Nasiona konopi i olej konopny – zastosowanie oraz właściwości

Konopie, podobnie jak wiele innych popularnych obecnie produktów roślinnych, nie jest niczym nowym na rynku. Znano je i wykorzystywano w medycynie naturalnej już od starożytności. Z konopi wytwarza się m.in. olej konopny, same nasiona zaś, stanowią w niektórych miejscach na świecie surowiec do produkcji przekąsek i napojów – m.in. batonów i mlek smakowych.

Krótka historia konopi

Najstarsze wzmianki na temat leczniczych właściwości konopi siewnej (C. sativa L.) pochodzą z zapisków tradycyjnej medycyny chińskiej. Roślinę uprawiano przez tysiące lat – jako źródło pożywienia, oleju oraz jako surowiec do produkcji włókien oraz lekarstw. Początkiem lat dwudziestych, gdy zakazano zajmowania się roślinami będących źródłem tetrahydrokannabinolu (THC, substancja psychoaktywna), wielkość upraw gwałtownie zmalała. Obecnie, konopie wykorzystuje się do otrzymania m.in. trwałych tkanin i papieru o specjalnym przeznaczeniu: na płótno, torebki do herbaty, papier do produkcji pieniędzy czy bibułki do papierosów.

Konopie siewne to nie tylko olej. To także surowiec do produkcji tkanin i papieru.

Nasiona konopi

Wspomniane wyżej tkaniny i papier otrzymuje się z łyka zawartego w łodydze konopi. Produkty spożywcze takie jak olej, otrzymuje się zaś z jej nasion. Ich dominującym składnikiem jest oczywiście tłuszcz – zawartość oleju może wynosić nawet do 35%. Surowiec to także źródło cennych dla nas łatwostrawnych białek wysokiej jakości – w 25%, oraz węglowodanów – w ok. 28%.

Dzięki obecności cennego w nasionach białka, konopie może stać się surowcem do produkcji ciekawych przekąsek. Przykładem może być Kanada, gdzie wprowadzono na rynek produkty na jego bazie, takie jak: koktajle białkowe, batony oraz smakowe mleko konopne.

Olej konopny, a kwasy tłuszczowe niezbędne dla organizmu

Jednym z najpopularniejszych dziś produktów otrzymywanych z konopi jest olej konopny. Według literatury, jest on źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych NNKT stanowiących niezbędne elementy strukturalne naszych komórek. Ich niedobór może prowadzić do wystąpienia wielu zaburzeń w organizmie. Za szczególnie cenne uważa się kwasy tłuszczowe szeregu omega-3, które regulują wiele procesów zachodzących w naszym ciele. Między innymi odpowiadają za usuwanie toksyn z komórek, pośredniczą w procesie dostarczania substancji odżywczych, korzystnie wpływają na nasz układ odpornościowy i zmniejszają ryzyko wystąpienia stanów zapalnych. Specjaliści podkreślają jednak, że nie tylko obecność tych kwasów w produkcie się liczy, ale i odpowiedni stosunek pomiędzy reprezentantami szeregu omega-6 i omega-3. W przypadku oleju konopnego proporcja ta wynosi 3:1, dzięki czemu, olej uznany jest za potencjalnie korzystny składnik w naszej diecie.

Olej konopny zawiera cenne dla naszego organizmu wielonienasycone kwasy tłuszczowe. 
Dzięki korzystnej proporcji kwasów szeregu omega-6 do omega-3, olejowi przypisuje się działanie przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe, a także hipolipemiczne (obniżające poziom cholesterolu we krwi).

Właściwości zdrowotne oleju konopnego

Olej konopny zawiera w swoim składzie również inne, cenne dla zdrowia związki, takie jak: fitosterole, karotenoidy, polifenole i tokoferole. Za ich sprawą, tłuszcz ten przejawia właściwości przeciwdrobnoustrojowe oraz przeciwzapalne. Posiada silne działanie antyoksydacyjne, dzięki czemu zapobiega powstawaniu wielu chorób (m.in. nowotworom, chorobom sercowo-naczyniowym, związanemu z wiekiem zwyrodnieniu plamki żółtej – AMD itp.). Zdaniem specjalistów, olej może także pozytywnie wpływać na regulację poziomu cholesterolu w organizmie.

Olej konopny poleca się jako dodatek do potraw – zazwyczaj w ilości 1 łyżki, jeden lub dwa razy  w ciągu dnia. Przeciwskazaniem do jego przyjmowania są m.in. problemy żołądkowe, niewydolność śledziony, przewlekła biegunka.

Kannabidiol (CBD), a olej konopny

Olej konopny jest źródłem (lub może nim być po wzbogaceniu) tzw. CBD - kannabidiolu. Według badań, związek ten reprezentuje bardzo obiecujące, potencjalne medyczne zastosowanie, m.in. w kierunku łagodzenia ataków epilepsji, zaburzeń nastroju, lęków, depresji, a także w leczeniu uzależnień od alkoholu i nikotyny. 

Choć olej konopny posiada pozytywne opinie niektórych środowisk naukowych, należy pamiętać, że produkty o specjalnych właściwościach powinny stanowić dodatek do diety, a nie jej podstawę. Tą bowiem jest zawsze odpowiednio zbilansowany jadłospis.

Konopie, a marihuana

Duża część społeczeństwa, nie do końca właściwie kojarzy konopie tylko i wyłącznie z marihuaną. Skrajne emocje jakie ten temat wywołuje jest jednak raczej związany z nieznajomością podstawowych informacji o tej roślinie – chociażby faktu, że występują jej różne odmiany. Gdyby zapytać dziadków o „konopie”, zapewne wspomnieliby o konopnych sznurkach czy tkaninach, a także o tłuszczu służącym do okraszania ziemniaków. I jest to prawda – w obrębie gatunku konopi możemy wymienić różne odmiany, w zależności od zawartości kannabinoidów. I tak, mamy odmiany przemysłowe dla uprawy nasion i pozyskiwanego z niego oleju oraz włókna, o niskim poziomie THC (<1%) i odmiany zawierające wyższe stężenie THC (>10%), z których wytwarza się właśnie marihuanę. O przeznaczeniu danej uprawy decydują normy prawne Unii Europejskiej – zawartość THC będzie znacząca dla rozgraniczenia, która odmiana zostanie przeznaczona np. na paszę, a która mogłaby stanowić potencjalne źródło narkotyków albo substancji leczniczych. 

W medycynie wykorzystuje się odmiany konopi o dużej zawartości THC. Wśród zarejestrowanych leków znajdują się m.in. syntetyczne pochodne kannabinoidów (np. nabilon). Mają one za zadanie pomagać w przypadku nudności i wymiotów u pacjentów po chemioterapii i w takiej formie zostały dopuszczone przez Amerykańską Agencję Leków i Żywności (FDA) w 1985 r.

Literatura:
1.    Dąbrowski G., Skrajda M., Frakcja lipidowa i białkowa nasion konopi siewnych (C. sativa L.) oraz jej korzystny wpływ na zdrowie człowieka, 2016, Journal of Education, Health and Sport
2.    Siudem P., Wawer I., Paradowska K., 2015, Konopie i kannaboidy, Farmacja Współczesna, 8, 1-8, 357-366


Podziel się: