Słońce
Barbara Bukowska

Dlaczego kichamy na słońcu?

Kichanie jest jedną z naturalnych reakcji obronnych organizmu i ma na celu oczyszczenie śluzówki nosa z alergenów, zanieczyszczeń i drobnoustrojów. Często bywa oznaką rozpoczynającej się infekcji lub typowym objawem alergii, lecz może być też gwałtowną reakcją na zmianę temperatury i wilgotności, drażniący zapach czy… słońce lub inne źródło ostrego światła.

  1. Czym jest kichanie?
  2. Zespół ACHOO
  3. Dlaczego kichamy w reakcji na słońce?
  4. Czy kichanie na słońcu może być groźne?
  5. Czy odruch kichania można powstrzymać?

Czym jest kichanie?

Kichanie jest naturalną reakcją obronną, w wyniku której organizm pozbywa się potencjalnych zagrożeń: drobnoustrojów, cząsteczek pyłów i alergenów. Kichanie jest odruchowe, co oznacza, że odbywa się bez udziału naszej woli. Czynnik drażniący błonę śluzową nosa wyzwala serię następujących po sobie reakcji: mięśnie brzucha i mięśnie międzyżebrowe napinają się, uciskając płuca i wytwarzając nadciśnienie w klatce piersiowej. Następnie tylna część języka delikatnie się podnosi, a człowiek „wyrzuca” z siebie rozpyloną mgiełkę z prędkością nawet 40 km/h!

Zespół ACHOO

Odruch kichania w reakcji na słońce (lub inne źródło ostrego światła) występuje wtedy, kiedy żaden fizyczny czynnik drażniący nie wpływa na śluzówkę nosa. Zjawisko to wbrew pozorom jest bardzo częste – szacuje się, że występuje u 18–35% populacji, częściej u kobiet i u przedstawicieli rasy kaukaskiej.

Zjawisko kichania pod wpływem słońca jako pierwszy opisał już w IV wieku p.n.e. Arystoteles. Jego obserwacje w latach 50. XX wieku potwierdził wybitny francuski okulista Jean Sedan, który zauważył, że część jego pacjentów gwałtownie kicha podczas badania oftalmoskopem (badanie polega na patrzeniu w punktowe źródło światła).

Kichanie pod wpływem słońca doczekało się własnej klasyfikacji; fachowo nazywa się syndromem ACHOO (ang. autosomal dominant compelling helio-ophthalmic outburst), a po polsku autosomalnym posłonecznym syndromem intensywnego kichania (APSIK).

Choć mechanizm rozwoju kichania w reakcji na słońce nie jest poznany, wiadomo, że odruch ten dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący. Oznacza to, że jeśli u jednego z rodziców występuje kichanie pod wpływem słońca, istnieje 50% szans na to, że cecha ta będzie obecna u jego dzieci.

Powiązane produkty

Dlaczego kichamy w reakcji na słońce?

Mechanizm kichania na słońcu nie jest dokładnie poznany. Przede wszystkim dlatego, że zjawiska tego nie poddaje się szeroko zakrojonym badaniom naukowym, uważając je za niewiele wnoszące do wiedzy medycznej.

Kichanie w reakcji na słońce tłumaczy hipoteza jednoczesnej stymulacji nerwu wzrokowego i nerwu trójdzielnego, która w świetle obecnie dostępnych dowodów naukowych wydaje się najbardziej prawdopodobna. Impuls świetlny odbierany jest przez nerw wzrokowy, który przebiega w bliskim sąsiedztwie nerwu trójdzielnego, unerwiającego nos. Organizm może się więc „pomylić” i zinterpretować padający promień słońca jako sygnał podrażnienia jamy nosowej, co z kolei prowadzi tylko do jednej reakcji – kichania.

Być może w mechanizm kichania na słońcu zaangażowana jest również melanopsyna – światłoczułe białko zbierające impulsy świetlne z całej siatkówki. Odpowiada ono za tzw. widzenie pozawzrokowe i synchronizację rytmu dobowego z warunkami oświetlenia otaczającego środowiska.

Istnieje jeszcze kilka innych hipotez, które tłumaczą występowanie syndromu ACHOO stymulacją kory wzrokowej czy nerwu rogówkowego. Wnioski te wysuwano jednak na podstawie niewielkich badań, często przeprowadzanych w obrębie pojedynczych rodzin. Wymagają więc one powtórzenia na większej grupie badawczej, aby obserwacje z nich płynące mogły być traktowane jako dowody naukowe.

Czy kichanie na słońcu może być groźne?

Sam odruch kichania na słońcu nie jest niebezpieczny. Jak dotąd nie udało się go powiązać z żadną znaną jednostką chorobową, choć pojawiały się doniesienia o potencjalnej zależności między kichaniem na słońce a napadami drgawek padaczkowych, tłumaczone podobnym podłożem genetycznym. Hipoteza ta do tej pory nie doczekała się jednak oficjalnego potwierdzenia.

Pośrednio kichanie w reakcji na słońce może być jednak bardzo niebezpieczne. Jako szczególną grupę ryzyka wymienia się pilotów i kierowców, którzy kichając gwałtownie, oślepieni nagłym promieniem słońca, tracą kontrolę nad prowadzonymi przez siebie maszynami. Chwilowe zamroczenie może skutkować poważnymi w skutkach wpadkami.

Drugą sytuacją, podczas której kichanie w reakcji na ostre źródło światła może być niebezpieczne, są zabiegi medyczne. Dotyczy to zarówno drobnych interwencji stomatologicznych, jak i poważniejszych operacji. Kichanie pod wpływem lampy dentystycznej może skutkować powstawaniem drobnych obrażeń w jamie ustnej. Gdy kichanie dopadnie pacjenta po cięższych interwencjach chirurgicznych, który wybudza się z narkozy pod ostrym światłem lamp zabiegowych, może się to skończyć naderwaniem rany pooperacyjnej czy wtórnymi urazami związanymi ze wzrostem ciśnienia w obrębie czaszki, gałki ocznej bądź jamy brzusznej.

Czy odruch kichania można powstrzymać?

Zdecydowanie nie należy powstrzymywać odruchu kichania. Przypomnijmy – początkowym etapem procesu kichnięcia jest gwałtowny wzrost ciśnienia w klatce piersiowej. Jeśli próbując powstrzymać kichnięcie, nie damy mu ujścia, wysokie ciśnienie może uszkodzić drogi oddechowe, ucho i błonę bębenkową.

Osobom kichającym w reakcji na słońce zaleca się noszenie okularów przeciwsłonecznych i nakrycia głowy z daszkiem, aby zmniejszyć ilość docierających bodźców świetlnych.

  1. N. Eriksson, J.M. Macpherson, J.Y. Tung i in. Web-based, participant-driven studies yield novel genetic associations for common traits. PLoS Genet 6(6), 2010.
  2. P. Kulas, D. Hecker, B. Schick, A. Bozzato. Investigations on the prevalence of the photo-induced sneezing reflex in the German population, a representative cross-sectional study. Eur Arch Otorhinolaryngol 274(3), 2017.
  3. D. Sasayama, S. Asano, S. Nogawa i in. Possible association between photic sneeze syndrome and migraine and psychological distress. Neuropsychopharmacol Rep 39(3), 2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij