Pył znad Sahary nad Polską – jak wpływa na zdrowie?

Pył saharyjski dociera do Europy, w tym także do Polski, wraz z ciepłymi masami powietrza znad Afryki Północnej. Temu zjawisku towarzyszy istotny spadek jakości powietrza, czego konsekwencją może być między innymi pogorszenie stanu zdrowia pacjentów z chorobami układu oddechowego takimi jak astma czy alergia.

1. Pył saharyjski – co to jest kalima?
2. Jak pył saharyjski wpływa na nasze zdrowie?
3. Jak chronić się przed pyłem saharyjskim?

Pył saharyjski – co to jest kalima?

Przemieszczanie się pyłu znad Sahary, nazywanego też kalimą, to zjawisko atmosferyczne związane z burzami piaskowymi występującymi nad strefą pustynną w Afryce Północnej. Silne wiatry sprawiają, że może on docierać do Europy (najczęściej zmagają się z nim mieszkańcy Wysp Kanaryjskich), Azji, a nawet do Ameryki Północnej i Południowej. W Polsce przeważnie występuje wiosną i latem, gdy do naszego kraju dociera powietrze zwrotnikowe – gorące i suche. Jak podają synoptycy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), już 5 kwietnia 2024 roku możemy się spodziewać kolejnej fali niosącej pył pustynny.

Pył saharyjski to mieszanka mikroskopijnych cząstek mineralnych znajdujących się na powierzchni piasku pustynnego. Może mieć on różne odcienie, ale najczęściej ma barwę pomarańczowo-czerwoną, co sprawia, że niebo na obszarach, przez które przechodzi chmura pyłu, przybiera charakterystyczny odcień (dlatego też pył saharyjski bywa nazywany „krwawym deszczem”). Z jednej strony piasek znad Sahary może wpływać pozytywnie na jakość gleb, a z drugiej może być przyczyną zmniejszonej widoczności czy złej jakości powietrza. Pozostawia też nieestetyczny nalot na karoseriach samochodów, budynkach czy chodnikach. Zjawisko to może również negatywnie wpływać na samopoczucie oraz zdrowie ludzi.

Jak pył saharyjski wpływa na nasze zdrowie?

Pył znad Sahary może przyczyniać się do pogorszenia stanu zdrowia i zaostrzenia chorób przewlekłych – zwłaszcza u osób cierpiących na schorzenia układu oddechowego. Wdychanie pyłu prowadzi do podrażnienia dróg oddechowych, co może z kolei powodować objawy, takie jak kaszel, duszności, świszczący oddech, podrażnienie gardła. Na ich wystąpienie są szczególnie narażeni pacjenci cierpiący na astmę oskrzelową i chorzy na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP).

Ponieważ pył saharyjski zwiększa stężenie cząstek stałych w powietrzu (zawiera m.in. piasek, rozkładające się cząstki gleby, minerały i bioaerozole), a tym samym powoduje kumulację alergenów, narażenie na jego inhalację może nasilić objawy alergii wziewnej, czyli łzawienie i zaczerwienienie oczu, katar sienny, kichanie, kaszel. Dodatkowo może pogarszać stan zmian skórnych występujących w przebiegu atopowego zapalenia skóry (AZS).

Badania pokazały również, że pył pustynny może zawierać mikroorganizmy chorobotwórcze oraz potencjalnie chorobotwórcze, np.: Staphylococcus aureus, Streptococcus spp., Neisseria meningitidis czy Enterobacteriaceae spp. Patogeny wykryto we wszystkich frakcjach wielkości badanych pyłów, w tym w najmniejszych cząstkach, które z większym prawdopodobieństwem ulegają transportowi na duże odległości. W związku z tym naukowcy uważają, że pył znad Sahary może być przyczyną wystąpienia zapalenia płuc i innych infekcji dróg oddechowych. Ponadto ograniczone dane wskazują na istotny związek burz piaskowych z epidemiami chorób zakaźnych.

Jak chronić się przed pyłem saharyjskim?

Aby zminimalizować nieprzyjemne objawy spowodowane przez pył saharyjski, zastosuj się do kilku wskazówek:

• Sprawdzaj ostrzeżenia IMGW i unikaj przebywania na zewnątrz podczas występowania pyłu znad Sahary w miejscu Twojego zamieszkania.
• Zamknij okna, dzięki temu zmniejszysz ilość pyłu dostającego się do mieszkania.
• W przypadku konieczności przebywania w obszarach o wysokim stężeniu pyłu saharyjskiego noś maskę ochronną z filtrem.
• Po powrocie do domu weź prysznic oraz przebierz się w domowe ubrania.
• W okresach występowania pyłu saharyjskiego zrezygnuj z aktywności fizycznej na świeżym powietrzu.
• Regularnie oczyszczaj przewody nosowe przy pomocy wody morskiej w sprayu.
• Pamiętaj o regularnym piciu wody.
• Jeśli masz taką możliwość, korzystaj z oczyszczacza powietrza.