dłonie z objawem Raynauda
Paulina Brożek

Objaw Raynauda – o czym świadczy?

Objaw Raynauda jest dość częstą przypadłością, która pojawia się głównie u młodych kobiet. Pomimo swojego uciążliwego charakteru zwykle nie wpływa na ogólną kondycję organizmu. W wielu przypadkach leczenie nie jest konieczne, wystarczające bywa unikanie wychładzania kończyn. Kiedy objaw Raynauda pojawia się nagle u osoby starszej, wymaga poszerzenia diagnostyki i wykluczenia poważniejszych chorób. Czym dokładnie jest i co oznacza?

Objaw Raynauda – czym jest? U kogo występuje?

Objaw Raynauda (łac. Symptoma Raynaud, ang. Raynaud’s phenomenon) to zaburzenie naczynioruchowe, polegające na napadowym blednięciu palców rąk i stóp, rzadziej nosa i małżowin usznych, najczęściej pod wpływem zimna, emocji lub bez uchwytnej przyczyny. Występuje u około 3–4% populacji, częściej na obszarach o chłodnym klimacie.

Choroba pojawia się zwykle u osób między 15. a 45. rokiem życia. Najczęściej dotyka młode kobiety z obciążeniem rodzinnym. Niekiedy w czasie ciąży lub karmienia piersią objaw Raynauda może zajmować brodawki sutkowe, co znacznie utrudnia młodej karmienie piersią noworodka.

Objaw Raynauda – przyczyny

Wyróżniamy objaw Raynauda:

  • pierwotny (idiopatyczny)dawniej zwany chorobą Raynauda, stanowi około 80% przypadków; etiologia choroby nie jest w pełni poznana; jedna z teorii jako przyczynę choroby Raynauda sugeruje zwiększona aktywację receptorów alfa1-adrenergicznych lub ich nadmierną ekspresję w ścianach naczyń krwionośnych;
  • wtórny dawniej zwany zespołem Raynauda – obecny w przebiegu innych chorób.

Najczęstsze choroby, którym towarzyszy objaw Raynauda, to:

  • układowe choroby tkanki łącznej: toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów,
  • choroby naczyń: guzkowe zapalenie tętnic, choroba Buergera, mikroangiopatia cukrzycowa, choroba Takayasu,
  • choroby przebiegające  ze zwiększoną lepkością krwi: krioglobulinemia, szpiczak mnogi, chłoniaki i białaczki,
  • inne choroby: zakażenia (borelioza, bakteryjne zapalenie wsierdzia, mononukleoza zakaźna, wirusowe zapalenie wątroby typu B, C), choroby tarczycy (choroba Hashimoto), zaburzenia psychiczne (nerwica, narażenie na stres), choroba nowotworowa, fibromialgia.
Zaobserwowano również związek występowania objawu Raynauda z wykonywaną pracą zawodową (operatorzy młotów pneumatycznych, wiertnic ręcznych w górnictwie, pianiści, maszynistki, pracownicy chłodni) oraz z przyjmowaniem niektórych leków (beta-adrenolityki, preparaty alkaloidu sporyszu, imipramina, bromokryptyna, doustne środki antykoncepcyjne, leki immunosupresyjne, interferony).

Powiązane produkty

Objaw Raynauda – przebieg

Przebieg typowego objawu Raynauda jest dość charakterystyczny, z podziałem na 3 fazy:

  • faza zblednięcia – skurcz naczyń, dochodzi do niedokrwienia, palce – rzadko całe ręce lub stopy – są kredowobiałe, czemu towarzyszy upośledzenie czucia,
  • faza zasinienia – faza zastoju z zasinieniem skóry z towarzyszącym uczuciem zdrętwienia i bólu, ta faza często dominuje we wtórnym objawie Raynauda,
  • faza czynnego przekrwienia – następuje zaczerwienienie, niewielki obrzęk, uczucie pieczenia skóry i gorąca.
Symptomy we wtórnym objawie Raynauda są zwykle silniej wyrażone, może dochodzić również do tworzenia owrzodzeń i martwicy opuszek palców.

Objaw Raynauda – rozpoznanie i diagnostyka

Rozpoznanie objawu Raynauda ustala się na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego oraz badań dodatkowych. Najważniejszą kwestią jest odróżnienie objawu pierwotnego od wtórnego.

Podstawowym badaniem różnicującym jest kapilaroskopia, polegająca na ocenie naczyń wałów paznokciowych. Badanie wykonywane jest przez lekarza dermatologa lub reumatologa. U chorych z pierwotnym objawem Raynauda obraz naczyń jest prawidłowy, w przeciwieństwie do chorych z zespołem Raynauda, gdzie obserwuje się obecność kapilar olbrzymich lub zmniejszenie liczby włośniczek o nieprawidłowej budowie.

Obecnie rzadko wykonuje się próbę prowokacyjną polegającą na trzymaniu rąk lub stóp chorego pod strumieniem zimnej wody.

Objaw pierwotny, pomimo że bywa dość dokuczliwy i krępujący, nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. W przypadku rozpoznania wtórnego objawu Raynauda konieczne jest pogłębienie diagnostyki w celu rozpoznania choroby, która go wywołuje.

Objawy Raynauda – leczenie

W przypadku obecności pierwotnego objawu większość chorych nie wymaga leczenia. Należy unikać sytuacji wyzwalających skurcz naczyń. Zakazane jest palenie papierosów oraz picie napojów zawierających kofeinę. Konieczna jest ochrona dłoni i stóp w niskich temperaturach, niewskazane jest wykonywanie niektórych aktywności zawodowych (praca w chłodni, praca z narzędziami wywołującymi wibrację) czy rekreacyjnych (morsowanie, sporty zimowe bez odpowiedniego stroju). Z powodzeniem stosowane są zabiegi fizykoterapeutyczne poprawiające mikrokrążenie np. światłolecznictwo, masaże, ultradźwięki.

Leczenie wtórnego objawu Raynauda polega na leczeniu choroby, która go wywołuje. W bardzo nasilonych przypadkach stosuje się leczenie farmakologiczne. Lekiem pierwszego wyboru jest długo działający dihydropirydynowy bloker kanału wapniowego stosowany doustnie. Pomocne bywają maści na stopy lub dłonie zawierające nitroglicerynę. W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne można rozważyć sympatektomię piersiową.

  1. I. Zimmermann-Górska, Podział chorób reumatycznych, [w:] Choroby wewnętrzne, pod red. A. Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
  2. A. L. Herrick, Patogenesis of Raynaud’s phenomenon, „The Journal of Rheumatology”, nr 44 2005.
  3. M. Puszczewicz, Objaw Raynauda — problem interdyscyplinarny, „journals.viamedica.pl” [online] https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFile/10235/8735, [dostęp:] 20.08.2022.
  4. S. Jeka, Kiedy mówimy o chorobie, a kiedy o zespole Raynauda?, „Dermatologia po dyplomie”, nr 6 2013.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij