Mięsień czworoboczny (trapezius) – jakie funkcje pełni mięsień czworoboczny grzbietu?
Mateusz Burak

Mięsień czworoboczny (trapezius) – jakie funkcje pełni mięsień czworoboczny grzbietu?

Mięsień czworoboczny, inaczej mięsień trapezowy lub kapturowy, jest jednym z największych mięśni w ciele człowieka. Położony jest w okolicy karku, należy do grupy mięśni powierzchniowych grzbietu. Dzięki mięśniu czworobocznemu możemy poruszać ramionami oraz górnym odcinkiem kręgosłupa. Siedzący tryb życia, praca przed ekranem komputera, a także uprawianie niektórych rodzajów sportu mogą powodować  przeciążenia i wywoływać ból okolicy trapeziusa. W jaki sposób leczy się ból mięśnia czworobocznego? Jakie ćwiczenia warto zastosować?

Mięsień czworoboczny – anatomia. Jakie funkcje pełni mięsień czworoboczny grzbietu?

Mięsień czworoboczny grzbietu, z łac. trapezius, nazywany jest także mięśniem kapturowym czy trapezowym, a bardzo stara nomenklatura określała go mianem mięśnia stołowego, z łac. mensalis. Mięsień czworoboczny ma spłaszczony kształt przypominający romb lub, wg niektórych anatomów, mnisi kaptur. Zlokalizowany jest bardzo powierzchownie, w sąsiedztwie mięśni grzbietu w górnej części tułowia oraz na tylnej powierzchni szyi. Przyczepy stanowi część przyśrodkowa kresy karkowej górnej oraz guzowatość potyliczna zewnętrzna, więzadło karkowe, wyrostki kolczyste ostatniego kręgu z odcinka szyjnego oraz wszystkich kręgów piersiowych, koniec barkowy obojczyka, wyrostek barkowy i grzebień łopatki. 

Trapezius składa się z dwóch części – zstępującej i wstępującej. Pierwsza obejmuje także mięsień dźwigacz łopatki, a druga mięsień najszerszy grzbietu. Do jego funkcji należy głównie dźwiganie stawu ramiennego, np. podczas noszenia zakupów czy wzruszania ramionami w geście zwątpienia. Mięsień czworoboczny unosi tułów do góry i pozwala na przesuwania łopatki do kręgosłupa. 

Mięsień czworoboczny – przyczyny bólu mięśnia kapturowego

Ból mięśnia czworobocznego szyi może mieć różne podłoże. Pośród nich wyróżnia się nieprawidłową postawę ciała z barkami wysuniętymi do przodu – w tzw. protrakcji, co generować będzie duże napięcie oraz ból mięśnia kapturowego. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku osób pracujących dużo przed komputerem, pojawia się wówczas niekomfortowe wrażenie pieczenia, mrowienia i sztywności karku – dochodzi do nadwyrężenia mięśnia czworobocznego grzbietu. Bardzo często jest ono potęgowane poprzez wadę wzroku. Generowanie dużego napięcia przy zmniejszonej długości mięśnia czworobocznego pleców jest także domeną osób uprawiających takie sporty, jak np. dźwiganie ciężarów. 

Diagnostyka uszkodzeń mięśnia czworobocznego opiera się na wywiadzie, badaniu palpacyjnym oraz testach, w których mięsień trapezowy jest poddawany rozciąganiu oraz oporowaniu podczas wykonywania określonych ruchów. Badania obrazowe w postaci USG czy rezonansu są wykonywane w sytuacji podejrzenia rozległych uszkodzeń struktury mięśnia czworobocznego. 

Stres a mięsień czworoboczny grzbietu

Czynnikiem sprzyjającym generowaniu patologicznego napięcia w strukturze mięśnia czworobocznego jest stres. Kumulujące się pod jego wpływem napięcie prowadzi do powstawania bolesnych punktów spustowych. Sprawia to, że staje się on mocno tkliwy i bolesny podczas wykonywania ruchów. Ucisk takiego punktu generuje dolegliwości, które mogą promieniować dalej od miejsca ucisku lub mogą występować pod postacią tzw. bólów rzutowanych – czyli takich, gdzie kompresja w określonej lokalizacji wyzwala objawy w odległym miejscu. 

Wspomniane symptomy, mogące być wynikiem przewlekłego działania czynników stresowych, najczęściej występują jako ból szyi, ból karku czy ból ramion. Częstą przypadłością są także pojawiąjące się dolegliwości bólowe głowy, których podłożem również może być wzmożone napięcie mięśnia czworobocznego szyi. 

Zapalenie mięśnia czworobocznego grzbietu

Obecność cech świadczących o stanie zapalnym jest najczęściej rezultatem silnego urazu mechanicznego. Pojawia się „ucieplenie” skóry, tkliwość palpacyjna, obrzęk, ból karku, zaczerwienienie. Wówczas zaleca się bezwzględny odpoczynek: wykorzystanie pozycji leżącej jako odciążającej mięśnie kapturowe, stosowanie leków o działaniu przeciwzapalnym, w formie maści, żelów lub doustnie, oraz schładzanie co 20–30 minut, wykorzystując np. coldpack.

Zerwanie mięśnia czworobocznego grzbietu

Jedną z bardzo popularnych przyczyn uszkodzenia włókien mięśnia czworobocznego prowadzących do jego naderwania (lub rzadziej zerwania) są urazy. Działanie bardzo dużej siły, które ma miejsce podczas z pozoru niegroźnych wypadków komunikacyjnych, jest pierwszym skojarzeniem związanym z wymienionymi uszkodzeniami jego struktury. W momencie uderzenia w tył samochodu dochodzi do bardzo gwałtownego, czasami wielokrotnego szarpnięcia odcinka szyjnego oraz głowy, określanego jako whiplash, czyli uraz typu smagnięcie biczem. Wówczas może dojść do częściowego lub całkowitego przerwania włókien mięśnia czworobocznego, w zależności od sił, jakie zostały wygenerowane. Naderwanie mięśnia trapezowego będzie wymagało czasowego unieruchomienia z pomocą tzw. kołnierza Schantza oraz zabiegów i ćwiczeń, które pozwolą na optymalizację procesu gojenia i regeneracji. 

Alternatywą w naderwaniach lekkiego stopnia może okazać się zastosowanie kinesiotapingu w formie aplikacji stabilizującej i odciążającej cały odcinek szyjny. Zerwanie wymaga natomiast zespolenia chirurgicznego uszkodzonych tkanek oraz, podobnie jak w poprzednim przypadku, okresowego unieruchomienia. Jego czas może być jednak dłuższy ze względu na bardziej zaawansowany stopień uszkodzenia. Zerwanie mięśnia czworobocznego, oprócz wspomnianych działań oraz zabiegów rehabilitacyjnych sprzyjających gojeniu, może wymagać stosowania farmakologicznych środków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych. 

Mięsień czworoboczny – ćwiczenia 

Bardzo ważnym elementem profilaktyki bólów mięśnia czworobocznego pleców jest reedukacja w zakresie utrzymywania prawidłowej postawy ciała, robienie przerw w pracy o charakterze siedzącym, noszenie okularów korekcyjnych w przypadku wad wzroku, a także ergonomia stanowiska pracy – monitor na odpowiedniej wysokości. 

Równie istotne jest też wykonywanie ćwiczeń na mięśnie czworoboczne i rozciąganie. Przykładowa gimnastyka: siedzenie na krześle, ręce wzdłuż tułowia, głowa obrócona w stronę przeciwną do rozciąganego mięśnia, a zrotowana w jego kierunku. Następnie, przytrzymując się krawędzi krzesła ręką po stronie poddawanego rozluźnianiu mięśnia, należy powoli odchylać tułów w bok. Pojawiające się uczucie ciągnięcia informuje o zmianie kondycji tkanki. Utrzymujemy taką pozycję około 30 sekund i powtarzamy 4–5 razy. 

Wykorzystując tę samą pozycję, możemy także wykonać rozciąganie dźwigacza łopatki. Wystarczy tylko, że głowę ustawimy kierując wzrok w stronę przeciwległej w stosunku do rozciąganego mięśnia. Przykładowo, rozciągając po stronie prawej, patrzymy na lewą pachę, prawa ręka trzyma krawędź krzesła, lewa ułożona jest na prawej skroni. Następnie delikatnie naciskamy głową w lewą rękę, utrzymując napięcie przez 20–30 sekund. Potem 3–4 sekundy przerwa i powtarzamy. Takich ćwiczeń należy wykonać 4–5. Potem możemy wykorzystać ruchomość odcinka szyjnego i odtwarzać ruchy w możliwie jak najpełniejszym zakresie – skłon w przód, wyprost, skłon do jednego boku, do drugiego, rotacja głowy w prawo i w lewo. Można taką sekwencję powtórzyć 10 razy. Na koniec ustawiamy głowę prosto i w celu poprawy stabilizacji przykładamy ręką opór na czoło, z tyłu głowy i kolejno na skronie. Opór utrzymujemy 3–5 sekund i taką serię powtarzamy 5 razy. 

Jest to kompletny, przykładowy zestaw ćwiczeń na mięsień czworoboczny oraz niektóre mięśnie powierzchowne grzbietu. Jego wykonanie zajmuje kilka minut i śmiało można realizować go w przerwie w pracy. Z pewnością przyczyni się to do utrzymania mięśni grzbietu w dobrej kondycji i zmniejszy ryzyko urazów.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Guzki śpiewacze (krzykaczy) – czym są guzki na strunach głosowych?

    Guzki na strunach głosowych to przypadłość, która dotyka osób pracujących głosem: nauczycieli, trenerów czy śpiewaków. Mogą też pojawić się u dzieci. Guzki krzykaczy (głosowe, śpiewacze) objawiają się zmianą głosu, chrypką oraz bólem gardła lub szyi. Na czym polega leczenie guzków na strunach głosowych? W jaki sposób można zapobiegać ich powstawaniu?

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są największym zagrożeniem?

    Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nocebo – co to jest? Dlaczego efekt nocebo jest wyzwaniem dla klinicystów?

    Negatywne nastawienie pacjenta do stosowanej terapii może zaowocować efektem nocebo. Badania naukowe potwierdziły, że może on mieć realny wpływ na wyniki badań oraz proces leczenia pacjenta. Jak może objawiać się efekt nocebo? W jaki sposób można zminimalizować skutki tego zjawiska?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij