptococcus pyogenes). Anginę rozpoznaje się na podstawie występowania charakterystycznych objawów, takich jak silny ból gardła utrudniający przełykanie, wysoka gorączka, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych oraz na podstawie stwierdzenia w badaniu przedmiotowym zaczerwienienia błony śluzowej gardła, rozpulchnienia migdałków oraz białego nalotu.

  • POChP – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc

    Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to nieuleczalna, postępująca choroba układu oddechowego, której przyczyną jest palenie tytoniu (w 80-90% przypadków) lub narażenie na czynniki drażniące, np. pyły, chemikalia. W przebiegu POChP dochodzi do zwężenia oskrzeli (obturacji) i tym samym ograniczenia przepływu powietrza przez dolne drogi oddechowe. Objawy, które się wówczas pojawiają to duszności, mokry kaszel, świszczący oddech. W terapii przewlekłej obturacyjnej oskrzeli płuc stosuje się przede wszystkim leki rozszerzające oskrzela.

  • Heparyna – popularny lek antyzakrzepowy może pomóc przeciwdziałać COVID-19

    Według ustaleń badaczy pochodzących z Wielkiej Brytanii heparyna blokuje białko spike koronawirusa SARS-CoV-2, które po połączeniu się z odpowiednim receptorem na powierzchni komórki gospodarza, umożliwia jej zakażenie. Czy heparyna znajdzie zastosowanie w leczeniu COVID-19?

  • Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?

    Promienie słoneczne wykorzystywane są do produkowania witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz wzmacniania układu odpornościowego. Niestety zbyt długa bądź zbyt intensywna ekspozycja na słońce może powodować występowanie alergii. Uczulenie na słońce może dotknąć każdego z nas, dlatego też warto wiedzieć jak postępować, gdy na ciele pojawi się wysypka od słońca. 

  • Statyny – poprawiają efektywność leczenia pacjentek z najbardziej agresywnymi postaciami raka piersi

    Statyny to leki na obniżające poziom cholesterolu we krwi. Pomagają zapobiegać zawałom serca i udarom mózgu. Zespół badaczy z University of Texas MD Anderson Cancer Center w Houston oraz Baylor College of Medicine przeanalizował ich działanie na agresywne podtypy raka piersi. Naukowcy zaobserwowali istotną poprawę przeżywalności pacjentek z potrójnie ujemnym rakiem sutka, które poddały się terapii statynami.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij