Mydlnica lekarska – zastosowanie w kosmetyce i nie tylko

Mydlnica lekarska (Saponaria officinalis) jest gatunkiem rośliny wieloletniej, należącej do rodziny goździkowatych. Naturalny obszar występowania to Europa, Azja oraz Afryka Północna, ale rozpowszechniła się także i w innych rejonach świata. Nazwa wywodzi się z łacińskiego słowa sapo, czyli mydło. Szybko odkryto, że roztarte kłącze mydlnicy dobrze się pieni i zaczęto je wykorzystywać do mycia ciała, prania ubrań czy odtłuszczania wełny. Mydlnicę lekarską stosowano również jako lek ze względu na działanie wykrztuśne, żółciopędne, pobudzające czynności żołądka oraz trzustki.

Zastosowanie mydlnicy lekarskiej jest bardzo szerokie. Surowiec zielarski stanowi kłącze wraz z korzeniami, pozyskiwane przed bądź po kwitnieniu z roślin dwu lub trzyletnich. Wówczas zawierają one największe stężenie saponin, czyli związków chemicznych należących do glikozydów. Oprócz właściwości leczniczych Saponarię officinalis cechuje wysoka zdolność do obniżania napięcia powierzchniowego wody, co powoduje wytwarzanie się obfitej piany. Zjawisko to jest powszechnie wykorzystywane w przemyśle chemicznym – saponiny pochodzenia roślinnego używa się do produkcji różnego rodzaju detergentów, środków piorących czy gaśnic pianowych.

Zastosowanie mydlnicy lekarskiej w kosmetyce

Związki zawarte w kłączach tego gatunku wykorzystywane są przy produkcji kosmetyków pielęgnacyjnych do włosów, do skóry wrażliwej, a także preparatów do higieny jamy ustnej. Można ją zatem spotkać w składzie szamponów, płynów do kąpieli, past do zębów czy maseczek do twarzy.

Mydlnica lekarska jest niezwykle skuteczna w leczeniu licznych chorób skóry, w tym łuszczycy. Odwar z rośliny stanowi doskonały środek pomocniczy przy łojotokowym zapaleniu skóry, wypadaniu włosów, łupieżu, trądziku, opryszczce i egzemach.

•    Szampony do włosów z mydlnicą lekarską

Dużą popularnością wśród kobiet cieszą się szampony stworzone na bazie mydlnicy lekarskiej. Dzięki obecności wyciągu z tej rośliny produkty w połączeniu z wodą mocno się pienią.

Kosmetyki łatwo przygotować samodzielnie. Do własnoręcznego wykonania szamponu z mydlnicy lekarskiej potrzebujemy suszonego korzenia, dostępnego w aptece lub sklepie zielarskim. Korzeń zalewamy wrzątkiem i odstawiamy do wystygnięcia. Po przecedzeniu napar przelewa się do butelki, pamiętając, by wstrząsnąć nią przed użyciem. Szampon nakłada się na zmoczone włosy i dokładnie wmasowuje w skórę głowy, następnie spłukuje czystą wodą. Można go wzbogacić innymi roślinami, np. korzeniem łopianu czy liśćmi pokrzywy. Niektórzy dodają też kilka kropli olejku eterycznego.

• Żele do mycia twarzy

Na rynku dostępne są liczne żele do mycia twarzy zawierające w składzie mydlnicę lekarską. Tego typu produkty dzięki zawartości roślinnego wyciągu wytwarzają łagodną pianę, lekko odblokowują i ściągają rozszerzone pory, oczyszczają skórę oraz zapobiegają zbyt szybkiemu przetłuszczaniu się. Polecane przede wszystkim osobom z cerą tłustą, wrażliwą i trądzikową. W składzie żeli, oprócz korzenia mydlnicy lekarskiej, znajdują się zwykle wyciągi z innych roślin, m.in. szałwii, melisy czy oczaru wirginijskiego.

• Żele do mycia ciała

I tu podobnie, jak w przypadku pozostałych kosmetyków opartych na Saponarii officinalis,  możemy samodzielnie stworzyć preparat albo sięgnąć po gotowy specyfik.

Aby wykonać żel należy wymieszać wyciąg z korzenia mydlnicy lekarskiej, korzenia prawoślazu, ziela nostrzyka, kwiatostanu lipy (lub innego, dowolnie wybranego składnika roślinnego) i odstawić na kilkanaście minut. Po wystygnięciu zaleca się delikatnie przemywać twarz, ciało oraz dekolt wacikiem zanurzonym w wywarze. Dzięki obecności wyciągów z ziół powszechnie stosowanych w pielęgnacji cery suchej i wrażliwej działa oczyszczająco, osłaniająco, a także wygładzająco.

• Żele do higieny intymnej

Mydlnicę, obok babki lancetowatej i kory dębu, często można znaleźć w składzie żeli do higieny intymnej. Wzmacniają one barierę ochronną naskórka, chronią przed rozwojem drobnoustrojów oraz pomagają utrzymać właściwe pH skóry. Kosmetyki dedykowane są osobom ze skórą wrażliwą i skłonnością do stanów zapalnych.

Ziołolecznictwo

Ziele mydlnicy lekarskiej zawiera sole mineralne, glikozydy, węglowodany oraz saponiny. Wykonane preparaty wykazują działanie żółciopędne, wykrztuśne i pobudzające funkcje żołądka. Pozytywnie wpływają na skórę zaatakowaną przez trądzik lub łuszczycę. Odwar z suszu ułatwia przyswajanie niektórych związków chemicznych, a także obniża poziom szkodliwego dla zdrowia cholesterolu.

W przypadku zastosowania wewnętrznego używa się ją w formie środka wykrztuśnego – przy ostrych i przewlekłych nieżytach dróg oddechowych, kaszlu, infekcji gardła, zapaleniu oskrzeli, zapaleniu tchawicy oraz astmie. Mydlnica pobudza odruch kaszlu, zwiększając produkcję śluzu w przewodach oddechowych. Działa również jako środek przeczyszczający oraz pomocniczo w leczeniu chorób reumatycznych.

Mydlnica lekarska jako roślina ozdobna

Głównym elementem dekoracyjnym mydlnicy lekarskiej są kwiaty, ładnie ozdabiające roślinę. Często i chętnie uprawiana w ogrodach. Warto o niej pamiętać zakładając ziołowy zakątek lub tworząc pojedyncze rabaty. Roślina nie jest wymagająca, dobrze wzrasta w każdych warunkach klimatycznych, najkorzystniej jednak w miejscach silnie nasłonecznionych. Jako surowiec zielarski wykorzystuje się głównie kłącza, rzadziej łodygi, liście i kwiaty. Wszystkie części rośliny zbierane są jesienią. Należy pamiętać, iż najlepsze efekty daje suszenie ich na słońcu.