Świerzb skóry - objawy, rozpoznanie, leczenie. Na jakich partiach skóry występuje najczęściej?
Aleksandra Kańtoch

Świerzb skóry - objawy, rozpoznanie, leczenie. Na jakich partiach skóry występuje najczęściej?

Świerzb (łac. Scabies) jest zakaźną chorobą skóry wywołaną przez pasożyta pochodzącego z rodziny roztoczy. Do zakażenia tym pasożytem dochodzi zazwyczaj drogą bezpośredniego kontaktu, ale możne on również przenosić się przez przedmioty. Dominującym objawem jest świąd skóry, który jest szczególnie dokuczliwy w godzinach nocnych. Zmiany skórne w przebiegu świerzbu mogą być minimalne lub wręcz przeciwnie- bardzo nasilone. Świerzbem zarazić może się każdy- bez względu na wiek, płeć czy status społeczny i wbrew pozorom często ma niewiele wspólnego z zaniedbaniami higienicznymi.

Co to jest świerzb i jaki jest okres jego wylęgania? 

Czynnikiem wywołującym jest świerzbowiec ludzki (Scaropteshominis). Pasożyty te drążą tunele w ludzkim naskórku- proces ten zazwyczaj odbywa się nocą z prędkością ok.
2-3 mm na dobę. Samica składa dziennie ok. 2-3 jaj i po kilku tygodniach ginie. Z jaj wylegają się larwy, które w ciągu kolejnych 3 tygodni ulegają przekształceniu w dojrzale osobniki, a te z kolei przedostają się na powierzchnię skóry, gdzie rozpoczyna się proces kopulacji. Ze względu na niewielkie rozmiary pasożytów (ok. 0,5 mm długości) nie jest możliwe dostrzeżenie ich gołym okiem. Okres wylęgania choroby może wynosić od 3 dni do 3 tygodni, co oznacza, że zarażona osoba może nie mieć żadnych objawów ani zmian skórnych, a stanowi źródło zarażenia dla innych osób.

Do zakażenia świerzbem dochodzi drogą bezpośredniego kontaktu z zarażoną osobą (np. podczas stosunku płciowego) lub za pośrednictwem ubrań, pościeli czy przedmiotów, których dotykał zarażony. Szacuje się, że świerzbowce nie mogą przeżyć dłużej niż 3-4 dni poza skórą człowieka, dlatego takie rzeczy jak np. bielizna, ubrania czy też pościel osoby zarażonej nie powinny być używane przez okres co najmniej 7 dni.

Czynniki sprzyjające zakażeniu świerzbowcem ludzkim

  • stany obniżonej odporności (np. zakażenie wirusem HIV, przyjmowanie leków immunosupresyjnych)
  • stany wyniszczenia fizycznego
  • choroby psychiczne
  • zamknięte skupiska ludzi, takie jak domy opieki społecznej, szkoły, szpitale
  • niski status socjoekonimiczny (zakażenie w takich warunkach szerzy się łatwiej i szybciej)

Objawy świerzbu

Dominującym objawem jest silny, rozległy świąd skóry, który zazwyczaj oszczędza głowę i szyję, nasila się natomiast w godzinach wieczornych oraz w nocy. Dzieje się tak dlatego, że pod wpływem rozgrzania ciała w ciepłej kąpieli i pościeli dochodzi do uaktywnienia się świerzbowców. Często świąd skóry jest tak silny, że utrudnia zasypianie.
Okres trwania tej choroby zależy od nasilenia świerzbu.

W wyniku drapania i pocierania  powstają na skórze przeczosy (linijnie układające się ślady po drapaniu) i nadżerki (powierzchowne ubytki naskórka), a także może dojść do wtórnych zakażeń bakteryjnych w obrębie zmian skórnych. Ponadto występują zazwyczaj grudki obrzękowe oraz pęcherzyki. U niemowląt i małych dzieci oprócz grudek częściej występują zmiany o typie pęcherzyków i krostek- zwłaszcza w obrębie dłoni i stóp.

Świerzb skóry - na jakich partiach występuje najczęściej?

  • palce rąk (zwłaszcza ich boczna powierzchnia),
  • okolice nadgarstków,
  • fałdy i zgięcia skórne,
  • okolice pępka,
  • okolice brodawek sutkowych u kobiet,
  • pośladki,
  • okolice płciowe u mężczyzn (na skórze prącia i moszny nierzadko stwierdza się zmiany o typie rumieniowych grudek czy nawet guzków),
  • dłonie i podeszwy stóp (zajęcie tej okolicy jest charakterystyczne u małych dzieci i niemowląt, ponadto może u nich czasami dochodzić do zajęcia głowy i szyi).

Na bocznych powierzchniach palców rąk można stwierdzić tzw. nory świerzbowcowe, czyli wydrążone przez samice tunele w naskórku, które widoczne są jako linijne lub pofalowane prążki koloru skóry prawidłowej o długości od kilku do kilkunastu milimetrów. Świerzbowce oprócz składania jaj, pozostawiają w miejscu bytowania również swoje odchody, które  także mogą wywoływać reakcję alergiczną i nasilać zarówno świąd jak i powstawanie zmian skórnych.

U osób, które dbają o higienę osobistą zmiany skórne mogą być bardzo słabo widoczne lub może ich nie być wcale.

Jedną z odmian świerzbu o ciężkim przebiegu jest świerzb norweski. Jego nazwa pochodzi od pierwszego opisu pochodzącego z Norwegii. Częściej występuje u osób starszych cierpiących na choroby psychicznie oraz ze znacznie upośledzoną odpornością. Charakteryzuje się obecnością grubych, nawarstwionych strupów oraz nadmiernie zrogowaciałych zmian. Mogą również pojawić się wykwity brodawkowate, które najczęściej lokalizują się na rękach i stopach. Na skórze twarzy, szyi, owłosionej skórze głowy i tułowia występują zazwyczaj zmiany rumieniowo-złuszczające.

Leczenie świerzbu

Lekiem z wyboru jest permetryna w kremie. Lek nakłada się równomiernie na całe ciało (w tym również na szyję, kark, dłonie, podeszwy stóp, okolice podpaznokciowe rąk i stóp, okolicę narządów płciowych, szparę międzypośladkową) raz dziennie (zazwyczaj wieczorem po uprzedniej kąpieli) i pozostawia na ok. 8-12 godzin. W tym czasie pacjent nie powinien się myć ani kąpać. Jeżeli w ciągu tych 8-12 godzin umyje ręce lub inne okolice ciała, powinien ponownie nałożyć krem na umyte miejsca. Po upływie tego czasu lek zmywa się z powierzchni skóry. W razie utrzymywania się objawów chorobowych kurację zaleca się powtórzyć po ok. tygodniu. Poza tym w leczeniu świerzbu można zastosować pastę siarkową, benzoesan benzylu oraz doustną iwermektynę.

Czasami lekarz może przepisać dodatkowo leki przeciwhistaminowe, zewnętrzne preparaty steroidowe lub krotamiton- głównie w celu złagodzenia świądu skóry, jednak należy podkreślić, że krotamiton poza działaniem przeciwświądowym nie działa przeciwko pasożytom świerzbowca. W przypadku zmian wtórnie zakażonych bakteryjnie stosuje się w określonych przypadkach antybiotykoterapię. Po zastosowanym leczeniu przeciwświerzbowcowym skóra może być przesuszona i podrażniona, co może objawiać się -mimo skutecznego leczenia- jej dalszym świądem. Należy starać się poinformować pacjenta o tym, że jest to stan przejściowy, a po zakończonej kuracji zastosować odpowiednie emolienty.

Bardzo ważne jest jednoczesne leczenie wszystkich domowników, partnerów seksulanych, osób z najbliższego otoczenia- nawet jeżeli nie mają zmian skórnych i nie skarżą się na świąd skóry.

Niezwykle istotne w walce ze świerzbem są również dodatkowe działania, które zmniejszają ryzyko ponownego zarażenia, mianowicie:

  • Po zakończonej terapii należy zmienić bieliznę, ubrania, pościel, ręczniki i wyprać je razem z odzieżą używaną w ciągu ostatnich kilku dni w wysokiej temperaturze, następnie wyprasować gorącym żelazkiem i nie używać uprzednio noszonej bielizny oraz odzieży przez okres ok. 2-3 tygodni.
  • Należy dokładnie odkurzyć wszystkie tapicerowane meble w domu, dywany, podłogi, materace, tapicerkę samochodową itp.
  • Rzeczy nieprzeznaczone do prania umieścić w dużym, szczelnie zamkniętym plastikowym worku i tak przetrzymywać je przez co najmniej tygodnia, a następnie po upływnie tego czasu dokładnie wytrzepać, w miarę możliwości wyczyścić lub oddać do czyszczenia (np. do pralni chemicznej)

Rozpoznanie lekarz ustala na podstawie wywiadu oraz badania. Czasami w trakcie badania przedmiotowego udaje się zauważyć obecność wyżej opisanych charakterystycznych nor świerzbowcowych. W przypadkach wątpliwych lekarz dermatolog może zlecić wykonanie badania zeskrobin naskórka (za pomocą igły lub skalpela), które następnie ogląda się pod mikroskopem w celu uwidocznienia pasożyta.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Jak działają tabletki na rzucenie palenia? Czy te preparaty pomagają nie przytyć w trakcie kuracji?

    Palacze, chcąc rzucić nałóg, próbują wspomóc ten proces, stosując tzw. tabletki na rzucanie palenia, które zawierają w swoim składzie cytyzynę albo żywicę nikotynową. Działanie tych substancji ma na celu pozbycie się uczucia głodu nikotynowego, a tym samym skuteczne rzucenie palenia, niemniej mechanizm ich wpływu na organizm jest odmienny. Przyjmuje się, że cytyzyna zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem lepiej niż wykorzystywana w nikotynowej terapii zastępczej żywica nikotynowa, niemniej cechuje się także większą ilością działań niepożądanych. Jakie to skutki uboczne, czy można nie przytyć, rzucając palenie oraz co wspólnego mają antydepresanty z rzucaniem palenia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij