Strzykawka z surowicą
Paulina Kłos-Wojtczak

Surowica – czym jest? Zastosowanie

Surowica to część osocza krwi, która wykorzystywana jest do neutralizacji toksyn np. po ukąszeniu żmii. Obecnie jej zastosowanie w medycynie jest tematem wielu badań klinicznych. Kiedy się ją podaje? Jakie ma znaczenie w weterynarii?

Jednym z elementów osocza krwi jest surowica, którą uzyskuje się na drodze odwirowania skrzepłej krwi (krew pobiera się do probówek bez antykoagulantu). Uzyskany płyn ma kolor słomkowy i może być następnie wykorzystywany do ratowania życia pacjenta w sytuacjach nagłych lub wtedy, gdy postęp danej choroby jest już bardzo zaawansowany. Co to jest surowica? Czym różni się od krwi i co znajduje się w jej składzie?

Co to jest surowica?

Surowica stanowi część osocza krwi pozbawionego czynników krzepnięcia i fibrynogenu, czyli kluczowego białka niezbędnego do powstania skrzepu krwi. W prostych słowach – surowica nie jest zdolna do krzepnięcia. Co zawiera w swoim składzie? To koktajl składający się w 90% z wody, a także 7% białek (albumin i globulin). Pozostałe 3% stanowią sole mineralne i różnego rodzaju związki organiczne i nieorganiczne.

Co zatem stanowi o wyjątkowości surowicy? Największym jej bogactwem są przeciwciała, m.in. skierowane również przeciwko grupom krwi  anty-A i anty-B. Innymi przeciwciałami surowicy są gamma-globuliny, które są niezbędne w walce z niektórymi infekcjami.

Warto także wspomnieć o albuminach i globulinach, ponieważ ich działanie jest bardzo różnorodne. Przede wszystkim zapewniają prawidłowe pH krwi, regulują ciśnienie osmotyczne w naczyniach krwionośnych, jak również pomagają w transporcie kluczowych dla organizmu substancji, w tym hormonów, witamin, jonów i kwasów tłuszczowych.

Kiedy podaje się surowicę?

Ze względu na swój skład surowica ma działanie lecznicze. Co więcej, w krytycznych sytuacjach może uratować nawet życie człowieka. Kiedy podaje się surowicę? Jest ona aplikowana przede wszystkim w przypadku ciężkich zatruć i zakażeń. Jej zadaniem jest neutralizowanie toksyn, bakterii i wirusów, które powodują w organizmie szereg objawów chorobotwórczych.

Surowica może być pozyskiwana w warunkach laboratoryjnych lub otrzymywana ze zwierząt. Warunkiem jest jednak to, aby organizm, który jest dawcą surowicy, przeszedł już przez określoną jednostkę chorobową, a tym samym nabył odporność, co będzie powodowało obecność przeciwciał w jego osoczu. Niestety liczba chorób, na którą można podać surowicę, jest ograniczona.

Przypadki, w których należy podać surowicę, to:

Wiele osób myli surowicę ze szczepionką. Jaka jest między nimi różnica? W przypadku surowicy do organizmu podaje się już gotowe przeciwciała, które szybko rozpoznają antygeny i tym samym neutralizują wrogi patogen. Szczepionka zawiera w swoim składzie fragmenty drobnoustrojów (inaktywowanych lub atenuowanych), które zmuszają organizm do wytworzenia własnej odporności. Taka odpowiedź układu immunologicznego zostaje „zapamiętana” przez komórki i przy kolejnym kontakcie z patogenem mechanizm obronny zostanie uruchomiony w sposób natychmiastowy.

Polecane dla Ciebie

Podanie surowicy na jad żmii

Surowica na jad żmij, czyli antytoksyna, stosowana jest w przypadku ukąszenia przez żmiję zygzakowatą europejską. Jest to zawsze sytuacja, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, a pierwszym krokiem powinno być wezwanie karetki pogotowia lub udanie się na najbliższy SOR. U niektórych osób ukąszenie przez węża może powodować silne reakcje alergiczne, a w skrajnych przypadkach nawet zgon. Surowica na jad żmij powinna być podana tak szybko, jak to jest możliwe.

Typowymi objawami ukąszenia przez żmiję zygzakowatą są:

  • silny obrzęk w miejscu ukąszenia,
  • powiększenie lokalnych węzłów chłonnych,
  • uczucie mrowienia/pieczenia/swędzenia skóry,
  • ślad na skórze po zębach jadowych,
  • zasinienie wokół miejsca ukąszenia.
Niepokój powinny wzbudzić takie objawy, jak m.in. bóle brzucha, gorączka, senność, dezorientacja, przyspieszony oddech, zwiększone pragnienie i wzmożona potliwość.

Surowica dla psa – kiedy podaje się surowicę zwierzętom?

Surowica znalazła również zastosowanie w weterynarii. Substancję tę najczęściej podaje się psom i kotom w przypadku parwowirozy. To groźna choroba dotykająca przede wszystkim bardzo młode osobniki.

Mimo powszechnego obowiązku szczepień na parwowirozę wielu właścicieli czworonogów omija ten krok, co może skończyć się dla zwierzęcia tragicznie.

Wyniki najnowszych badań wykazały, że surowica i osocze bogatopłytkowe mogą być pomocne w leczeniu schorzeń rogówki u psów i kotów. Ma to szczególne znaczenie w leczeniu zmian powierzchniowych.

  1. Czym się różni szczepionka od surowicy?, gov.pl [online] https://www.gov.pl/web/nck/czym-sie-rozni-szczepionka-od-surowicy [dostęp 25.08.2022].
  2. N. A. Campbell i wsp., Biologia Campbella, Dom wydawniczy REBIS, Poznań 2008.
  3. V. Głażewska i P. Stefanowicz, Preparaty zawierające osocze, osocze bogatopłytkowe oraz surowicę w leczeniu owrzodzeń rogówki, magwet.pl [online] https://magwet.pl/35426,preparaty-zawierajace-osocze-osocze-bogatoplytkowe-oraz-surowice-w-leczeniu-owrzodzen-rogowki [dostęp 25.08.2022].
  4. E. Lachert, J. Antoniewicz-Papis i R. Pogłód, Nowe spojrzenie na zastosowanie składników krwi, „Journal of Transfusion Medicine”, nr 3(5) 2012.
  5. A. Rutkowska, Antytoksyna jadu żmii, baza.lekow.com.pl [online] https://baza-lekow.com.pl/antytoksyna-jadu-zmij-lek-ulotka-chpl-opinie-dawkowanie/ [dostęp 25.08.2022].

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cynk – suplementacja, niedobory i nadmiar. Czy tabletki z cynkiem pomoga odzyskać węch i smak?

    Prawidłowy poziom cynku wynosi u osób dorosłych 11–18 µmol/l (70–120 µg/dl), natomiast u dzieci 11–24 µmol/l (70–160 µg/dl). Jego odpowiednia ilość pomaga zachować piękny wygląd skóry, włosów i paznokci. Cynk pełni bardzo istotne funkcje w metabolizmie komórkowym, wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz działanie zmysłów smaku i węchu. Jakie jeszcze właściwości ma cynk, czy utrata powonienia przy COVID-19  to powód, dla którego warto go suplementować oraz czym jest cynk chelat aminokwasowy? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym są beta-blokery i kiedy należy je stosować? Leki nowej generacji

    Efektem działania beta-blokerów jest m.in. zwolnienie akcji serca i jego kurczliwości, zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen czy zmniejszenie ilości krwi, jaką podczas skurczu wyrzucają komory serca. W Polsce najczęściej rekomendowane przez lekarzy beta-blokery to: bisoprolol, metoprolol, nebiwolol. Beta-blokery są dopuszczone do leczenia nadciśnienia u kobiet w okresie ciąży, ponieważ uważane są za grupę leków stosunkowo bezpiecznych dla płodu.

  • Wazelina – jak działa?

    Wazelina od lat cieszy się popularnością wśród ludzi w każdym wieku ze względu na jej uniwersalne zastosowanie. W poniższym artykule omawiamy wszystkie zalety i właściwości wazeliny, a także sprawdzamy, czy jej stosowanie jest bezpieczne.

  • Czym są modulatory homocysteiny? Jak wpływa na zmęczenie i poziom hormonów?

    Homocysteina jest aminokwasem. Nieregulowany poziom tej cząsteczki sprzyja rozwojowi chorób układu krwionośnego u ludzi. Suplementy z modulatorami homocysteiny zawierają zazwyczaj witaminę B6, B12, kwas foliowy i betainę (trimetyloglicynę, TMG). Wyniki licznych badań naukowych wskazują, że regularne przyjmowanie przez minimum kilka tygodni modulatorów homocysteiny może przyczynić się do obniżenia nadmiernego poziomu homocysteiny we krwi.

  • Czy warto brać antyoksydanty w tabletkach, kroplach lub kapsułkach?

    Antyoksydanty w postaci tabletek to suplementy diety zawierające związki, które mogą pomóc w ochronie komórek organizmu przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki. Niektóre przykłady przeciwutleniaczy, które można znaleźć w postaci tabletek, to witaminy C i E, beta-karoten i selen. Przyjmowanie suplementów antyoksydacyjnych nie jest jednak zasadne w każdej sytuacji. Zawsze zaleca się rozmowę z lekarzem przed przyjęciem jakichkolwiek suplementów diety.

  • Opatrunek podciśnieniowy – jak wygląda leczenie ran?

    Opatrunek podciśnieniowy to doskonały i nowoczesny środek do skutecznego leczenia niektórych przewlekłych trudno gojących się ran. W porównaniu do metod tradycyjnych wyraźnie skraca czas terapii i pozwala uzyskać lepsze efekty czynnościowe. Znacznie poprawia zatem zadowolenie pacjenta. Opatrunek wymaga zastosowania ujemnego ciśnienia, które uzyskuje się dzięki specjalnej pompie. W przypadku ran trudno gojących się warto rozważyć jego użycie. W jakich przypadkach korzystne będzie zastosowanie opatrunku podciśnieniowego?

  • Leki biologiczne – czym są? Czy są skuteczne w leczeniu AZS i łuszczycy?

    Leki biologiczne to skomplikowane leki produkowane na bazie substancji pochodzenia biologicznego, takich jak białka, hormony czy przeciwciała. Są one stosowane w leczeniu różnych chorób, w tym chorób autoimmunologicznych, nowotworowych czy zapalnych, ale ich produkcja jest bardziej skomplikowana i kosztowna niż w przypadku typowych leków syntetycznych. W Polsce leki biologiczne są pod pewnymi warunkami refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, niemniej ich cena może być zbyt wysoka dla pacjentów nieobjętych systemem refundacji. Czym są leki biologiczne? W leczeniu których chorób można je stosować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij