Barwnik tartrazyna (E102)– właściwości i zastosowanie. Szkodliwość E102
Joanna Orzeł

Barwnik tartrazyna (E102)– właściwości i zastosowanie. Szkodliwość E102

Tartrazyna to sztuczny barwnik, który wykorzystuje się w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym. Jest znany również pod nazwą żółcień żywnościowa 5, a także jako E102. Tartrazyna barwi produkt na żółto lub pomarańczowo. W jakich produktach można ją znaleźć i czy jest bezpieczna dla zdrowia?

Mówi się, że jemy oczami. Faktycznie chętniej sięgamy po warzywa i owoce o intensywnych barwach, które nie rzadko świadczą o stopniu ich dojrzałości. Nasze oko przyciągnie też żółte ciasto czy intensywnie brązowy razowy chleb. Wiele produktów zawdzięcza swój kolor barwnikom zarówno naturalnym, jak i sztucznym. Są one używane również w przemyśle kosmetycznym czy podczas produkcji leków. Wszystkie dozwolone do stosowania w produktach spożywczych barwniki ujęte są w spisie zaaprobowanym przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Na etykietach opatrzone są numerami E od 100 do 199. W przypadku innych produktów na etykietach wymieniona jest nazwa chemiczna (często w języku angielskim).  

Tartrazyna (żółcień żywnościowa 5, E102)– czym jest?

Tartrazyna (ang. tartrazine) jest sztucznym barwnikiem o pomarańczowym kolorze. Z chemicznego punktu widzenia zaliczana jest do substancji azowych, a w swojej cząsteczce zawiera pierścienie aromatyczne. Znana jest również pod nazwą żółcień żywnościowa 5, na listach dodatków do żywności zakodowana jest jako E102. Jest wykorzystywana w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, farmaceutycznym, a także do barwienia tkanin, kredek czy filamentów używanych w drukarkach 3D.

W zależności od stężenia w produkcie tartrazyna barwi go na żółto lub pomarańczowo (podobnie jak barwnik annato E160b). Najczęściej wykorzystywana jest do osiągnięcia żółtego koloru produktu. Nierzadko tartrazyna stosowana jest w połączeniu z niebieskimi barwnikami do uzyskania koloru zielonego. Ze względu na swoje właściwości chemiczne dobrze rozpuszcza się w wodzie i innych substancjach polarnych jak gliceryna czy sorbitol.   

Tartrazyna w żywności, lekach i kosmetyce  

Najczęściej tartrazyna wykorzystywana jest w przemyśle spożywczym. Jest dozwolona do stosowania na terenie Unii Europejskiej, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Co ciekawe jest barwnikiem kontrowersyjnym i na terenie niektórych krajów (np. Zjednoczone Emiraty Arabskie) jej stosowanie w produkcji artykułów spożywczych jest zdelegalizowane. Przykładowe produkty, w których znajdziemy tartrazynę to napoje, desery, makaron, płatki kukurydziane, chipsy, galaretki, musztarda czy gumy do żucia. 

W przemyśle farmaceutycznym tartrazyna jest stosowana do barwienia syropów, otoczek pastylek, kapsułek, żeli czy balsamów. Zabieg ten najczęściej wykonywany jest w celu łatwiejszej identyfikacji wybranego leku lub suplementu. Ten żółty barwnik bywa obecny w suplementach witaminowych, preparatach zobojętniających lub lekach przeznaczonych do walki z objawami przeziębienia i grypy.  

Również kosmetyki bywają barwione tartrazyną. W tych produktach najczęściej znajdziemy ją pod angielską nazwą tartrazine. Stosowana jest głównie w produkcji kosmetyków o barwie zielonej. Zawierają ją mydła, żele antybakteryjne, balsamy, płyny do płukania jamy ustnej, pasta do zębów, szampony i inne produkty przeznaczone do pielęgnacji włosów. Tartrazyna znalazła również zastosowania jako pigment używany w produkcji kosmetyków kolorowych takich jak cienie do powiek, róże, bronzery, podkłady czy szminki.

Co ciekawe: tartrazyna może być zawarta w produktach, których ostateczny kolor jest czerwony lub różowy. 

Powiązane produkty

Szkodliwość barwnika tartrazyny (E102)  

Tartrazyna wykazuje wpływ na nasze zdrowie podobny do innych barwników zaliczanych do związków azowych. Może powodować typowe reakcje alergiczne jak pokrzywka,  duszności czy zaczerwienienie skóry. Co interesujące: objawy nietolerancji lub alergii na tartrazynę mogą wystąpić tuż po jej spożyciu lub nawet do 14 godzin po ekspozycji. Szczególnie czułe na jej obecność są osoby chore na astmę oskrzelową oraz uczulone na aspirynę. 

Obecność tartrazyny w produktach spożywczych musi być podkreślana przez producentów zgodnie z wymogami obowiązującymi od 2010 roku. Na etykietach produktów zawierających ten sztuczny barwnik powinna być umieszczona następująca informacja: „E102 – może mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci”. Obowiązek ten jest podyktowany wynikami badań, które wykazały, że może ona powodować u dzieci objawy podobne do ADHD.

Należy zaznaczyć, że badania były prowadzone dla wielu sztucznych barwników oraz że wyniki dla tartrazyny nie były jednoznaczne. Niemniej jednak, dbając o zrównoważoną dietę naszych dzieci, powinniśmy z niej całkowicie wyeliminować wszystkie sztuczne barwniki.   
Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (z ang. World Health Organization, WHO) z roku 2016 dla zdrowej osoby dorosłej dzienny limit spożycia tartrazyny wynosi 10 mg/kg (mg na każdy kg masy ciała). 
  1. J. Gajda-Wyrębek, J. Jarecka, K. Kuźma, M. Beresińska, Zawartość barwników mających szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci w wybranych środkach spożywczych, "Bromat. Chem. Toksykol", nr 44 2011.
  2. Wasilewska, S. Małgorzewicz, Niepożądane reakcje pokarmowe na dodatki do żywności, Forum Zaburzeń Metabolicznych, nr 6 (1) 2015.
  3. J. G. Millichap, M. M. Yee, The Diet Factor in Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Pediatrics, nr 129 2012. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Lukrecja – co to za roślina? Właściwości, działanie, przeciwwskazania

    Któż z nas chociaż jeden raz w życiu nie zetknął się z niezwykłymi, czarnymi cukierkami o ślimakowatym kształcie? Ponoć albo się je kocha, albo nienawidzi. Charakterystyczny kolor i smak słodycze te zawdzięczają zawartości ekstraktu z lukrecji – rośliny, nad której bogactwem zastosowań warto się pochylić. Czym zatem jest lukrecja, jakie ma właściwości i jaki może mieć wpływ na nasze zdrowie?

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie

    Kwas hialuronowy to jedna z najbardziej znanych makrocząsteczek na świecie. Występuje nie tylko w ustroju człowieka, ale również w innych organizmach zwierzęcych, a takie rozpowszechnienie przekłada się na jego szerokie zastosowanie w medycynie i farmacji. Z czego wynika ta popularność? Jakie właściwości ma hialuronian? Oto garść informacji na jego temat.

  • Kolagen – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?

    Kolagen to główne białko budulcowe każdego organizmu zwierzęcego – w tym również ludzkiego. Pełni funkcje strukturalne praktycznie we wszystkich tkankach, stanowiąc tym samym około 1/3 ogółu białek organizmu. Przyjrzyjmy się bliżej jego budowie, funkcjom i zastosowaniu.

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

    Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym dokładnie jest, jakie ma działanie i jak wykorzystać jego właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej.

  • Silikony w kosmetykach – czy są bezpieczne?

    Silikony to składniki zaliczające się do tych niesłusznie uznawanych za niebezpieczne. Przybliżamy fakty i obalamy mity z nimi związane. Podpowiadamy: jakie właściwości mają silikony? W których kosmetykach znajdziemy silikony? Czy są bezpieczne? Dla kogo kosmetyki z silikonami są wskazane, a kto powinien od nich stronić?

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij