Złamanie kości udowej – jak rozpoznać? - portal DOZ.pl
złamanie kości udowej na rentgenie
Mateusz Burak

Złamanie kości udowej – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja

Złamanie kości udowej dotyczy głównie osób starszych, które narażone są na czynniki osłabiające strukturę kości. Jakie są najczęstsze rodzaje złamań kości udowej? Jak wygląda rehabilitacja złamanej kości udowej? Odpowiadamy.

Złamanie kości udowej – rodzaje

Okres starzenia organizmu człowieka niesie za sobą upośledzenie funkcji wielu narządów. Pojawiające się choroby zwyrodnieniowe, otyłość, osteoporoza, przerzuty nowotworowe czy pogorszenie sprawności fizycznej wiążą się z ryzykiem, często groźnych w skutkach upadków. Mowa tutaj o powikłaniach w postaci złamań osteoporotycznych kości udowej. Niosą one za sobą bardzo wiele implikacji i charakteryzuje je dość wysoka śmiertelność u osób w wieku podeszłym. Wśród bardzo poważnych konsekwencji wyróżnia się także możliwość uszkodzenia wielu ważnych struktur, jak okoliczne nerwy i naczynia krwionośne, zator tłuszczowy oraz infekcje bakteryjne. Rodzaje złamań kości udowej ustala się w oparciu o ich topografię.  

  • Złamanie szyjki kości udowej i złamanie krętarzowedotyczy osób starszych. Złamania w obrębie struktury głowy kości udowej uznawane są za bardzo rzadkie zjawisko. Częściej obserwuje się złamania podgłowowe i przezszyjkowe – dotyczą struktury szyjki. Anatomiczna klasyfikacja podpowiada możliwość złamania przezkrętarzowego, międzykrętarzowego i podkrętarzowego w tej okolicy.  
  • Złamania trzonu kości udowej – najczęściej są efektem działania sił bezpośrednich lub pośrednio doprowadzających do urazu. W pierwszym przypadku pojawia się złamanie wieloodłamowe, a w drugim spiralne. 
  • Złamania obwodowego końca kości udowej – sprawiają wiele trudności w leczeniu. Są rezultatem wypadków komunikacyjnych. Często generują wiele implikacji w postaci uszkodzenia naczyń krwionośnych, struktur nerwowych oraz aparatu więzadłowego stawu kolanowego. Najczęściej konieczne jest postępowanie mocno inwazyjne w postaci operacji.                                                                                

Złamanie kości udowej – przyczyny

Wśród przyczyn podaje się czynniki osłabiające strukturę kości. Mowa tutaj o nowotworach (szpiczak mnogi), zakażeniach, niektórych chorobach dziedzicznych mogących nawet w wyniku banalnego urazu osłabionej już i tak tkanki kostnej, doprowadzić do złamania uda. Postępująca osteoporoza i osteomalacja również predysponują do tego typu urazu. Gruźlica kości, stan zapalny tkanki kostnej, choroba Pageta, niedołężność starcza, upośledzenie funkcji mięśni, osteodystrofia nerkowa to również zwiększone ryzyko złamania. Podobnie jest w przypadku długotrwałego przyjmowania leków sterydowych, upadków, wypadków komunikacyjnych, uprawiania sportu z wysokim ryzykiem kontuzji czy źle zbilansowanej diety ubogiej w wapń.  

Złamanie kości udowej u osób starszych

Złamanie kości udowej u seniorów najczęściej jest wynikiem zrzeszotnienia kości – osteoporozy. Osłabienie tkanki kostnej sprawia, że nawet na pozór niegroźny upadek, jak np. osunięcie z krzesła na podłogę, może doprowadzić do złamania kości udowej lub kości biodrowej. Szczególnie niebezpieczne jest to dla kobiet po 70. roku życia, ze względu na towarzyszącą im wtedy bardzo często, wspomnianą osteoporozę. Śmiertelność wśród osób starszych wydaje się być dość wysoka. W początkowym okresie oszacowano ją na 10%, a w raz z upływem czasu może sięgnąć nawet 52%, co zostało podkreślone w badaniach naukowych. Uwzględniając wiek, topografię urazu, mechanizm oraz schorzenia współistniejące ustala się proces postępowania leczniczego oraz plan rehabilitacji.

Złamanie kości udowej u dzieci i osób dorosłych

Najczęstszą przyczyną złamania kości udowej u dzieci i dorosłych są wypadki komunikacyjne oraz uprawianie sportów mocno ekstremalnych. Brak odpowiedniego przygotowania, zabezpieczenia, często lekkomyślność mogą być czynnikiem ryzyka tego bardzo groźnego urazu. Wówczas bardzo istotne jest udzielenia we właściwy sposób pierwszej pomocy. Należy przede wszystkim unieruchomić złamaną kończynę zgodnie z obowiązującą zasadą Potta. Polega to na tym, że w przypadku uszkodzenia kości zakładamy usztywnienie na tę kość i dwa sąsiednie stawy. W sytuacji urazu w samym stawie unieruchamiamy także dwie sąsiednie kości.

Warto podkreślić, że w momencie gdy mamy do czynienia ze złamaniem otwartym – widoczne struktury kostne, które wydostały się na zewnątrz przez powłoki skórne, nie wciskamy i nie nastawiamy ich. Obligatoryjnie przykrywamy je jałową gazą i staramy się unikać ruchów kończyną. Dalej postępujemy tak, jak mówi zasada Potta. Następnie należy zapewnić choremu szybki transport do szpitala.  

Polecane dla Ciebie

Złamanie kości udowej – diagnostyka

Znamiennymi i typowymi objawami złamania kości udowej są:

  • trudności, ból, brak możliwości pełnego obciążania kończyny,
  • silny ból w trakcie próby rotacji na zewnątrz,
  • tkliwość palpacyjna miejsca złamania,
  • opuchlizna, zaczerwienienie, ucieplenie skóry,
  • może wystąpić natychmiastowe skrócenie kończyny.

Diagnostyka przez lekarza to wykonanie badań obrazowych. Zdjęcie rentgenowskie w projekcji przednio-bocznej miednicy i osiowej stawu pozwala sklasyfikować rodzaj złamania, jego rozległość oraz wielkość ewentualnych odłamów kostnych. Na tej podstawie ustala się schemat dalszego postępowania. W przypadku wątpliwości co do obrazu rentgena zleca się badanie rezonansu magnetycznego.

W sytuacji braku uchwytnej przyczyny silnych dolegliwości dokonuje się różnicowania pomiędzy zwichnięciem stawu, złamaniem krętarzowym, złamaniem szyjki, krętarza, miednicy, przerzutami nowotworowymi, a ewentualnymi zmianami o charakterze zwyrodnieniowo-wytwórczym w fazie ostrej.  

Złamanie kości udowej – leczenie i możliwe powikłania

Podstawowym celem leczenia jest odtworzenie ciągłości tkanki kostnej, fizjologicznych relacji, zespolenia, które umożliwi proces regeneracji i odbudowy. Poprzez to z kolei dąży się do szybkiej pionizacji i przywrócenia pełnej funkcji kończyny dolnej z zachowaniem możliwie najlepszych warunków biomechanicznych podczas aktywności takich jak transfery, chód czy bieg.

Leczenie nieoperacyjne niesie za sobą wysokie ryzyko ogólnych powikłań wynikających z konieczności unieruchomienia przez bardzo długi czas. Dlatego decyzję o jego wdrożeniu podejmuje się tylko  sytuacji bezwzględnego przeciwwskazania do leczenia inwazyjnego, jakim jest operacja. Polega ono na stosowaniu unieruchomienia w postaci buta derotacyjnego lub buta gipsowego z tzw. poprzeczką derotacyjną, zaleca się sadzanie w łóżku oraz jazdę na wózku aktywnym. Odłamy kostne, które w drodze leczenia zachowawczego trą o siebie, indukują silne dolegliwości oraz wykluczają możliwość prawidłowego zrastania.

W sytuacji braku przeciwwskazań najczęściej podejmuje się decyzję  o  wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego 12–24 godziny od urazu. Jest to jednak procedura obciążająca. W związku z tym lekarz może podjąć decyzję – w uzasadnionym przypadku o częściowej alloplastyce. Pionizacja i chód są wdrażane w trzeciej dobie po operacji. Po wypisaniu ze szpitala – 10 dni, pacjent dostaje zalecenia, aby poruszać się z użyciem zaopatrzenia ortopedycznego jak kule czy balkonik.

Zespolenie odłamów kości udowej w rezultacie złamania z przemieszczeniem z wykorzystaniem gwoździ śródszpikowych jest stosowane u pacjentów w wieku 50–60 lat. Po operacji kładzie się nacisk na jak najszybsze sadzanie w łóżku, pionizację oraz chód z odciążeniem operowanej kończyny.  

Złamanie kości udowej – rehabilitacja

Rehabilitacja w przypadku leczenia nieoperacyjnego to przede wszystkim właściwa pielęgnacja oraz ćwiczenia przeciwzakrzepowe: sadzanie w łóżku, zachęcanie do jazdy na wózku aktywnym, stosowanie materacy przeciwodleżynowych, oklepywanie, zmiana pozycji. Zapobiega to powikłaniom w postaci: odleżyn, zapalenia dróg moczowych, zatorów, zapalenia płuc czy niewydolności krążeniowo-oddechowej.

Rehabilitacja w przypadku leczenia operacyjnego  z wykorzystaniem endoprotezy stawu biodrowego polega na stosowaniu pionizacji, ćwiczeń  i stopniowego włączania aktywności chodu. Postępowanie może się różnić w zależności od topografii złamania i zastosowanej metody operacyjnej. Po endoprotezoplastyce bardzo szybko wdrażamy pionizację, ćwiczenia izometryczne pośladków oraz ud – mięśni czworogłowych. Fizjoterapeuta zaleca także ćwiczenia oddechowe i ogólnorozwojowe. Ważne jest także utrzymanie właściwego zakresu ruchomości w stawie skokowym. Należy pamiętać, aby kończyna dolna była odpowiednio zabezpieczona – zakaz rotacji do wewnątrz oraz ruchu przywiedzenia, ze względu na możliwość uszkodzenia endoprotezy. Około 2–4 tygodnia wprowadza się naukę chodu. Około 6–12 tygodnia można już obciążać kończynę, 12–16 tydzień to najczęściej pełen zrost kostny, ćwiczenia w otwartych łańcuchach kinematycznych i pełne obciążanie kończyny. Cały czas stosujemy profilaktykę przeciwzakrzepową w postaci wykonywania szybkich ruchów stopami w górę i w dół.

Przykładowym ćwiczeniem izometrycznym mięśni pośladkowych jest naprzemienne ich napinanie i rozluźnianie  w siadzie lub leżeniu. Natomiast w przypadku mięśnia czworogłowego mechanizm wygląda analogicznie z tym, że próbujemy wzbudzić napięcie na przedniej części uda. W tym celu mocno prostujemy kończynę dolną w kolanie, w pozycji leżenia na plecach. 

  1. G. Heidukewych, Results of internal fixation of pauwels Type-3 vertical femoral neck fractures, „JBJS Am nr 2 2009.
  2. K. Łoboda, A. Gądek, K. Papież, K. Pokrowiecki, Wczesne wyniki leczenia operacyjnego złamań szyjki kości udowej całkowitą alloplastyką bezcementową stawu biodrowego, „Przegląd Lekarski, nr 9 2013.
  3. P. Małdyk, Zasady profilaktyki, rozpoznawania i leczenia osteoporotycznych złamań kości, Strony Krajowego Konsultanta w Dziedzinie Ortopedii Traumatologii Narządu Ruchu i Prezesa Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego, „Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, nr 1 2012.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból z tyłu głowy – jakie mogą być przyczyny ucisku głowy w okolicy potylicy?

    Ból głowy to częsta przypadłość, na którą skarżą się zarówno kobiety, jak i mężczyźni, może on też dotykać dzieci. Bóle głowy mogą mieć rozmaity charakter. Jednym z nich jest ból z tyłu głowy (w okolicy potylicy): kłujący lub tępy, silny bądź umiarkowany. Najczęściej towarzyszy on infekcji, jest objawem wysokiego ciśnienia, zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego, pojawia się też często po urazie. Ból z tyłu głowy może jednak także zwiastować poważniejsze schorzenie.

  • Uczulenie na hennę (PDD, parafenylodwuaminę) – objawy, leczenie

    Świąd, zaczerwienie na brwiach, powiekach skórze głowy lub pieczenie czy zgrubienie naskórka – to jedne z objawów uczulenia na sztuczną hennę występujących po zabiegu koloryzacji brwi, rzęs, farbowaniu włosów lub wykonaniu tatuażu. Zazwyczaj na ten rodzaj alergii kontaktowej pomogą leki antyhistaminowe bez recepty lub maści z hydrokortyzonem aplikowane miejscowo. Groźniejsze przypadki uczelnia na hennę objawiające się jako ropne pęcherze czy przebarwienia na skórze, wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Czy istnieją skuteczne domowe sposoby na uczulenie na hennę?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się pojawiają to: silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

  • Zespół Ramsaya Hunta – co to za choroba? Objawy i leczenie

    Zespół Ramsaya Hunta bywa mylony z inną jednostką chorobową objawiającą się jednostronnym niedowładem twarzy – z porażeniem Bella. Paraliż, którego przyczyną jest zakażenie wirusem VZV ma jednak gorsze rokowania, tylko około 70% chorych odzyskuje normalne lub prawie normalne funkcje twarzy. Jakie są przyczyny, obawy i sposoby leczenia zespołu Ramsaya Hunta?

  • Fonoforeza – co to za zabieg? Wskazania, przebieg, efekty

    Fonoforeza jest jednym z zabiegów powszechnie wykorzystywanych w fizykoterapii. Ze względu na bardzo szerokie możliwości zastosowania cieszy się on dużą popularnością. Pacjenci niejednokrotnie opisują pozytywne rezultaty, szczególnie jeśli chodzi o łagodzenie bólu przewlekłego.

  • Zapalenie miazgi – co to jest, jakie są przyczyny, objawy, leczenie

    Próchnica prowadzi do wielu dalszych konsekwencji zdrowotnych, a jednym z nich jest zapalenie miazgi. Może ono mieć różny przebieg i charakter, który determinuje zasady leczenia i postępowania ze stanem zapalanym miazgi. Jednym z powszechnie występujących objawów zapalenia miazgi, na który skarżą się pacjenci jest ból.

  • Kolano kinomana – objawy i leczenie zapalenia stawu rzepkowo-udowego

    Kolano kinomana nazywane jest także konfliktem rzepkowo-udowym, zapaleniem stawu rzepkowo-udowego czy kolanem biegacza. To bardzo charakterystyczne pojawianie się nieprzyjemnych dolegliwości z przodu rzepki. Często występuje u osób, które uprawiają sport, bądź wykonują szereg aktywności wymagających podskoków i biegania. Niejednokrotnie pomocne okazują się: odpoczynek oraz zimne okłady z woreczków z lodem. Czasami potrzebna jest jednak wizyta u specjalisty.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij