Mężczyzna na kanapie z rozmytą głową - alegoria zespołu depersonalizacji-derealizacji (DD)
Weronika Grzywna

Zespół depersonalizacji-derealizacji (DD) – czym jest? Jak sobie z nim radzić?

Zespół depersonalizacji-derealizacji (DD) to specyficzne zaburzenie dysocjacyjne, którego objawy są często trudne do opisania przez osoby nim dotknięte. Poczucie nierealności otaczającej rzeczywistości, a także oderwania od swojego ja” to najczęstsze, o czym mówią pacjenci z DD.

Zespół depersonalizacji-derealizacji to zaburzenie zaliczane do kategorii zaburzeń dysocjacyjnych. Pacjenci w trakcie epizodu depersonalizacji-derealizacji doświadczają poczucia oddzielenia od samego siebie i oderwania od rzeczywistości. Niekiedy mówią, że czują się „jak we śnie”. Co to jest zespół DD? Jakie daje objawy i jak wygląda leczenie?

Co to jest zespół depersonalizacji-derealizacji (DD)?

W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 zespół depersonalizacji-derealizacji zaliczany był do kategorii „innych” zaburzeń nerwicowych. W zaktualizowanej najnowszej wersji ICD-11 obowiązującej od 2022 roku depersonalizacja-derealizacja przyporządkowana jest do kategorii zaburzeń dysocjacyjnych. Zgodnie z ICD-10 dysocjacja definiowana jest jako „częściowa lub całkowita utrata prawidłowej integracji między wspomnieniami z przeszłości, poczuciem własnej tożsamości, bezpośrednimi wrażeniami i kontrolą dowolnych ruchów ciała”.

Zespół depersonalizacji-derealizacji w Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych (DSM-5) również został przyporządkowany do kategorii zaburzeń dysocjacyjnych i definiowany jest jako uporczywe lub nawracające poczucie odłączenia (oddzielenia) od własnego ciała i procesów psychicznych.

Czym różni się derealizacja od depersonalizacji?

Depersonalizacja to stan psychiczny polegający na oddzieleniu lub oderwaniu od samego siebie i własnego ciała. Osoba doświadczająca depersonalizacji jest niejako obserwatorem własnych procesów psychicznych, myśli, emocji, uczuć i zachowań.

W derealizacji zaś występuje poczucie, że świat zewnętrzny jest nierealny. Osoby doświadczające epizodu derealizacji mają wrażenie, że otaczająca je rzeczywistość jest fikcyjna, nierealna, obca.

Depersonalizacja i derealizacja – objawy

Osoby doświadczające symptomów depersonalizacji-derealizacji bardzo często nie są w stanie samodzielnie opowiedzieć o swoich objawach, ponieważ są one bardzo trudne do zdefiniowania. Depersonalizacja objawia się:

  • poczuciem odłączenia od swojego ciała,
  • byciem obserwatorem własnych myśli, uczuć, emocji,
  • zniekształconym poczuciem czasu,
  • odrętwiałymi zmysłami,
  • poczuciem braku kontroli nad ruchami i mową,
  • osłabionymi reakcjami emocjonalnymi.
Osoby doświadczające epizodu depersonalizacji mogą również czuć, że ich wspomnienia nie są ich własnymi.

Jak wygląda derealizacja? Symptomy derealizacji to m.in.:

  • poczucie obcości lub oddzielenia od otaczającej rzeczywistości,
  • odczuwanie rzeczywistości „jak w filmie”,
  • wrażenie pustki,
  • wrażenie braku myśli,
  • wrażenie funkcjonowania w świecie, który nie istnieje,
  • poczucie zagubienia w świecie,
  • odbieranie świata jako zmienionego i nierealnego,
  • poczucie emocjonalnego oddzielenia od innych.

Wiele osób zadaje sobie pytanie, czy derealizacja jest niebezpieczna. Jak najbardziej epizod derealizacji może być niebezpieczny, ponieważ osoba, która uważa, że to, co ją otacza, jest nierealne, może być bardziej skłonna do podejmowania zachowań ryzykownych. Warto jednak wiedzieć, że w derealizacji pacjenci zwykle mają zachowaną świadomość i wiedzą, że to, czego doznają, nie jest prawdziwe, ale mimo to nie są w stanie przerwać epizodu.

Jak długo może trwać derealizacja? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to, ile trwa derealizacja i depersonalizacja. Objawy mogą trwać zarówno kilka minut, jak i kilka godzin, dni czy miesięcy. Czas trwania depersonalizacji-derealizacji w znacznej mierze zależny będzie od indywidualnej przyczyny wystąpienia zaburzenia.

Powiązane produkty

Zespół DD – przyczyny. Skąd się bierze derealizacja i depersonalizacja?

Jakie są przyczyny depersonalizacji-derealizacji? W pierwotnej postaci DD derealizacja i depersonalizacja jest wynikiem stresującego bodźca. Wśród czynników mogących wywołać epizod wymienia się m.in. przemoc psychiczną, fizyczną i seksualną, nagłą śmierć bliskiej osoby, sytuacje zagrożenia życia i wiele innych stresogennych wydarzeń.

Zespół DD obserwowany jest także w przebiegu niektórych chorób i zaburzeń psychicznych. Depersonalizacja-derealizacja może być jednym z objawów:

  • zaburzeń nastroju, np. depresji, choroby afektywnej dwubiegunowej,
  • zaburzeń lękowych,
  • fobii,
  • napadów paniki,
  • zaburzeń osobowości,
  • zaburzeń psychotycznych,
  • zaburzeń organicznych: migrena, padaczka.
Epizody derealizacji i depersonalizacji obserwowane są także u osób zdrowych, które są nadmiernie przemęczone i osłabione. Prawdopodobieństwo wystąpienia epizodu zwiększa się również u osób spożywających substancje psychoaktywne: niektóre leki, alkohol lub narkotyki.

Zespół depersonalizacji-derealizacji – leczenie

Po jakim czasie mija depersonalizacja? Epizod depersonalizacji-derealizacji w większości przypadków mija po ustąpieniu bodźca, jeżeli jego wystąpienie było spowodowane np. zażyciem substancji psychoaktywnej lub nadmiernym stresem.

Odpowiadając na pytanie, jak radzić sobie z depersonalizacją i jak wyleczyć się z derealizacji, należy wspomnieć o psychoterapii, głównie poznawczo-behawioralnej, której celem jest łagodzenie i kontrolowanie objawów. Jeżeli derealizacja-depersonalizacja współwystępuje z inną chorobą lub jest jej objawem, wówczas stosuje się leczenie ukierunkowane na terapię danego schorzenia. W leczeniu derealizacji-depersonalizacji w niektórych przypadkach konieczne może również okazać się zastosowanie leków.

  1. Gaebel, W., Zielasek, J., Reed, M. G. (2017). Zaburzenia psychiczne i behawioralne w ICD-11: koncepcje, metodologie oraz obecny status. Psychiatr. Pol., 51(2): 169–195.
  2. Krawczyk, P., Święcicki, Ł. (2020). ICD-11 vs. ICD-10 – przegląd aktualizacji i nowości wprowadzonych w najnowszej wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób WHO. Psychiatr. Pol., 54(1): 7–20.
  3. Raypole, C. (2019). Understanding Depersonalization and Derealization Disorder. dostęp online: https://www.healthline.com/health/depersonalization-disorder, 19.11.2022.
  4. Sterna, W., Sterna, R. (2018). Depersonalizacja/derealizacja — zespół objawów czy odrębne zaburzenie? Via Medica, 15(1): 26-34.
  5. Sedeno, L. i in. (2014). How Do You Feel when You Can't Feel Your Body? Interoception, Functional Connectivity and Emotional Processing in Depersonalization-Derealization Disorder. PLoS One, 9(6).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • HIV – drogi zakażenia, test na HIV, profilaktyka

    Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że na świecie jest nim zakażonych 37 milionów osób. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie, jednak nadal statystyki są przygnębiające – w 2022 i 2023 roku padły w Polsce rekordy zakażeń HIV. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia tym wirusem?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Nietrzymanie moczu u seniorów – przyczyny, leczenie

    Nietrzymanie moczu, znane także jako inkontynencja, to powszechny problem zdrowotny, który może znacząco wpływać na jakość życia osób dotkniętych tym schorzeniem, zwłaszcza osób starszych. Jest to stan, w którym osoba traci kontrolę nad oddawaniem moczu, co może prowadzić do mimowolnego wydalania moczu. Istnieje wiele przyczyn nietrzymania moczu, a ich zrozumienie jest kluczowe dla właściwego poradzenia sobie z tym problemem.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij