Strzykawka z surowicą
Paulina Kłos-Wojtczak

Surowica – czym jest? Zastosowanie

Surowica to część osocza krwi, która wykorzystywana jest do neutralizacji toksyn np. po ukąszeniu żmii. Obecnie jej zastosowanie w medycynie jest tematem wielu badań klinicznych. Kiedy się ją podaje? Jakie ma znaczenie w weterynarii?

Jednym z elementów osocza krwi jest surowica, którą uzyskuje się na drodze odwirowania skrzepłej krwi (krew pobiera się do probówek bez antykoagulantu). Uzyskany płyn ma kolor słomkowy i może być następnie wykorzystywany do ratowania życia pacjenta w sytuacjach nagłych lub wtedy, gdy postęp danej choroby jest już bardzo zaawansowany. Co to jest surowica? Czym różni się od krwi i co znajduje się w jej składzie?

Co to jest surowica?

Surowica stanowi część osocza krwi pozbawionego czynników krzepnięcia i fibrynogenu, czyli kluczowego białka niezbędnego do powstania skrzepu krwi. W prostych słowach – surowica nie jest zdolna do krzepnięcia. Co zawiera w swoim składzie? To koktajl składający się w 90% z wody, a także 7% białek (albumin i globulin). Pozostałe 3% stanowią sole mineralne i różnego rodzaju związki organiczne i nieorganiczne.

Co zatem stanowi o wyjątkowości surowicy? Największym jej bogactwem są przeciwciała, m.in. skierowane również przeciwko grupom krwi  anty-A i anty-B. Innymi przeciwciałami surowicy są gamma-globuliny, które są niezbędne w walce z niektórymi infekcjami.

Warto także wspomnieć o albuminach i globulinach, ponieważ ich działanie jest bardzo różnorodne. Przede wszystkim zapewniają prawidłowe pH krwi, regulują ciśnienie osmotyczne w naczyniach krwionośnych, jak również pomagają w transporcie kluczowych dla organizmu substancji, w tym hormonów, witamin, jonów i kwasów tłuszczowych.

Kiedy podaje się surowicę?

Ze względu na swój skład surowica ma działanie lecznicze. Co więcej, w krytycznych sytuacjach może uratować nawet życie człowieka. Kiedy podaje się surowicę? Jest ona aplikowana przede wszystkim w przypadku ciężkich zatruć i zakażeń. Jej zadaniem jest neutralizowanie toksyn, bakterii i wirusów, które powodują w organizmie szereg objawów chorobotwórczych.

Surowica może być pozyskiwana w warunkach laboratoryjnych lub otrzymywana ze zwierząt. Warunkiem jest jednak to, aby organizm, który jest dawcą surowicy, przeszedł już przez określoną jednostkę chorobową, a tym samym nabył odporność, co będzie powodowało obecność przeciwciał w jego osoczu. Niestety liczba chorób, na którą można podać surowicę, jest ograniczona.

Przypadki, w których należy podać surowicę, to:

Wiele osób myli surowicę ze szczepionką. Jaka jest między nimi różnica? W przypadku surowicy do organizmu podaje się już gotowe przeciwciała, które szybko rozpoznają antygeny i tym samym neutralizują wrogi patogen. Szczepionka zawiera w swoim składzie fragmenty drobnoustrojów (inaktywowanych lub atenuowanych), które zmuszają organizm do wytworzenia własnej odporności. Taka odpowiedź układu immunologicznego zostaje „zapamiętana” przez komórki i przy kolejnym kontakcie z patogenem mechanizm obronny zostanie uruchomiony w sposób natychmiastowy.

Powiązane produkty

Podanie surowicy na jad żmii

Surowica na jad żmij, czyli antytoksyna, stosowana jest w przypadku ukąszenia przez żmiję zygzakowatą europejską. Jest to zawsze sytuacja, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, a pierwszym krokiem powinno być wezwanie karetki pogotowia lub udanie się na najbliższy SOR. U niektórych osób ukąszenie przez węża może powodować silne reakcje alergiczne, a w skrajnych przypadkach nawet zgon. Surowica na jad żmij powinna być podana tak szybko, jak to jest możliwe.

Typowymi objawami ukąszenia przez żmiję zygzakowatą są:

  • silny obrzęk w miejscu ukąszenia,
  • powiększenie lokalnych węzłów chłonnych,
  • uczucie mrowienia/pieczenia/swędzenia skóry,
  • ślad na skórze po zębach jadowych,
  • zasinienie wokół miejsca ukąszenia.
Niepokój powinny wzbudzić takie objawy, jak m.in. bóle brzucha, gorączka, senność, dezorientacja, przyspieszony oddech, zwiększone pragnienie i wzmożona potliwość.

Surowica dla psa – kiedy podaje się surowicę zwierzętom?

Surowica znalazła również zastosowanie w weterynarii. Substancję tę najczęściej podaje się psom i kotom w przypadku parwowirozy. To groźna choroba dotykająca przede wszystkim bardzo młode osobniki.

Mimo powszechnego obowiązku szczepień na parwowirozę wielu właścicieli czworonogów omija ten krok, co może skończyć się dla zwierzęcia tragicznie.

Wyniki najnowszych badań wykazały, że surowica i osocze bogatopłytkowe mogą być pomocne w leczeniu schorzeń rogówki u psów i kotów. Ma to szczególne znaczenie w leczeniu zmian powierzchniowych.

  1. Czym się różni szczepionka od surowicy?, gov.pl [online] https://www.gov.pl/web/nck/czym-sie-rozni-szczepionka-od-surowicy [dostęp 25.08.2022].
  2. N. A. Campbell i wsp., Biologia Campbella, Dom wydawniczy REBIS, Poznań 2008.
  3. V. Głażewska i P. Stefanowicz, Preparaty zawierające osocze, osocze bogatopłytkowe oraz surowicę w leczeniu owrzodzeń rogówki, magwet.pl [online] https://magwet.pl/35426,preparaty-zawierajace-osocze-osocze-bogatoplytkowe-oraz-surowice-w-leczeniu-owrzodzen-rogowki [dostęp 25.08.2022].
  4. E. Lachert, J. Antoniewicz-Papis i R. Pogłód, Nowe spojrzenie na zastosowanie składników krwi, „Journal of Transfusion Medicine”, nr 3(5) 2012.
  5. A. Rutkowska, Antytoksyna jadu żmii, baza.lekow.com.pl [online] https://baza-lekow.com.pl/antytoksyna-jadu-zmij-lek-ulotka-chpl-opinie-dawkowanie/ [dostęp 25.08.2022].

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Krtaniowy kaszel, towarzyszący ostremu zapaleniu krtani, jest jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów kaszlu. W przypadku jego wystąpienia konieczny może być pilny kontakt z lekarzem, niekiedy również w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. Jak rozpoznać kaszel krtaniowy oraz jak wygląda jego leczenie?

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

  • Problemy z żołądkiem a substancje naturalne. Dowody naukowe i innowacyjne podejście lecznicze

    Prawie każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się doświadczyć niestrawności czy refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzujących się bólem brzucha, trudnościami w trawieniu czy pieczeniem za mostkiem. Dwoma organami, których powyższy problem dotyczy w największym stopniu, są przełyk i żołądek.

  • INR testy do kontroli krzepliwości krwi – jak je wykonać? Cena, refundacja

    W styczniu 2024 roku wprowadzono do wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie aparaty i paski testowe do przeprowadzania testów diagnostycznych INR/PT. Wyroby te podlegają refundacji w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K oraz spełniających określone w rozporządzeniu kryteria. Testy INR do wykonania w warunkach domowych pozwalają w łatwy i szybki sposób monitorować terapię antykoagulantami takimi jak acenokumarol i warfaryna, co pozwala kontrolować prawidłowy zakres terapeutyczny dla pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij