Żółcień chinolinowa (E104) – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?
Joanna Orzeł

Żółcień chinolinowa (E104) – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?

Żółcień chinolinowa (E104) to żółty barwnik, który znalazł zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Zalicza się go do tzw. szóstki z Southampton – barwników, które mogą wywoływać u dzieci nadpobudliwość. Jakie są właściwości żółcieni chinolinowej i w jakich dokładnie produktach można ją znaleźć? Jaki ma wpływ na zdrowie?

Wiadome jest, że większość z nas „je oczami”. Faktycznie, jeżeli rozejrzymy się przykładowo po straganie, na którym oferowane są nam sezonowe warzywa i owoce, ferie obecnych tam barw sprawią, że będziemy chcieli je kupić i przyrządzić z nich smakowite potrawy. Podobnie wyglądają sklepowe półki, zwłaszcza te zawierające żywność wysoce przetworzoną. Barwne są nie tylko opakowania znajdujących się tam produktów, ale także ich zawartość. Wszystko to ma sprawić, żebyśmy skusili się na nie zawsze najzdrowsze przekąski. O ile w przypadku straganu z owocami czy warzywami, wszystkie obecne w produktach barwniki powinny być pochodzenia naturalnego, o tyle w produktach wysoce przetworzonych – obok tych naturalnych – znajdziemy również barwniki syntetyczne. Jako świadomi konsumenci wiemy, że nie wszystkie stosowane w przemyśle spożywczym barwniki są powodem do dyskredytowania danego produktu. Jednak, aby taką wiedzę posiadać należy znać właściwości poszczególnych substancji. W poniższym tekście znajduje się charakterystyka jednego z barwników spożywczych – żółcieni chinolinowej (E104).   

Żółcień chinolinowa – co to za barwnik? 

Ogólnie mówiąc, żółcień chinolinowa jest żółtym barwnikiem zaliczanym do związków organicznych. W swojej strukturze zawiera ugrupowanie nazywane grupą chinolinową. W substancjach handlowych, oznaczonych jako żółcień chinolinowa, znajdziemy de facto trzy substancje chemiczne różniące się w swojej budowie ilością grup sulfonowych przyłączonych do pierścienia chinolinowego (występują cząsteczki zawierające jedną, dwie lub trzy grupy sulfonowe).

Jest to barwnik pochodzenia naturalnego (odzwierzęcego), jednak na skalę przemysłową pozyskiwany jest głównie w sposób syntetyczny. 

Właściwości żółcieni chinolinowej 

W stanie stałym żółcień chinolinowa jest zielonokawo-żóltym proszkiem. Ze względu na występowanie w strukturze polarnych grup sulfonowych barwnik ten jest dobrze rozpuszczalny w wodzie i daje żółte zabarwienie roztworów. Jego barwa zależy od występowania sprzężonych wiązań nienasyconych, dlatego też jej stabilność jest warunkowana występowaniem w otoczeniu chemicznym substancji, które mogą ten system zaburzyć np. czynników utleniających i redukujących, cukrów, kwasów czy niektórych soli. 

Zastosowanie barwnika E104 

Żółcień chinolinowa znalazła szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu. Stosuje się ją między innymi do barwienia tkanin naturalnych i syntetycznych jak nylon, wełna czy jedwab. Jednak ważnym z punktu widzenia naszego zdrowia jest jej wykorzystanie do produkcji żywności, leków oraz kosmetyków. 

Na etykietach produktów spożywczych często zakodowana jest pod symbolem E104. Zwierają ją głównie wysoko przetworzone produkty, do których można zaliczyć: puszkowane owoce, dekoracje i masy cukiernicze, sery topione, desery (w tym smakowe przetwory mleczne), sosy, dressingi, pikle, chutney, musztardy, dżemy i marmolady, wędzone ryby i pasty rybne, paluszki surimi, gumy do żucia, napoje gazowane, aromatyzowane wina, gotowe napoje o niskiej zawartości alkoholu – drinki oraz cydry. 

W lekach i suplementach diety żółcień chinolinowa jest stosowana między innymi do barwienia otoczek tabletek, syropów, żelków witaminowych czy cukierków, lizaków i drażetek dedykowanych problemom z gardłem.  

Żółcień chinolinowa jest barwnikiem dopuszczonym do stosowania podczas produkcji wszystkich kosmetyków. Na listach składników możemy ją znaleźć pod kodem CI 47005. Używana jest jako składnik barwiący między innymi w szminkach, mydłach, pastach do zębów, środkach do pielęgnacji włosów, farbach do włosów, perfumach, a także w tuszach przeznaczonych do tatuowania.  

Szkodliwość żółcieni chinolinowej (E104) 

Badania przeprowadzone na szczurach i psach wykazały, że jedynie 3–4% porcji żółcieni chinolinowej jest absorbowane przez organizm. Oznacza to, że pozostała ilość jest wydalana w niezmienionej formie razem z odchodami. Niska absorbcja nie oznacza jednak, że jest to barwnik, który w 100% jest nieszkodliwy dla organizmu.  

Głównie u osób wrażliwych (o skłonnościach do alergii) może działać jako czynnik alergizujący – powoduje uwolnienie hormonu z naszych komórek – histaminy. W efekcie może wywoływać reakcje astmatyczne, pokrzywkę, wysypkę, zaczerwienienie skóry, nadpobudliwość, a w skrajnych przypadkach wstrząs anafilaktyczny.

Z dotychczas przeprowadzonych badań wiemy, że żółcieni chinolinowej w szczególności powinny unikać osoby uczulone na salicylany (np. aspirynę).  

E104 jest barwnikiem zaliczanym do tzw. „szóstki z Southampton”. Są to barwniki spożywcze, które – według badań przeprowadzonych w 2007 roku w Wielkiej Brytanii – połączone z konserwantem E211 (benzoesanu sodu) mogą wywoływać u dzieci nadpobudliwość. Ze względu na te kontrowersje żółcień chinolinowa została zakazana w produkcji żywności np. w Stanach Zjednoczonych, Japonii oraz w przez pewien czas w Australii. Na terenie Unii Europejskiej nadal można ją stosować, jednak każdy produkt, który zawiera ten barwnik powinien mieć na etykiecie umieszczoną informację o ewentualnym szkodliwym wpływie na aktywność i skupienie uwagi u dzieci. 

Jako barwnik dopuszczony do stosowania podczas produkcji żywności oraz leków, żółcień chinolinowa jest objęta szczególnym nadzorem. Na terenie Unii Europejskiej co kilka lat grono specjalistów z Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (European Food Safety Authority – EFSA) ocenia ryzyko jej używania. W 2009 roku (po publikacji badań z Southampton) dzienny limit spożycia (ang. Acceptably Daily Intake – AID) E104 został obniżony z dotychczasowych 10 mg/kg do 0,5 mg/kg. Ponowna ocena dokonana przez ekspertów EFSA w 2015 roku spowodowała, że limit został utrzymany na dotychczas ustalonym poziomie.   

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Szparagi – rodzaje, właściwości, zastosowanie, przepisy. Dlaczego warto je jeść?

    Szparagi to warzywa o unikalnym smaku. Z roku na rok stają się coraz bardziej popularne wśród wielbicieli zdrowej i smacznej kuchni. Sezon na szparagi trwa stosunkowo krótko, warto więc wykorzystać go w pełni, zwłaszcza że warzywa te nie tylko dobrze smakują, ale posiadają również ciekawe właściwości prozdrowotne. Czym dokładnie charakteryzują się szparagi i dlaczego warto je jeść? 

  • Karotenoidy – jaki mają wpływ na nasz organizm? Właściwości i źródła karotenoidów

    Intensywna barwa żywności z pewnością niejednokrotnie sprawiła, że mieliśmy na nią większą chęć niż na jej nieatrakcyjną, „wyblakniętą” wersję. Wiele jest substancji barwnych, które nadają apetyczny wygląd warzywom, owocom czy produktom białkowym. Są to chlorofile, polifenole czy karotenoidy, wiele z nich wykazuje prozdrowotne właściwości. Warto wiedzieć dlaczego i kiedy korzystnie jest spożywać bogate w nie produkty spożywcze. Podpowiadamy, czym są karotenoidy i jakimi właściwościami się charakteryzują? 

  • Burak czerwony – jakie ma właściwości lecznicze i wartości odżywcze? Sok z buraka a nowotwór

    Burak to niskokaloryczne warzywo, bogate w witaminy i składniki mineralne. Zawiera także antocyjany oraz flawonoidy, którym przypisuje się właściwości przeciwnowotworowe. Sok z buraka najlepiej wykonać z wykorzystaniem wyciskarki wolnoobrotowej, dzięki której napój będzie bogaty w więcej cennych wartości odżywczych, niż wówczas, kiedy skorzystamy ze zwykłej sokowirówki. Buraka włącza się często do diety osób, które walczą z nadwagą i otyłością, chcą obniżyć poziom cholesterolu we krwi lub tym, którym dokucza zgaga. Jakie jeszcze właściwości ma burak zwyczajny, czy to prawda, że z powodzeniem stosowany jest w terapii przeciwnowotworowej oraz co poprawi smak soku z tego warzywa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzem a krzem organiczny – czym się różnią, który jest lepiej przyswajalny? Właściwości i suplementy na piękne włosy i paznokcie

    Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

  • Siarka – właściwości lecznicze, nadmiar i niedobór w organizmie, suplementacja

    Siarka (S, łac. sulphur) jest pierwiastkiem o intensywnej, żółtej barwie. W przyrodzie występuje w postaci gazów, w stanie wolnym albo w postaci związków chemicznych. Każdemu znana jest dzięki zapałkom, gdzie jest składnikiem łatwopalnej masy pokrywającej główki drewienka. Siarka jest również jednym z makroelementów występujących w organizmie człowieka. Pomimo niewielkiej ilości, znajduję się w każdej komórce i wchodzi w skład wielu białek i niektórych węglowodanów oraz bierze udział w licznych reakcjach.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Skrobia modyfikowana – czy trzeba jej unikać?

    Skrobia to znana wszystkim, naturalna substancja pochodzenia roślinnego. Co jednak począć ze skrobią modyfikowaną? Czy proces modyfikacji powinien nas niepokoić? A może nie taki diabeł straszny, jak go malują nasze skojarzenia? Co to jest skrobia modyfikowana i czy należy jej unikać – tego dowiemy się z artykułu. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij