dłonie z objawem Raynauda
Paulina Brożek

Objaw Raynauda – o czym świadczy?

Objaw Raynauda jest dość częstą przypadłością, która pojawia się głównie u młodych kobiet. Pomimo swojego uciążliwego charakteru zwykle nie wpływa na ogólną kondycję organizmu. W wielu przypadkach leczenie nie jest konieczne, wystarczające bywa unikanie wychładzania kończyn. Kiedy objaw Raynauda pojawia się nagle u osoby starszej, wymaga poszerzenia diagnostyki i wykluczenia poważniejszych chorób. Czym dokładnie jest i co oznacza?

Objaw Raynauda – czym jest? U kogo występuje?

Objaw Raynauda (łac. Symptoma Raynaud, ang. Raynaud’s phenomenon) to zaburzenie naczynioruchowe, polegające na napadowym blednięciu palców rąk i stóp, rzadziej nosa i małżowin usznych, najczęściej pod wpływem zimna, emocji lub bez uchwytnej przyczyny. Występuje u około 3–4% populacji, częściej na obszarach o chłodnym klimacie.

Choroba pojawia się zwykle u osób między 15. a 45. rokiem życia. Najczęściej dotyka młode kobiety z obciążeniem rodzinnym. Niekiedy w czasie ciąży lub karmienia piersią objaw Raynauda może zajmować brodawki sutkowe, co znacznie utrudnia młodej karmienie piersią noworodka.

Objaw Raynauda – przyczyny

Wyróżniamy objaw Raynauda:

  • pierwotny (idiopatyczny)dawniej zwany chorobą Raynauda, stanowi około 80% przypadków; etiologia choroby nie jest w pełni poznana; jedna z teorii jako przyczynę choroby Raynauda sugeruje zwiększona aktywację receptorów alfa1-adrenergicznych lub ich nadmierną ekspresję w ścianach naczyń krwionośnych;
  • wtórny dawniej zwany zespołem Raynauda – obecny w przebiegu innych chorób.

Najczęstsze choroby, którym towarzyszy objaw Raynauda, to:

  • układowe choroby tkanki łącznej: toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów,
  • choroby naczyń: guzkowe zapalenie tętnic, choroba Buergera, mikroangiopatia cukrzycowa, choroba Takayasu,
  • choroby przebiegające  ze zwiększoną lepkością krwi: krioglobulinemia, szpiczak mnogi, chłoniaki i białaczki,
  • inne choroby: zakażenia (borelioza, bakteryjne zapalenie wsierdzia, mononukleoza zakaźna, wirusowe zapalenie wątroby typu B, C), choroby tarczycy (choroba Hashimoto), zaburzenia psychiczne (nerwica, narażenie na stres), choroba nowotworowa, fibromialgia.
Zaobserwowano również związek występowania objawu Raynauda z wykonywaną pracą zawodową (operatorzy młotów pneumatycznych, wiertnic ręcznych w górnictwie, pianiści, maszynistki, pracownicy chłodni) oraz z przyjmowaniem niektórych leków (beta-adrenolityki, preparaty alkaloidu sporyszu, imipramina, bromokryptyna, doustne środki antykoncepcyjne, leki immunosupresyjne, interferony).

Powiązane produkty

Objaw Raynauda – przebieg

Przebieg typowego objawu Raynauda jest dość charakterystyczny, z podziałem na 3 fazy:

  • faza zblednięcia – skurcz naczyń, dochodzi do niedokrwienia, palce – rzadko całe ręce lub stopy – są kredowobiałe, czemu towarzyszy upośledzenie czucia,
  • faza zasinienia – faza zastoju z zasinieniem skóry z towarzyszącym uczuciem zdrętwienia i bólu, ta faza często dominuje we wtórnym objawie Raynauda,
  • faza czynnego przekrwienia – następuje zaczerwienienie, niewielki obrzęk, uczucie pieczenia skóry i gorąca.
Symptomy we wtórnym objawie Raynauda są zwykle silniej wyrażone, może dochodzić również do tworzenia owrzodzeń i martwicy opuszek palców.

Objaw Raynauda – rozpoznanie i diagnostyka

Rozpoznanie objawu Raynauda ustala się na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego oraz badań dodatkowych. Najważniejszą kwestią jest odróżnienie objawu pierwotnego od wtórnego.

Podstawowym badaniem różnicującym jest kapilaroskopia, polegająca na ocenie naczyń wałów paznokciowych. Badanie wykonywane jest przez lekarza dermatologa lub reumatologa. U chorych z pierwotnym objawem Raynauda obraz naczyń jest prawidłowy, w przeciwieństwie do chorych z zespołem Raynauda, gdzie obserwuje się obecność kapilar olbrzymich lub zmniejszenie liczby włośniczek o nieprawidłowej budowie.

Obecnie rzadko wykonuje się próbę prowokacyjną polegającą na trzymaniu rąk lub stóp chorego pod strumieniem zimnej wody.

Objaw pierwotny, pomimo że bywa dość dokuczliwy i krępujący, nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. W przypadku rozpoznania wtórnego objawu Raynauda konieczne jest pogłębienie diagnostyki w celu rozpoznania choroby, która go wywołuje.

Objawy Raynauda – leczenie

W przypadku obecności pierwotnego objawu większość chorych nie wymaga leczenia. Należy unikać sytuacji wyzwalających skurcz naczyń. Zakazane jest palenie papierosów oraz picie napojów zawierających kofeinę. Konieczna jest ochrona dłoni i stóp w niskich temperaturach, niewskazane jest wykonywanie niektórych aktywności zawodowych (praca w chłodni, praca z narzędziami wywołującymi wibrację) czy rekreacyjnych (morsowanie, sporty zimowe bez odpowiedniego stroju). Z powodzeniem stosowane są zabiegi fizykoterapeutyczne poprawiające mikrokrążenie np. światłolecznictwo, masaże, ultradźwięki.

Leczenie wtórnego objawu Raynauda polega na leczeniu choroby, która go wywołuje. W bardzo nasilonych przypadkach stosuje się leczenie farmakologiczne. Lekiem pierwszego wyboru jest długo działający dihydropirydynowy bloker kanału wapniowego stosowany doustnie. Pomocne bywają maści na stopy lub dłonie zawierające nitroglicerynę. W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne można rozważyć sympatektomię piersiową.

  1. I. Zimmermann-Górska, Podział chorób reumatycznych, [w:] Choroby wewnętrzne, pod red. A. Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
  2. A. L. Herrick, Patogenesis of Raynaud’s phenomenon, „The Journal of Rheumatology”, nr 44 2005.
  3. M. Puszczewicz, Objaw Raynauda — problem interdyscyplinarny, „journals.viamedica.pl” [online] https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFile/10235/8735, [dostęp:] 20.08.2022.
  4. S. Jeka, Kiedy mówimy o chorobie, a kiedy o zespole Raynauda?, „Dermatologia po dyplomie”, nr 6 2013.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij