Anemia - objawy, leczenie i dieta

Anemia to inaczej niedokrwistość. Najczęściej występującym rodzajem niedokrwistości, zarówno wśród małych dzieci, jak i młodzieży i ludzi dorosłych, jest niedokrwistość spowodowana niedoborem żelaza. W jej przebiegu dochodzi do upośledzenia syntezy hemu w wyniku niedoboru żelaza w ustroju. Cechuje się ona obecnością małych krwinek czerwonych, czyli erytrocytów, które mają też zmniejszoną zawartość hemoglobiny, czyli czerwonego barwnika krwi.

Jakie są przyczyny powstawania niedokrwistości z niedoboru żelaza? 

Przede wszystkim główną przyczyną rozwoju niedokrwistości z niedoboru żelaza jest nadmierna utrata krwi. Kiedy taka sytuacja może mieć miejsce? Do utraty krwi może dochodzić na skutek krwawienia z przewodu pokarmowego, jak również w wyniku krwawienia z dróg rodnych, układu moczowego czy tez układu oddechowego. Ponadto, do rozwoju niedokrwistości z niedoboru żelaza może też dojść na skutek zwiększonego zapotrzebowania organizmu na żelazo przy niedostatecznej jego podaży. Taka sytuacja ma zazwyczaj miejsce w okresie ciąży i karmienia piersią, jak również u młodzieży w okresie dojrzewania. Ponadto, do rozwoju anemii z niedoboru żelaza dochodzi też w wyniku upośledzonego wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego. Dzieje się tak zazwyczaj w przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna (czyli przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia jelita), po resekcji jelita lub po wycięciu żołądka (stan po gastrektomii) oraz w przebiegu enteropatii glutenowej i u ludzi stosujących dietę ubogobiałkową. Przyczyną niedokrwistości z niedoboru żelaza często bywają też niedobry żelaza w diecie, zwykle jest to dieta z małą zawartością mięsa oraz niezrównoważona dieta wegetariańska

Jakie objawy daje anemia?

Przede wszystkim głównym objawem niedokrwistości z niedoboru żelaza jest znaczne osłabienie i łatwa męczliwość. Pacjenci w przypadku dużej anemii męczą się bardzo nawet po zwykłym spacerze czy po wejściu po schodach. Poza tym częstym objawem anemii są też uciążliwe i nawracające bóle głowy, jak również zawroty głowy. Dodatkowo, typowym objawem anemii są również problemy z koncentracją i skupieniem uwagi, bardzo często dzieci w szkole mają problem z nauką i z zapamiętywaniem nowych informacji. Typowa dla niedokrwistości z niedoboru żelaza jest też bladość skóry i błon śluzowych. W przypadku długotrwałego niedoboru żelaza pacjenci skarżą się też na pękanie kącików ust (popularne zajady) oraz na kruchość i łamliwość paznokci, jak również na nadmierne wypadanie włosów, które dodatkowo stają się suche, cienkie i łamliwe, ponadto zaczynają się im również rozdwajać końcówki. U osób z anemią skóra może też stać się sucha i szorstka, dodatkowo język może ulec wygładzeniu, może też stać się on bolesny i piekący. 

Jak można rozpoznać  anemię?

Niedokrwistość z niedoboru żelaza lekarz może podejrzewać już po zebraniu od pacjenta dokładnego wywiadu dotyczącego jego samopoczucia  i zgłaszanych dolegliwości, jak również po "obejrzeniu" pacjenta, ponieważ uwagę lekarza na pewno zwróci bladość skóry oraz błon śluzowych. Celem potwierdzenia wstępnej diagnozy należy zawsze wykonać morfologię krwi, jak również poziom żelaza i ferrytyny.

W przebiegu niedokrwistości z niedoboru żelaza w morfologii krwi stwierdza się przede wszystkim obniżony poziom hemoglobiny, hematokrytu oraz krwinek czerwonych - im te parametry są bardziej obniżone, tym anemia jest bardziej poważna. Ponadto, w przebiegu niedokrwistości z niedoboru żelaza stwierdza się też obniżony poziom żelaza oraz ferrytyny. 

Jak zatem leczyć anemię?

Leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny niedoboru żelaza, jego uzupełnieniu i normalizacji stężenia ferrytyny. U pacjentów, u których nie stwierdza się istotnych zaburzeń wchłaniania z przewodu pokarmowego, lekarz zawsze zaleca doustny preparat żelaza, który dawkowany jest w zależności od stopnia niedoboru żelaza, a w przypadku małych dzieci również w zależności od wieku i masy ciała małego pacjenta. Zalecony preparat  żelaza najlepiej jest przyjmować razem z preparatem kwasu askorbinowego, czyli popularną witaminą C, ponieważ zapewnia ona lepsze wchłanianie żelaza. Po trzech tygodniach od rozpoczęcia leczenia powinno się wykonać kontrolną morfologię krwi, w której o skuteczności włączonego leczenia będzie świadczył wzrost poziomu hemoglobiny o 2 g/dl. Leczenie powinno być kontynuowane jeszcze przez 4-6 miesięcy po uzyskaniu normalizacji stężenia hemoglobiny po to, aby uzupełnić w ustroju zapasy żelaza (będzie o tym świadczyła normalizacja poziomu ferrytyny). W przypadku, kiedy u pacjenta stwierdza się nietolerancję doustnych preparatów żelaza lub też u pacjentów z upośledzonym wchłanianiem żelaza z przewodu pokarmowego albo u  tych, u których utrzymuje się duża utrata żelaza (przede wszystkim na skutek krwawienia z przewodu pokarmowego), należy stosować żelazo w postaci pozajelitowej, czyli w formie iniekcji dożylnych lub domięśniowych. Należy też zwrócić uwagę na to, że u osób narażonych na niedobór żelaza, należy stosować profilaktykę. Tyczy się to przede wszystkim kobiet w ciąży, kobiet karmiących piersią oraz osób, które stosują diete o małej zawartości mięsa lub też dietę całkowicie bezmięsną. 

A czy w przypadku anemii warto jest stosować jakaś specjalną dietę?

Tak. Można powiedzieć, że anemia pociąga za sobą konieczność spożywania w większej ilości niektórych produktów. Przede wszystkim powinno się spożywać duże ilości mięsa bogatego w żelazo. Jakie są to zatem rodzaje mięsa? Przede wszystkim jest to wołowina oraz cielęcia, jak również podroby mięsne, takie jak wątroba wieprzowa, wołowa, cielęca i drobiowa. Ponadto, w przypadku niedokrwistości z niedoboru żelaza powinno się też jeść duże ilości ryb, głownie sardynek oraz makreli. Jeśli chodzi o warzywa, to najbardziej bogate w żelazo są buraki, bob, groszek zielony, szpinak, szczaw, pietruszka, fasola, groch oraz soczewica i dlatego też nie powinno ich brakować w diecie osoby z anemią. Pacjent z niedokrwistością z niedoboru żelaza powinien również jeść suszone jabłka, morele, figi i daktyle, jak również maliny i porzeczki, zarówno czarne, czerwone, jak i białe.  Nie należy też zapominać o jedzeniu jajek, przede wszystkim żółtka jaja kurzego oraz orzechów, zwłaszcza pistacjowych, jak również nasion i ziaren dyni, słonecznika i sezamu. 


Podziel się: