Słońce
Barbara Bukowska

Dlaczego kichamy na słońcu?

Kichanie jest jedną z naturalnych reakcji obronnych organizmu i ma na celu oczyszczenie śluzówki nosa z alergenów, zanieczyszczeń i drobnoustrojów. Często bywa oznaką rozpoczynającej się infekcji lub typowym objawem alergii, lecz może być też gwałtowną reakcją na zmianę temperatury i wilgotności, drażniący zapach czy… słońce lub inne źródło ostrego światła.

  1. Czym jest kichanie?
  2. Zespół ACHOO
  3. Dlaczego kichamy w reakcji na słońce?
  4. Czy kichanie na słońcu może być groźne?
  5. Czy odruch kichania można powstrzymać?

Czym jest kichanie?

Kichanie jest naturalną reakcją obronną, w wyniku której organizm pozbywa się potencjalnych zagrożeń: drobnoustrojów, cząsteczek pyłów i alergenów. Kichanie jest odruchowe, co oznacza, że odbywa się bez udziału naszej woli. Czynnik drażniący błonę śluzową nosa wyzwala serię następujących po sobie reakcji: mięśnie brzucha i mięśnie międzyżebrowe napinają się, uciskając płuca i wytwarzając nadciśnienie w klatce piersiowej. Następnie tylna część języka delikatnie się podnosi, a człowiek „wyrzuca” z siebie rozpyloną mgiełkę z prędkością nawet 40 km/h!

Zespół ACHOO

Odruch kichania w reakcji na słońce (lub inne źródło ostrego światła) występuje wtedy, kiedy żaden fizyczny czynnik drażniący nie wpływa na śluzówkę nosa. Zjawisko to wbrew pozorom jest bardzo częste – szacuje się, że występuje u 18–35% populacji, częściej u kobiet i u przedstawicieli rasy kaukaskiej.

Zjawisko kichania pod wpływem słońca jako pierwszy opisał już w IV wieku p.n.e. Arystoteles. Jego obserwacje w latach 50. XX wieku potwierdził wybitny francuski okulista Jean Sedan, który zauważył, że część jego pacjentów gwałtownie kicha podczas badania oftalmoskopem (badanie polega na patrzeniu w punktowe źródło światła).

Kichanie pod wpływem słońca doczekało się własnej klasyfikacji; fachowo nazywa się syndromem ACHOO (ang. autosomal dominant compelling helio-ophthalmic outburst), a po polsku autosomalnym posłonecznym syndromem intensywnego kichania (APSIK).

Choć mechanizm rozwoju kichania w reakcji na słońce nie jest poznany, wiadomo, że odruch ten dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący. Oznacza to, że jeśli u jednego z rodziców występuje kichanie pod wpływem słońca, istnieje 50% szans na to, że cecha ta będzie obecna u jego dzieci.

Powiązane produkty

Dlaczego kichamy w reakcji na słońce?

Mechanizm kichania na słońcu nie jest dokładnie poznany. Przede wszystkim dlatego, że zjawiska tego nie poddaje się szeroko zakrojonym badaniom naukowym, uważając je za niewiele wnoszące do wiedzy medycznej.

Kichanie w reakcji na słońce tłumaczy hipoteza jednoczesnej stymulacji nerwu wzrokowego i nerwu trójdzielnego, która w świetle obecnie dostępnych dowodów naukowych wydaje się najbardziej prawdopodobna. Impuls świetlny odbierany jest przez nerw wzrokowy, który przebiega w bliskim sąsiedztwie nerwu trójdzielnego, unerwiającego nos. Organizm może się więc „pomylić” i zinterpretować padający promień słońca jako sygnał podrażnienia jamy nosowej, co z kolei prowadzi tylko do jednej reakcji – kichania.

Być może w mechanizm kichania na słońcu zaangażowana jest również melanopsyna – światłoczułe białko zbierające impulsy świetlne z całej siatkówki. Odpowiada ono za tzw. widzenie pozawzrokowe i synchronizację rytmu dobowego z warunkami oświetlenia otaczającego środowiska.

Istnieje jeszcze kilka innych hipotez, które tłumaczą występowanie syndromu ACHOO stymulacją kory wzrokowej czy nerwu rogówkowego. Wnioski te wysuwano jednak na podstawie niewielkich badań, często przeprowadzanych w obrębie pojedynczych rodzin. Wymagają więc one powtórzenia na większej grupie badawczej, aby obserwacje z nich płynące mogły być traktowane jako dowody naukowe.

Czy kichanie na słońcu może być groźne?

Sam odruch kichania na słońcu nie jest niebezpieczny. Jak dotąd nie udało się go powiązać z żadną znaną jednostką chorobową, choć pojawiały się doniesienia o potencjalnej zależności między kichaniem na słońce a napadami drgawek padaczkowych, tłumaczone podobnym podłożem genetycznym. Hipoteza ta do tej pory nie doczekała się jednak oficjalnego potwierdzenia.

Pośrednio kichanie w reakcji na słońce może być jednak bardzo niebezpieczne. Jako szczególną grupę ryzyka wymienia się pilotów i kierowców, którzy kichając gwałtownie, oślepieni nagłym promieniem słońca, tracą kontrolę nad prowadzonymi przez siebie maszynami. Chwilowe zamroczenie może skutkować poważnymi w skutkach wpadkami.

Drugą sytuacją, podczas której kichanie w reakcji na ostre źródło światła może być niebezpieczne, są zabiegi medyczne. Dotyczy to zarówno drobnych interwencji stomatologicznych, jak i poważniejszych operacji. Kichanie pod wpływem lampy dentystycznej może skutkować powstawaniem drobnych obrażeń w jamie ustnej. Gdy kichanie dopadnie pacjenta po cięższych interwencjach chirurgicznych, który wybudza się z narkozy pod ostrym światłem lamp zabiegowych, może się to skończyć naderwaniem rany pooperacyjnej czy wtórnymi urazami związanymi ze wzrostem ciśnienia w obrębie czaszki, gałki ocznej bądź jamy brzusznej.

Czy odruch kichania można powstrzymać?

Zdecydowanie nie należy powstrzymywać odruchu kichania. Przypomnijmy – początkowym etapem procesu kichnięcia jest gwałtowny wzrost ciśnienia w klatce piersiowej. Jeśli próbując powstrzymać kichnięcie, nie damy mu ujścia, wysokie ciśnienie może uszkodzić drogi oddechowe, ucho i błonę bębenkową.

Osobom kichającym w reakcji na słońce zaleca się noszenie okularów przeciwsłonecznych i nakrycia głowy z daszkiem, aby zmniejszyć ilość docierających bodźców świetlnych.

  1. N. Eriksson, J.M. Macpherson, J.Y. Tung i in. Web-based, participant-driven studies yield novel genetic associations for common traits. PLoS Genet 6(6), 2010.
  2. P. Kulas, D. Hecker, B. Schick, A. Bozzato. Investigations on the prevalence of the photo-induced sneezing reflex in the German population, a representative cross-sectional study. Eur Arch Otorhinolaryngol 274(3), 2017.
  3. D. Sasayama, S. Asano, S. Nogawa i in. Possible association between photic sneeze syndrome and migraine and psychological distress. Neuropsychopharmacol Rep 39(3), 2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Alergia kontaktowa – przyczyny, objawy i leczenie

    Alergia kontaktowa jest rodzajem nadwrażliwości, która występuje w wyniku bezpośredniego kontaktu skóry z substancjami wywołującymi reakcję alergiczną. Zjawisko to może powodować szereg nieprzyjemnych objawów – od łagodnych po ciężkie – i jest powszechnie spotykane wśród ludzi w różnym wieku.

  • Czym jest pokrzywka? Przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

    Pokrzywka jest niegroźnym schorzeniem skóry wywołanym najczęściej reakcją alergiczną. Objawia się swędzącymi bąblami na skórze, które przypominają ślady po poparzeniu pokrzywą. Jakie są jej przyczyny i co zrobić, gdy się pojawi? Na czym polega leczenie pokrzywki?

  • Zespół Dravet – objawy, diagnostyka, leczenie

    Zespół Dravet to rzadkie genetyczne schorzenie neurologiczne, które manifestuje się już we wczesnym dzieciństwie i znacząco wpływa na funkcjonowanie pacjentów przez całe życie. Charakteryzuje się opornymi na leczenie napadami padaczkowymi, które mogą prowadzić do licznych komplikacji, w tym do opóźnienia rozwoju i deficytów poznawczych.

  • Czy Tajlandia jest bezpieczna? Zagrożenia zdrowotne i najczęstsze choroby

    Tajlandia to kraj o egzotycznym uroku, przyciągający turystów z całego świata. Przed podróżą warto zapoznać się z potencjalnymi zagrożeniami zdrowotnymi występującymi w Azji Południowo-Wschodniej, żeby odpowiednio się przygotować i potrafić na nie reagować. Na co powinniśmy się zaszczepić przed wizytą w Tajlandii? Jakie choroby nam zagrażają? Co zrobić, jeśli ugryzie nas małpa?

  • Ośmiokrotny wzrost zachorowań na odrę w Polsce. Co jest powodem powrotu tej groźnej choroby?

    Liczba przypadków odry zarejestrowanych w 2024 roku w Polsce w systemie nadzoru epidemiologicznego wzrosła w porównaniu z rokiem 2023 ponad ośmiokrotnie – poinformował redakcję DOZ.pl Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB. Odra wraca do Polski i staje się realnym zagrożeniem zdrowotnym, szczególnie dla dzieci i osób nieszczepionych. Choć przez lata choroba ta była praktycznie wyeliminowana, dziś – w wyniku malejącej liczby szczepień – znów pojawiają się nowe ogniska. Czym jest odra, jak się przed nią chronić i kto jest najbardziej narażony?

  • Ból nerek – objawy, leczenie i przyczyny. Jak złagodzić ból nerek?

    Ból nerek jest dolegliwością, która może być spowodowana różnymi czynnikami – od infekcji po choroby przewlekłe. Jeśli wystąpi, warto skonsultować się z lekarzem, aby zdiagnozować przyczynę i podjąć odpowiednie leczenie. Jakie badania wykonać, gdy bolą nerki? Co przyniesie ulgę w bólu?

  • Odleżyny – rodzaje i stopnie odleżyn oraz ich klasyfikacja

    Odleżyny to jedno z najpoważniejszych powikłań długotrwałego unieruchomienia, stanowiące istotne wyzwanie w opiece medycznej. Ich powstawanie związane jest z długotrwałym uciskiem na tkanki, które prowadzi do niedokrwienia i martwicy. Czym są odleżyny i jak powstają? Jakie plastry należy stosować w leczeniu odleżyn?

  • Uczulenie na komary. Jakie są objawy i przyczyny alergii na komary?

    Komary mają zdolność do przenoszenia niebezpiecznych chorób, takich jak malaria, wirus Zachodniego Nilu, wirus chikungunya czy wirus dengi. Stanowią więc zagrożenie zarówno dla ludzi, jak i zwierząt, jednak złą sławę zyskały głównie z powodu nieprzyjemnych ukąszeń. Kąsają wyłącznie samice komarów, wabione do skóry człowieka przez ciepło ciała, pot, zapachy oraz dwutlenek węgla. Podczas ukłucia samica wprowadza ślinę do krwiobiegu, aby zapobiec krzepnięciu krwi i umożliwić pobranie pokarmu. Kontakt trwający minimum sześć sekund może wywołać reakcję miejscową — zaczerwienienie, świąd i obrzęk.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl