Żółcień chinolinowa (E104) – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?
Joanna Orzeł

Żółcień chinolinowa (E104) – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?

Żółcień chinolinowa (E104) to żółty barwnik, który znalazł zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Zalicza się go do tzw. szóstki z Southampton – barwników, które mogą wywoływać u dzieci nadpobudliwość. Jakie są właściwości żółcieni chinolinowej i w jakich dokładnie produktach można ją znaleźć? Jaki ma wpływ na zdrowie?

Wiadome jest, że większość z nas „je oczami”. Faktycznie, jeżeli rozejrzymy się przykładowo po straganie, na którym oferowane są nam sezonowe warzywa i owoce, ferie obecnych tam barw sprawią, że będziemy chcieli je kupić i przyrządzić z nich smakowite potrawy. Podobnie wyglądają sklepowe półki, zwłaszcza te zawierające żywność wysoce przetworzoną. Barwne są nie tylko opakowania znajdujących się tam produktów, ale także ich zawartość. Wszystko to ma sprawić, żebyśmy skusili się na nie zawsze najzdrowsze przekąski. O ile w przypadku straganu z owocami czy warzywami, wszystkie obecne w produktach barwniki powinny być pochodzenia naturalnego, o tyle w produktach wysoce przetworzonych – obok tych naturalnych – znajdziemy również barwniki syntetyczne. Jako świadomi konsumenci wiemy, że nie wszystkie stosowane w przemyśle spożywczym barwniki są powodem do dyskredytowania danego produktu. Jednak, aby taką wiedzę posiadać należy znać właściwości poszczególnych substancji. W poniższym tekście znajduje się charakterystyka jednego z barwników spożywczych – żółcieni chinolinowej (E104).   

Żółcień chinolinowa – co to za barwnik? 

Ogólnie mówiąc, żółcień chinolinowa jest żółtym barwnikiem zaliczanym do związków organicznych. W swojej strukturze zawiera ugrupowanie nazywane grupą chinolinową. W substancjach handlowych, oznaczonych jako żółcień chinolinowa, znajdziemy de facto trzy substancje chemiczne różniące się w swojej budowie ilością grup sulfonowych przyłączonych do pierścienia chinolinowego (występują cząsteczki zawierające jedną, dwie lub trzy grupy sulfonowe).

Jest to barwnik pochodzenia naturalnego (odzwierzęcego), jednak na skalę przemysłową pozyskiwany jest głównie w sposób syntetyczny. 

Właściwości żółcieni chinolinowej 

W stanie stałym żółcień chinolinowa jest zielonokawo-żóltym proszkiem. Ze względu na występowanie w strukturze polarnych grup sulfonowych barwnik ten jest dobrze rozpuszczalny w wodzie i daje żółte zabarwienie roztworów. Jego barwa zależy od występowania sprzężonych wiązań nienasyconych, dlatego też jej stabilność jest warunkowana występowaniem w otoczeniu chemicznym substancji, które mogą ten system zaburzyć np. czynników utleniających i redukujących, cukrów, kwasów czy niektórych soli. 

Zastosowanie barwnika E104 

Żółcień chinolinowa znalazła szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu. Stosuje się ją między innymi do barwienia tkanin naturalnych i syntetycznych jak nylon, wełna czy jedwab. Jednak ważnym z punktu widzenia naszego zdrowia jest jej wykorzystanie do produkcji żywności, leków oraz kosmetyków. 

Na etykietach produktów spożywczych często zakodowana jest pod symbolem E104. Zwierają ją głównie wysoko przetworzone produkty, do których można zaliczyć: puszkowane owoce, dekoracje i masy cukiernicze, sery topione, desery (w tym smakowe przetwory mleczne), sosy, dressingi, pikle, chutney, musztardy, dżemy i marmolady, wędzone ryby i pasty rybne, paluszki surimi, gumy do żucia, napoje gazowane, aromatyzowane wina, gotowe napoje o niskiej zawartości alkoholu – drinki oraz cydry. 

W lekach i suplementach diety żółcień chinolinowa jest stosowana między innymi do barwienia otoczek tabletek, syropów, żelków witaminowych czy cukierków, lizaków i drażetek dedykowanych problemom z gardłem.  

Żółcień chinolinowa jest barwnikiem dopuszczonym do stosowania podczas produkcji wszystkich kosmetyków. Na listach składników możemy ją znaleźć pod kodem CI 47005. Używana jest jako składnik barwiący między innymi w szminkach, mydłach, pastach do zębów, środkach do pielęgnacji włosów, farbach do włosów, perfumach, a także w tuszach przeznaczonych do tatuowania.  

Szkodliwość żółcieni chinolinowej (E104) 

Badania przeprowadzone na szczurach i psach wykazały, że jedynie 3–4% porcji żółcieni chinolinowej jest absorbowane przez organizm. Oznacza to, że pozostała ilość jest wydalana w niezmienionej formie razem z odchodami. Niska absorbcja nie oznacza jednak, że jest to barwnik, który w 100% jest nieszkodliwy dla organizmu.  

Głównie u osób wrażliwych (o skłonnościach do alergii) może działać jako czynnik alergizujący – powoduje uwolnienie hormonu z naszych komórek – histaminy. W efekcie może wywoływać reakcje astmatyczne, pokrzywkę, wysypkę, zaczerwienienie skóry, nadpobudliwość, a w skrajnych przypadkach wstrząs anafilaktyczny.

Z dotychczas przeprowadzonych badań wiemy, że żółcieni chinolinowej w szczególności powinny unikać osoby uczulone na salicylany (np. aspirynę).  

E104 jest barwnikiem zaliczanym do tzw. „szóstki z Southampton”. Są to barwniki spożywcze, które – według badań przeprowadzonych w 2007 roku w Wielkiej Brytanii – połączone z konserwantem E211 (benzoesanu sodu) mogą wywoływać u dzieci nadpobudliwość. Ze względu na te kontrowersje żółcień chinolinowa została zakazana w produkcji żywności np. w Stanach Zjednoczonych, Japonii oraz w przez pewien czas w Australii. Na terenie Unii Europejskiej nadal można ją stosować, jednak każdy produkt, który zawiera ten barwnik powinien mieć na etykiecie umieszczoną informację o ewentualnym szkodliwym wpływie na aktywność i skupienie uwagi u dzieci. 

Jako barwnik dopuszczony do stosowania podczas produkcji żywności oraz leków, żółcień chinolinowa jest objęta szczególnym nadzorem. Na terenie Unii Europejskiej co kilka lat grono specjalistów z Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (European Food Safety Authority – EFSA) ocenia ryzyko jej używania. W 2009 roku (po publikacji badań z Southampton) dzienny limit spożycia (ang. Acceptably Daily Intake – AID) E104 został obniżony z dotychczasowych 10 mg/kg do 0,5 mg/kg. Ponowna ocena dokonana przez ekspertów EFSA w 2015 roku spowodowała, że limit został utrzymany na dotychczas ustalonym poziomie.   

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?

    L-karnityna to tzw. substancja witaminopodobna, pełniąca ważne dla funkcjonowania organizmu role. Pobieramy ją z pożywieniem w produktach mięsnych i mlecznych, jednak przede wszystkim jest ona syntetyzowana w organizmie. Czym zatem jest karnityna i jaki jest sens jej suplementacji? 

  • Adaptogeny – Żeń-szeń – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania Panax ginseng

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się stosować go jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń wpływa na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystanie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek, kapsułek czy płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Bromelaina – jak działa i jakie ma właściwości? Na co pomoże bromelina?

    Fitoskładniki, czyli substancje aktywne biologicznie pochodzenia naturalnego, niezwykle często wykazują pozytywne oddziaływanie na organizm ludzki. Zwracanie się ludzkości w stronę natury sprawia, że coraz więcej z nich staje się obiektem rzetelnych badań naukowych. Tym samym niejednokrotnie potwierdzone zostają przesłanki ich stosowania w ludowej medycynie. Co więcej, dokładne badania właściwości fitoskładników sprawiają, że stają się użyteczne w różnorodnych gałęziach przemysłu. Idealnym przykładem takiej substancji jest bromelaina. Pozyskiwana z ananasów, a stosowana między innymi w medycynie, kosmetyce, przemyśle spożywczym oraz tekstylnym. Jak działa i dlaczego jest tak wszechstronnie używana? Kiedy warto ją suplementować? Podpowiadamy! 

  • Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych. Witamina K dla noworodka

    Witamina K to tak naprawdę grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które odgrywają istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi, metabolizmie kości i regulacji poziomu wapnia we krwi. Wyróżnia się witaminę K1 (filochinon), występującą w zielonych warzywach oraz witaminę K2 (menachinon), która jest syntezowana w układzie pokarmowym. Jakie są przyczyny i objawy niedoboru witaminy K? Dlaczego podaje się ją noworodkom tuż po urodzeniu?

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Witamina A – rola w organizmie, źródła, suplementacja

    Witamina A to nazwa grupy związków chemicznych, która odnosi się do rozpuszczalnych w tłuszczach retinoidów (m.in. retinolu) i niektórych karotenoidów (np. beta-karotenu). Witamina A wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, narządu wzroku, układu rozrodczego, a także na stan skóry (ma silne właściwości antyoksydacyjne). Niedobór witaminy A może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, takich jak kłopoty ze wzrokiem. W jakich produktach szukać witaminy A?

  • Aquafaba – właściwości i zastosowanie wody po gotowanej ciecierzycy. Przepisy z wykorzystaniem płynu po cieciorce z puszki

    Coraz częściej opracowuje się produkty wegańskie, które naśladują właściwości mięsa, nabiału i jaj. Z roku na rok łatwiej jest usunąć ze swojego menu produkty odzwierzęce. Jednym z produktów, który doceniają nie tylko wegetarianie, ale także osoby z alergią na jajka, jest aquafaba, czyli woda po ugotowanej ciecierzycy lub zalewa z cieciorki w puszce. Jakie są jej właściwości? Do czego można ją wykorzystać? Jak prawidłowo przechowywać aquafabę? Podpowiadamy. 

  • Adaptogeny – Cytryniec chiński – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania Schisandra chinensis

    Cytryniec chiński to roślina o właściwościach adaptogennych, którą z powodzeniem wykorzystuje się w leczeniu chorób układu nerwowego i pokarmowego. Nazywany owocem pięciu smaków cytryniec wykorzystywany jest w medycynie chińskiej od tysięcy lat, będąc źródłem antyoksydantów, wpływając na wytrzymałość psychiczną i fizyczną. Schizandra chinensis komercyjnie występuje w formie tabletek i kapsułek, ale także jako produkty kosmetyczne pod postacią ekstraktów, hydrolatów, toników i maseczek. Jak stosować sumplementy z cytryńcem chińskim, ile kosztują adaptogeny i jaka jest zalecana dawka dzienna cytryńca chińskiego? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij