dłonie z objawem Raynauda
Paulina Brożek

Objaw Raynauda – o czym świadczy?

Objaw Raynauda jest dość częstą przypadłością, która pojawia się głównie u młodych kobiet. Pomimo swojego uciążliwego charakteru zwykle nie wpływa na ogólną kondycję organizmu. W wielu przypadkach leczenie nie jest konieczne, wystarczające bywa unikanie wychładzania kończyn. Kiedy objaw Raynauda pojawia się nagle u osoby starszej, wymaga poszerzenia diagnostyki i wykluczenia poważniejszych chorób. Czym dokładnie jest i co oznacza?

Objaw Raynauda – czym jest? U kogo występuje?

Objaw Raynauda (łac. Symptoma Raynaud, ang. Raynaud’s phenomenon) to zaburzenie naczynioruchowe, polegające na napadowym blednięciu palców rąk i stóp, rzadziej nosa i małżowin usznych, najczęściej pod wpływem zimna, emocji lub bez uchwytnej przyczyny. Występuje u około 3–4% populacji, częściej na obszarach o chłodnym klimacie.

Choroba pojawia się zwykle u osób między 15. a 45. rokiem życia. Najczęściej dotyka młode kobiety z obciążeniem rodzinnym. Niekiedy w czasie ciąży lub karmienia piersią objaw Raynauda może zajmować brodawki sutkowe, co znacznie utrudnia młodej karmienie piersią noworodka.

Objaw Raynauda – przyczyny

Wyróżniamy objaw Raynauda:

  • pierwotny (idiopatyczny)dawniej zwany chorobą Raynauda, stanowi około 80% przypadków; etiologia choroby nie jest w pełni poznana; jedna z teorii jako przyczynę choroby Raynauda sugeruje zwiększona aktywację receptorów alfa1-adrenergicznych lub ich nadmierną ekspresję w ścianach naczyń krwionośnych;
  • wtórny dawniej zwany zespołem Raynauda – obecny w przebiegu innych chorób.

Najczęstsze choroby, którym towarzyszy objaw Raynauda, to:

  • układowe choroby tkanki łącznej: toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów,
  • choroby naczyń: guzkowe zapalenie tętnic, choroba Buergera, mikroangiopatia cukrzycowa, choroba Takayasu,
  • choroby przebiegające  ze zwiększoną lepkością krwi: krioglobulinemia, szpiczak mnogi, chłoniaki i białaczki,
  • inne choroby: zakażenia (borelioza, bakteryjne zapalenie wsierdzia, mononukleoza zakaźna, wirusowe zapalenie wątroby typu B, C), choroby tarczycy (choroba Hashimoto), zaburzenia psychiczne (nerwica, narażenie na stres), choroba nowotworowa, fibromialgia.
Zaobserwowano również związek występowania objawu Raynauda z wykonywaną pracą zawodową (operatorzy młotów pneumatycznych, wiertnic ręcznych w górnictwie, pianiści, maszynistki, pracownicy chłodni) oraz z przyjmowaniem niektórych leków (beta-adrenolityki, preparaty alkaloidu sporyszu, imipramina, bromokryptyna, doustne środki antykoncepcyjne, leki immunosupresyjne, interferony).

Polecane dla Ciebie

Objaw Raynauda – przebieg

Przebieg typowego objawu Raynauda jest dość charakterystyczny, z podziałem na 3 fazy:

  • faza zblednięcia – skurcz naczyń, dochodzi do niedokrwienia, palce – rzadko całe ręce lub stopy – są kredowobiałe, czemu towarzyszy upośledzenie czucia,
  • faza zasinienia – faza zastoju z zasinieniem skóry z towarzyszącym uczuciem zdrętwienia i bólu, ta faza często dominuje we wtórnym objawie Raynauda,
  • faza czynnego przekrwienia – następuje zaczerwienienie, niewielki obrzęk, uczucie pieczenia skóry i gorąca.
Symptomy we wtórnym objawie Raynauda są zwykle silniej wyrażone, może dochodzić również do tworzenia owrzodzeń i martwicy opuszek palców.

Objaw Raynauda – rozpoznanie i diagnostyka

Rozpoznanie objawu Raynauda ustala się na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego oraz badań dodatkowych. Najważniejszą kwestią jest odróżnienie objawu pierwotnego od wtórnego.

Podstawowym badaniem różnicującym jest kapilaroskopia, polegająca na ocenie naczyń wałów paznokciowych. Badanie wykonywane jest przez lekarza dermatologa lub reumatologa. U chorych z pierwotnym objawem Raynauda obraz naczyń jest prawidłowy, w przeciwieństwie do chorych z zespołem Raynauda, gdzie obserwuje się obecność kapilar olbrzymich lub zmniejszenie liczby włośniczek o nieprawidłowej budowie.

Obecnie rzadko wykonuje się próbę prowokacyjną polegającą na trzymaniu rąk lub stóp chorego pod strumieniem zimnej wody.

Objaw pierwotny, pomimo że bywa dość dokuczliwy i krępujący, nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. W przypadku rozpoznania wtórnego objawu Raynauda konieczne jest pogłębienie diagnostyki w celu rozpoznania choroby, która go wywołuje.

Objawy Raynauda – leczenie

W przypadku obecności pierwotnego objawu większość chorych nie wymaga leczenia. Należy unikać sytuacji wyzwalających skurcz naczyń. Zakazane jest palenie papierosów oraz picie napojów zawierających kofeinę. Konieczna jest ochrona dłoni i stóp w niskich temperaturach, niewskazane jest wykonywanie niektórych aktywności zawodowych (praca w chłodni, praca z narzędziami wywołującymi wibrację) czy rekreacyjnych (morsowanie, sporty zimowe bez odpowiedniego stroju). Z powodzeniem stosowane są zabiegi fizykoterapeutyczne poprawiające mikrokrążenie np. światłolecznictwo, masaże, ultradźwięki.

Leczenie wtórnego objawu Raynauda polega na leczeniu choroby, która go wywołuje. W bardzo nasilonych przypadkach stosuje się leczenie farmakologiczne. Lekiem pierwszego wyboru jest długo działający dihydropirydynowy bloker kanału wapniowego stosowany doustnie. Pomocne bywają maści na stopy lub dłonie zawierające nitroglicerynę. W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne można rozważyć sympatektomię piersiową.

  1. I. Zimmermann-Górska, Podział chorób reumatycznych, [w:] Choroby wewnętrzne, pod red. A. Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
  2. A. L. Herrick, Patogenesis of Raynaud’s phenomenon, „The Journal of Rheumatology”, nr 44 2005.
  3. M. Puszczewicz, Objaw Raynauda — problem interdyscyplinarny, „journals.viamedica.pl” [online] https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFile/10235/8735, [dostęp:] 20.08.2022.
  4. S. Jeka, Kiedy mówimy o chorobie, a kiedy o zespole Raynauda?, „Dermatologia po dyplomie”, nr 6 2013.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Gravesa-Basedova – objawy, rozpoznanie, leczenie

    Do tej pory nie udało się ustalić etiopatogenezy choroby Gravesa-Basedova, wiadomo jedynie, że jest chorobą autoimmunologiczną. Występuje zdecydowanie częściej u kobiet (około 10 razy częściej), co z kolei może sugerować wpływ estrogenów na rozwój schorzenia. Ponadto zaobserwowano, że choroba częściej rozwija się po silnych sytuacjach stresowych.

  • Piodermia zgorzelinowa – przyczyny, objawy, leczenie

    Piodermia zgorzelinowa to rzadka, niezakaźna choroba, której etiologia do tej pory nie została wyjaśniona. Charakteryzuje się szybko rozwijającym się owrzodzeniem, mogącym zajmować duże obszary skóry. Często towarzyszy chorobom o podłożu autoimmunologicznym.

  • Kompresjoterapia – czym jest i na czym polega?

    Choroby naczyń żylnych to jedne z częstszych dolegliwości dotyczących głównie kończyn dolnych. W ich leczeniu przychodzi nam z pomocą kompresjoterapia, czyli inaczej zwana terapia uciskowa. Na czym ona polega?

  • Gęsta, lepka krew – przyczyny, objawy, leczenie

    Krew składa się z wyspecjalizowanych komórek, przeciwciał, czynników krzepnięcia i substancji w niej przenoszonych, m.in hormonów, lipidów, białek i glukozy. Stężenie tych składników wpływa na gęstość i lepkość krwi, a równowaga między nimi pozwala na jej poprawne krążenie. Jak rozpoznać zbyt gęstą krew?

  • Mielofibroza – przyczyny, leczenie

    Mielofibroza zaliczana jest do nowotworów szpiku kości, najrzadszych wśród wszystkich chorób mieloproliferacyjnych. Rozwija się długo i podstępnie, początkowo nie dając specyficznych objawów. Jakie są jej symptomy? W jaki sposób leczy się mielofibrozę?

  • Zespół popunkcyjny – na czym polega?

    Zespół popunkcyjny jest następstwem nakłucia lędźwiowego, którego dokonuje się podczas diagnostyki zakażeń ośrodkowego układu nerwowego. Pomimo że punkcja jest zabiegiem całkowicie bezpiecznym, to istnieje jednak ryzyko pojawienia się nieprzyjemnych objawów utrzymujących się najczęściej od 2 do 3 dni.

  • Wirus Epsteina-Barr (EBV) – objawy i leczenie

    Jednym z członków dużej rodziny wirusów z rodzaju Herpes jest wirus Epsteina-Barr (EBV). Co ciekawe, jest jednym z tych patogenów, które u ludzi występują najczęściej i na ogół nie manifestują się pod postacią specyficznych objawów. Mimo to EBV może przyczynić się do rozwoju poważnej choroby, jaką jest mononukleoza zakaźna.

  • Rak okrężnicy – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

    Rak okrężnicy jest drugim co do częstości nowotworem oraz drugą przyczyną zgonu w krajach zachodnich, a niestety, ilość zachorowań na ten typ raka wciąż rośnie. Dlatego najważniejsza jest profilaktyka lub wczesne wykrycie, które zapewnia wysoką wyleczalność. Pierwsze symptomy raka okrężnicy są nietypowe i zależą od jego lokalizacji. Jak objawia się rak okrężnicy? Jak mu zapobiec?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij