Bandażowanie kikuta po operacji
Barbara Bukowska

Kikut po amputacji – jak o niego dbać?

Po amputacji kończyny, zarówno górnej, jak i dolnej, konieczne jest monitorowanie ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Ale to nie wszystko. Ze względu na duże ryzyko wystąpienia przykurczy, martwicy i innych powikłań w obrębie kończyny niezwykle ważna jest regularna pielęgnacja kikuta, wdrażana już w pierwszym dniu po zabiegu. Nie tylko ułatwia ona prawidłowe wygojenie się rany, ale również przygotowuje kończynę do późniejszego protezowania.

  1. Jak długo trwa formowanie kikuta?
  2. Jak wygląda hartowanie kikuta?
  3. Kiedy bandażować kikut?
  4. Jak długo boli kikut po amputacji?
  5. Ile goi się kikut po amputacji?
  6. Ćwiczenia kikuta po amputacji

Jak długo trwa formowanie kikuta?

Formowanie kikuta to bandażowanie, które ma na celu uzyskanie odpowiedniego kształtu kikuta (głównie przez zmniejszenie jego obwodu) i przygotowanie pod zaopatrzenie ortopedyczne. Nie jest to jednak jedyny cel wykonywania tego zabiegu. Bandażowanie kikuta po amputacji poprawia krążenie krwi i limfy w kończynie (profilaktyka zakrzepicy) i zapewnia prawidłowe gojenie rany pooperacyjnej.

Formowanie kikuta może trwać od kilku tygodni do kilkunastu miesięcy. Długość trwania tego procesu zależy od stanu zdrowia pacjenta oraz jego zaangażowania w wykonywane czynności pielęgnacyjne – początkowo bowiem bandażowanie jest rolą personelu medycznego, jednak po kilku dniach pacjent może wykonywać tę czynność samodzielnie.

Na skuteczność bandażowania kikuta wpływa technika jego wykonywania. Formowania kikuta po amputacji, zarówno kończyny górnej, jak i dolnej, nie należy wykonywać, gdy jest on skierowany ku dołowi – może to skutkować zastojem krwi lub limfy. Im dłuższy czas upłynął od zabiegu odjęcia kończyny, tym silniejszy ucisk można stosować. Zawsze jednak obowiązuje zasada, że najsilniejszą kompresję wywiera się na końcu kikuta, bliżej nasady ucisk powinien maleć.

Jak wygląda hartowanie kikuta?

Hartowanie kikuta to kolejny element postępowania pielęgnacyjnego po amputacji, zmniejszający wrażliwość skóry na ucisk, ocieranie i inne bodźce mechaniczne generowane przez protezę. Hartowanie polega na ugniataniu, rozcieraniu i oklepywaniu kikuta. Można zabiegi te wykonywać samymi rękoma lub przy pomocy rękawic frotte, gumowych piłeczek z kolcami czy szczotek z włosia o różnym stopniu miękkości. Hartowanie kikuta należy wykonywać energicznie, dostosowując intensywność zabiegów do indywidualnej wytrzymałości pacjenta. Hartowanie kikuta należy rozpocząć po zagojeniu rany pooperacyjnej i wykonywać je codziennie.

Sprawdź bandaże i opatrunki na DOZ.pl

Powiązane produkty

Kiedy bandażować kikut?

Bandażowanie kikuta należy rozpocząć po zasklepieniu rany, gdy nie obserwuje się wysięku. Zabieg zaleca się powtarzać codziennie, do momentu dobrania odpowiedniej protezy. Do formowania kikuta wykorzystuje się opaskę elastyczną lub specjalistyczny bandaż kompresyjny.

Celem bandażowania jest uzyskanie walcowatego lub stożkowatego kształtu kikuta. Na uzyskanie pożądanego efektu końcowego wpływa nie tylko formowanie, ale również rehabilitacja oraz terapia ułożeniowa. Choć kikut w naturalny sposób ma tendencję do ustawiania się w pozycji zgiętej, jak najczęściej należy go układać w pozycji wyprostowanej.

Jak długo boli kikut po amputacji?

Prawidłowy przebieg gojenia rany po amputacji kończyny (górnej lub dolnej) zajmuje zwykle od 3 do 4 tygodni. Z naturalnie zachodzącym procesem regeneracji tkanek związane jest odczuwanie bólu w okolicy rany poamputacyjnej. Prawidłowa pielęgnacja – odpowiednia dezynfekcja i częsta zmiana opatrunków – ma wpływ na tempo gojenia się rany.

Ból kikuta po operacji jest wynikiem miejscowego stanu zapalnego oraz podrażnienia zakończeń nerwowych. Jeśli proces gojenia zachodzi bez powikłań, ból powinien ustępować z czasem.

U wielu pacjentów po amputacji pojawiają się jednak bóle fantomowe. Jest to neuropatyczny rodzaj bólu, związany z tym, że zakończenia nerwowe znajdujące się powyżej miejsca amputacji wciąż mogą wysyłać do mózgu sygnały. Wskutek tych reakcji chory mimo braku kończyny odczuwa w niej pieczenie, mrowienie czy ucisk. Bóle fantomowe trwają z reguły do kilku tygodni po amputacji. U niewielkiego odsetka chorych mogą się jednak utrzymywać nawet kilka lat. Na nasilenie bólów fantomowych wpływają niekorzystne warunki atmosferyczne, przewlekłe zmęczenie czy stres. Bóle często mają charakter nawracający.

Ile goi się kikut po amputacji?

Czas gojenia się kikuta po amputacji jest kwestią indywidualną. Zależy od przyczyny operacji (czy był to wynik urazu mechanicznego, czy postępującej choroby przewlekłej), od ewentualnych powikłań (niegojąca się lub trudno gojąca się rana może wskazywać na zakażenie) oraz od ogólnego stanu zdrowia chorego (niektóre choroby współtowarzyszące, głównie cukrzyca, znacząco wydłużają czas gojenia). Przyjmuje się jednak, że kikut po amputacji goi się od kilku tygodni do trzech miesięcy.

Ćwiczenia kikuta po amputacji

Ćwiczenia kikuta po amputacji są bardzo ważnym elementem wpływającym nie tylko na proces gojenia, ale również na powrót pacjenta do względnie normalnego życia sprzed zabiegu odjęcia kończyny górnej czy dolnej.

Ćwiczenia powinny być dobierane indywidualnie przez fizjoterapeutę. Pacjent uczy się poprawnej techniki ich wykonywania pod okiem specjalisty, aby potem bezpiecznie powtarzać je w warunkach domowych.

Ogólnym celem rehabilitacji jest odzyskanie maksymalnej samodzielności. Bardzo ważne są ćwiczenia oddechowe, które pozytywnie wpływają na wydolność płuc. Niezwykle istotne są również ćwiczenia zapobiegające przykurczom, a także usprawniające krążenie krwi i chroniące przed wystąpieniem zakrzepów. U pacjentów po amputacji kończyny dolnej kluczowym etapem rehabilitacji jest pionizacja, następująca po wtórnym nabyciu umiejętności siadania i przesiadania się na wózek inwalidzki.

  1. A. Punziano, S. Martelli, V. Sotgiu i in. The effectiveness of the elastic bandage in reducing residual limb volume in patients with lower limb amputation: literature review. Assist Inferm Ric 30(4), 2011.
  2. Y.J. Choo, D.H. Kim, M.C. Chang. Amputation stump management: a narrative review. World J Clin Cases 10(13), 2022.
  3. K. Liu, T. Tang, A. Wang, S. Cui. Surgical revision for stump problems after traumatic above-ankle amputations of the lower extremity. BMC Musculoskelet Disord 16, 2015.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białe i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle zaczyna się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50.-60. roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, w owłosionej skórze głowy a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij