Barwnik tartrazyna (E102)– właściwości i zastosowanie. Szkodliwość E102 - portal DOZ.pl
Barwnik tartrazyna (E102)– właściwości i zastosowanie. Szkodliwość E102
Joanna Orzeł

Barwnik tartrazyna (E102)– właściwości i zastosowanie. Szkodliwość E102

Tartrazyna to sztuczny barwnik, który wykorzystuje się w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym. Jest znany również pod nazwą żółcień żywnościowa 5, a także jako E102. Tartrazyna barwi produkt na żółto lub pomarańczowo. W jakich produktach można ją znaleźć i czy jest bezpieczna dla zdrowia?

Mówi się, że jemy oczami. Faktycznie chętniej sięgamy po warzywa i owoce o intensywnych barwach, które nie rzadko świadczą o stopniu ich dojrzałości. Nasze oko przyciągnie też żółte ciasto czy intensywnie brązowy razowy chleb. Wiele produktów zawdzięcza swój kolor barwnikom zarówno naturalnym, jak i sztucznym. Są one używane również w przemyśle kosmetycznym czy podczas produkcji leków. Wszystkie dozwolone do stosowania w produktach spożywczych barwniki ujęte są w spisie zaaprobowanym przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Na etykietach opatrzone są numerami E od 100 do 199. W przypadku innych produktów na etykietach wymieniona jest nazwa chemiczna (często w języku angielskim).  

Tartrazyna (żółcień żywnościowa 5, E102)– czym jest?

Tartrazyna (ang. tartrazine) jest sztucznym barwnikiem o pomarańczowym kolorze. Z chemicznego punktu widzenia zaliczana jest do substancji azowych, a w swojej cząsteczce zawiera pierścienie aromatyczne. Znana jest również pod nazwą żółcień żywnościowa 5, na listach dodatków do żywności zakodowana jest jako E102. Jest wykorzystywana w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, farmaceutycznym, a także do barwienia tkanin, kredek czy filamentów używanych w drukarkach 3D.

W zależności od stężenia w produkcie tartrazyna barwi go na żółto lub pomarańczowo (podobnie jak barwnik annato E160b). Najczęściej wykorzystywana jest do osiągnięcia żółtego koloru produktu. Nierzadko tartrazyna stosowana jest w połączeniu z niebieskimi barwnikami do uzyskania koloru zielonego. Ze względu na swoje właściwości chemiczne dobrze rozpuszcza się w wodzie i innych substancjach polarnych jak gliceryna czy sorbitol.   

Tartrazyna w żywności, lekach i kosmetyce  

Najczęściej tartrazyna wykorzystywana jest w przemyśle spożywczym. Jest dozwolona do stosowania na terenie Unii Europejskiej, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Co ciekawe jest barwnikiem kontrowersyjnym i na terenie niektórych krajów (np. Zjednoczone Emiraty Arabskie) jej stosowanie w produkcji artykułów spożywczych jest zdelegalizowane. Przykładowe produkty, w których znajdziemy tartrazynę to napoje, desery, makaron, płatki kukurydziane, chipsy, galaretki, musztarda czy gumy do żucia. 

W przemyśle farmaceutycznym tartrazyna jest stosowana do barwienia syropów, otoczek pastylek, kapsułek, żeli czy balsamów. Zabieg ten najczęściej wykonywany jest w celu łatwiejszej identyfikacji wybranego leku lub suplementu. Ten żółty barwnik bywa obecny w suplementach witaminowych, preparatach zobojętniających lub lekach przeznaczonych do walki z objawami przeziębienia i grypy.  

Również kosmetyki bywają barwione tartrazyną. W tych produktach najczęściej znajdziemy ją pod angielską nazwą tartrazine. Stosowana jest głównie w produkcji kosmetyków o barwie zielonej. Zawierają ją mydła, żele antybakteryjne, balsamy, płyny do płukania jamy ustnej, pasta do zębów, szampony i inne produkty przeznaczone do pielęgnacji włosów. Tartrazyna znalazła również zastosowania jako pigment używany w produkcji kosmetyków kolorowych takich jak cienie do powiek, róże, bronzery, podkłady czy szminki.

Co ciekawe: tartrazyna może być zawarta w produktach, których ostateczny kolor jest czerwony lub różowy. 

Polecane dla Ciebie

Szkodliwość barwnika tartrazyny (E102)  

Tartrazyna wykazuje wpływ na nasze zdrowie podobny do innych barwników zaliczanych do związków azowych. Może powodować typowe reakcje alergiczne jak pokrzywka,  duszności czy zaczerwienienie skóry. Co interesujące: objawy nietolerancji lub alergii na tartrazynę mogą wystąpić tuż po jej spożyciu lub nawet do 14 godzin po ekspozycji. Szczególnie czułe na jej obecność są osoby chore na astmę oskrzelową oraz uczulone na aspirynę. 

Obecność tartrazyny w produktach spożywczych musi być podkreślana przez producentów zgodnie z wymogami obowiązującymi od 2010 roku. Na etykietach produktów zawierających ten sztuczny barwnik powinna być umieszczona następująca informacja: „E102 – może mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci”. Obowiązek ten jest podyktowany wynikami badań, które wykazały, że może ona powodować u dzieci objawy podobne do ADHD.

Należy zaznaczyć, że badania były prowadzone dla wielu sztucznych barwników oraz że wyniki dla tartrazyny nie były jednoznaczne. Niemniej jednak, dbając o zrównoważoną dietę naszych dzieci, powinniśmy z niej całkowicie wyeliminować wszystkie sztuczne barwniki.   
Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (z ang. World Health Organization, WHO) z roku 2016 dla zdrowej osoby dorosłej dzienny limit spożycia tartrazyny wynosi 10 mg/kg (mg na każdy kg masy ciała). 
  1. J. Gajda-Wyrębek, J. Jarecka, K. Kuźma, M. Beresińska, Zawartość barwników mających szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci w wybranych środkach spożywczych, "Bromat. Chem. Toksykol", nr 44 2011.
  2. Wasilewska, S. Małgorzewicz, Niepożądane reakcje pokarmowe na dodatki do żywności, Forum Zaburzeń Metabolicznych, nr 6 (1) 2015.
  3. J. G. Millichap, M. M. Yee, The Diet Factor in Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Pediatrics, nr 129 2012. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ocet jabłkowy – właściwości i zastosowanie. Czy warto go pić?

    Ocet jabłkowy wydaje się być remedium na wiele dolegliwości, ale czy słusznie? Jakie właściwości ma ocet jabłkowy i jak samodzielnie przygotować go w domu? Jak go mądrze stosować? Podpowiadamy.

  • Henna – co warto o niej wiedzieć? Czy może uczulać?

    Henna to barwnik znany i stosowany od czasów starożytnych. Popularny był i jest również nowożytnie: stosowały go i nasze babcie, i nasze mamy, a teraz sięgają po niego – i to coraz chętniej – pokolenia nasze i naszych dzieci. Co warto wiedzieć o hennie? Czy i dlaczego henna może uczulać? 

  • Ramnoza w kosmetykach – jaką odgrywa rolę?

    „Najsłodszy składnik przeciwzmarszczkowy” tak mówi się o ramnozie w przemyśle kosmetycznym. Faktycznie ramnoza jest cukrem, ale czy ma słodki smak? Czy cukier może wykazywać właściwości przeciwstarzeniowe? Co spowodowało, że ten prosty związek chemiczny znalazł swoje miejsce w składzie wielu kosmetyków? Komu kosmetyki z ramnozą przyniosą najwięcej urodowych benefitów? Jak zwykle sprawdziliśmy.

  • Glinka zielona i jej właściwości – kiedy warto po nią sięgnąć?

    W poniższym artykule przybliżamy właściwości glinki zielonej. Zebraliśmy informacje o tym, z czego się składa, podpowiadamy, jak zrobić maseczkę z glinką zieloną i jak często ją stosować. Dowiedz się również, czym się różni glinka francuska od kambryjskiej.

  • Betulina – właściwości i zastosowanie

    Betulina to związek zawarty między innymi w korze drzew. W badaniach in vitro i in vivo wykazuje niesamowite właściwości: od antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych po przeciwnowotworowe. Intensywne studia nad tym związkiem chemicznym nadal trwają. Co wiemy o betulinie? Czy ma potencjał, aby zostać okrzyknięta lekiem na raka? Czy wykazuje inne interesujące właściwości? Sprawdziliśmy.

  • pH skóry – co należy o nim wiedzieć?

    Błędy w pielęgnacji skóry odbijają się na jej pH, co bezpośrednio przekłada się także na jej kondycję. W poniższym artykule odpowiadamy na wiele pytań związanych z pH skóry. Czym ono jest i jak sprawdzić jego wartość? Czy istnieje jedna prawidłowa, neutralna i optymalna wartość pH skóry człowieka? Czy pH skóry ma coś wspólnego z doborem perfum? Jak dbać o skórę, aby jej pH było optymalne?

  • Kwas borowy (borny) – właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    Kwas borowy to związek chemiczny posiadający bardzo szerokie zastosowanie – i to zarówno w przemyśle, jak i do indywidualnego użytku. Jego właściwości sprawiają, że warto zainteresować się tym kwasem, ale również mieć wiedzę, kto nie powinien stosować kwasu bornego.

  • Aceton – właściwości i zastosowanie

    Większości z nas aceton kojarzy się z zapachem roznoszącym się w powietrzu podczas zmywania lakieru do paznokci. Owszem jest to jedno z jego podstawowych zastosowań w gospodarstwie domowym. Do czego jeszcze służy aceton? Kiedy jest produkowany w naszym ciele? O czym świadczy zapach acetonu z ust? Gdzie go kupić?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij