kobieta z bólami menstruacyjnymi trzyma się za brzuch

Skurczowe bóle menstruacyjne: czym są i jak sobie z nimi radzić?

Bóle menstruacyjne, czyli skurczowe bóle w trakcie okresu (miesiączki), to dolegliwość, której doświadczyła większość kobiet1. Bóle menstruacyjne mogą pojawić się już przed miesiączką i mogą mieć duże natężenie. Zazwyczaj występują w podbrzuszu, ale mogą też rozprzestrzeniać się na górną część ud, nogi i plecy2,3. Mogą im również towarzyszyć nudności, wymioty, wzdęcia i biegunka3. Wszystko to, w połączeniu z utratą krwi i bólem, może powodować naprawdę kiepskie samopoczucie.

  1. Czym są bóle menstruacyjne i co je powoduje?
  2. Skurcze podbrzusza a okres. Kiedy do lekarza?
  3. Jak złagodzić bóle menstruacyjne: ćwiczenia, dieta, domowe sposoby
  4. Leki na bóle menstruacyjne: rodzaje, działanie

Czym są bóle menstruacyjne i co je powoduje?

Bóle menstruacyjne mogą powstrzymywać kobiety od wykonywania ulubionych zajęć, jak również wpływać na koncentrację w szkole i w pracy. 10% do 15% kobiet zgłasza, że regularnie muszą brać wolne dni z powodu okresu i związanego z nim bólu. 17% zgłosiło silny ból na wizualnej skali analogowej (VAS) oceny natężenia bólu od 0 do 101. Choć przyczyn występowania bólów menstruacyjnych jest wiele1,2, mogą one zdarzać się częściej, gdy1,5:

  • dziewczynka zaczyna wcześnie miesiączkować,
  • okres się przedłuża i jest bardziej intensywny,
  • kobieta jest osobą palącą.

Dlaczego boli? Zmiany hormonalne w czasie okresu prowadzą do rozpadu wyściółki macicy, w wyniku czego uwalniają się hormony – prostaglandyny – a także i inne mediatory zapalenia, które odgrywają istotną rolę w rozwoju bólu podczas bolesnego miesiączkowania. Prostaglandyny regulują szereg procesów fizjologicznych organizmu. Gdy są uwalniane w czasie okresu, powodują m.in. skurcze mięśni gładkich, które są czasem nadmierne i wyjątkowo dokuczliwe3. Prostaglandyny biorą także udział w rozwoju reakcji zapalnej, co jest również związane z odczuwaniem bólu2,3. Ponadto odpowiadają za występowanie innych dolegliwości, których doświadczają kobiety w czasie okresu, takich jak nudności i biegunka2.

Skurcze podbrzusza a okres. Kiedy do lekarza?

Jeśli doświadczamy skurczów, które długo nie ustępują, to należy zasięgnąć porady lekarskiej – niezależnie od tego, czy są związane z okresem, czy nie. Lekarz zleci badania, by ustalić ginekologiczne przyczyny skurczów lub znaleźć inne schorzenie, które jest ich przyczyną. Jeśli lekarz podejrzewa, że ostre bóle menstruacyjne mogą być związane z macicą lub jajnikami, może zlecić następujące badania:

  • badanie miednicy,
  • USG,
  • laparoskopię (rodzaj operacji przeprowadzanej przy użyciu niewielkiej kamery, dzięki której można obejrzeć struktury w obrębie miednicy, w tym macicę, jajniki i jajowody).

Choć bóle menstruacyjne są powszechną dolegliwością, czasem ich objawy mogą świadczyć o tym, że w grę wchodzą inne schorzenia6. W takiej sytuacji lekarz może skierować nas do kolejnych specjalistów – gastroenterologa lub urologa.

Powiązane produkty

Jak złagodzić bóle menstruacyjne: ćwiczenia, dieta, domowe sposoby

Jak powszechnie wiadomo, regularna aktywność fizyczna przynosi wiele niezaprzeczalnych korzyści. Ostatnio ich listę poszerzono o ulgę w skurczowych bólach brzucha przy miesiączce9. Aby objawy w czasie okresu były mniej dokuczliwe, warto oprócz włączenia aktywności fizycznej wprowadzić kilka dodatkowych pozytywnych zmian w swoim stylu życia2:

  • rzucić palenie,
  • ograniczyć ilość tłuszczu w diecie,
  • ograniczyć spożywanie fasoli oraz innych wzdymających warzyw lub owoców,
  • ograniczyć ilość spożywanego alkoholu.

Na bóle menstruacyjne pomagać może ciepło1,2,7. Rozluźnieniu mięśni sprzyjać będą m.in. ciepłe (ale nie gorące!) okłady z termoforu. Niektórzy lekarze zalecają także rozluźniające kąpiele, jednak należy tu zachować ostrożność: kąpiel w trakcie miesiączki może złagodzić skurcze mięśni gładkich, ale może także rozrzedzić krew i przyczynić się do zwiększenia intensywności krwawienia. Decydując się na kąpiel w trakcie okresu, należy więc zadbać o niezbyt wysoką temperaturę wody oraz krótki czas (maksymalnie 20 minut).

Jeśli powyższe sposoby nie przynoszą efektów, warto sięgnąć po tabletki rozkurczowe lub przeciwbólowe. Zdarza się jednak, że ani proste sposoby domowe, ani leki bez recepty zwyczajnie nie działają na ostre bóle menstruacyjne. To powód do wizyty lekarskiej – lekarz może wówczas przepisać silniejsze leki przeciwbólowe lub terapię hormonalną bądź zlecić dalsze badania5. Jeśli w czasie okresu definiujemy subiektywnie objawy bólowe jako ciężkie, dobrze jest udać się na wizytę lekarską jak najwcześniej. Wsparciem dla lekarza w trakcie wizyty może być dzienniczek bólu, który warto w takiej sytuacji prowadzić5.

Leki na bóle menstruacyjne: rodzaje, działanie

Co możemy zrobić, gdy ból menstruacyjny nie pozwala nam korzystać z życia i wykonywać swoich standardowych obowiązków? Jaki lek będzie najlepszy, aby pozbyć się bólu brzucha? Przeciwbólowy czy rozkurczowy? Jak działają te leki, na co się je stosuje i czym się różnią?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

NLPZ takie jak ibuprofen czy naproksen (na receptę) często stosuje się do leczenia skurczowych bólów menstruacyjnych. Działają one przeciwbólowo i przeciwzapalnie1.

Paracetamol

Paracetamol sam w sobie jest również skutecznym lekiem przeciwbólowym. Wykazano, że ogranicza wydzielanie prostaglandyn4 i może być stosowany przez osoby, które nie mogą przyjmować innych NLPZ, lub w przypadku łagodniejszych bólów menstruacyjnych4.

Leki rozkurczowe

W przypadku skurczowych bólów brzucha zwykle sięgamy po leki o działaniu przeciwbólowym. Jednak warto wiedzieć, że nie są one farmaceutykami celowanymi – ich zadaniem nie jest złagodzenie siły skurczów11. Ulgę w bólach wywołanych przez napięcie mięśni gładkich przynieść mogą dostępne bez recepty leki rozkurczowe11. Można zastosować leki rozkurczowe zawierające np. chlorowodorek drotaweryny, czyli substancję, której działanie rozkurczowe obejmuje mięśnie gładkie całej jamy brzusznej, z obszarem narządów rodnych włącznie12. Leki rozkurczowe, jak np. drotaweryna, mogą być ważnym elementem terapii ostrego i skurczowego bólu brzucha13.

Zanim jednak zaczniemy przyjmować jakikolwiek preparat w ramach tzw. samoleczenia, warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą, którzy wskażą optymalną drogę postępowania.

Materiał przygotowany przez Opella Healthcare Poland Sp. z o.o.

  1. McKenna KA, Fogleman CD. Dysmenorrhea. American Academy of Family Physicians, 2021 Aug, https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2021/0800/p164.html, data dostępu 13.07.2023.
  2. Guimarães I, Póvoa AM. Primary Dysmenorrhea: Assessment and Treatment. Rev Bras Ginecol Obstet. 2020 Aug;42(8):501-507.
  3. Ferries-Rowe E, Corey E, Archer JS. Primary Dysmenorrhea, Diagnosis and Therapy. Obstet Gynecol. 2020 Nov;136(5):1047-1058.
  4. Ridda I i wsp. Primary Dysmenorrhea: Pathophysiology, Diagnosis, and Treatment Updates. Korean J Fam Med. 2022 Mar;43(2):101-108.
  5. Staten AP i Staten P (red.). Women’s Health, in Practical General Practice: Guidelines for Effective Clinical Management 7e. Elsevier 2019, ISBN-13 978-0702055522.
  6. BMJ Best Practice. Dysmenorrhoea 2022, https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/420, data dostępu 13.07.2023.
  7. Jo J, Lee SH. Heat therapy for primary dysmenorrhea: A systematic review and meta-analysis of its effects on pain relief and quality of life. Sci Rep. 2018 Nov 2;8(1):16252.
  8. Kulkarni A, Deb S. Dysmenorrhea. Obs Gyn Repro Med. 2019 29(10):286-289.
  9. Armour M i wsp. Exercise for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev. 2019 Sep 20;9(9):CD004142.
  10. Pattanittum P i wsp. Dietary supplements for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev. 2016 Mar 22;3(3):CD002124.
  11. Rydzewska G. Postępowanie w czynnościowych bólach brzucha w świetle aktualnych rekomendacji. Lekarz POZ. 2023 9(1).
  12. Romics I, Molnar D, Timberg G, Mrklic B, Jelakovic B, Koszegis G, Blasko G. The effect of drotaverine hydrochloride in acute colicky pain caused by renal and ureteric stones. BJU International. 2003 Jul;92(1):92-6.
  13. Małecka-Panas E. Ból brzucha nie jest banalny. Medical Tribune 05.2016, https://podyplomie.pl/medical-tribune/22013,bol-brzucha-nie-jest-banalny, data dostępu: 13.07.2023.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl